Владимир Кристл (Загреб, — Минхен, ) — хрватски сликар, цртач, аниматор, сценарист, филмски режисер, експериментатор и уметнички педагог и најголемиот промотор на апстрактното сликарство од 20 век и еден од великаните на хрватската авангарда и анимација.
Биографија Студирал сликарство на Академијата за ликовни уметности во Загреб и Белград од 1942 до 1949 година. Се приклучил на партизаните и бил особено вклучен во Агитпроп Завноха, каде што изработувал постери, летоци и весници. По враќањето, го завршил своето образование, а потоа во 50-ти години од 20 век работел како слободен уметник, илустрирајќи весници (Вјесник, Керемпух), рекламирајќи, сликајќи и објавувајќи поезија.
Тој бил еден од основачите на авангардната уметничка група EXAT 51 со кои во март 1953 година ги изложил своите строго геометриски апстрактни слики.
Кристл најпрво бил автентичен неконформист, голем слободоумник кој не сакал да биде ограничен и во многу аспекти анархист. Поради неговата импулсивна природа, тој често запаѓал во конфликти, а бидејќи не бил склон кон компромиси обично запаѓал во тешкотии и проблеми поради нив.
Тесните граници на повоена Југославија не му биле доволни, па во 1954 година тргнал на пат кон светот преку Франција и Белгија, стигнувајќи до Чиле, каде што останал до 1958 година, каде наводно одржал самостојна изложжба.
Се вратил во Хрватска во 1959 година и почнал интензивно да работи на цртани филмови, а тој уште пред тоа, во 1952 година, работел на цртани филмови за филмот Дуга во тоа време, како карикатурист и аниматор и за нив, тој подготвил книга за снимање за филмот Магични звуци кој никогаш не бил реализиран.
После тоа, тој започнал да работи со нова компанија, Загреб филм, и за нив ги снимил своите први филмови Кражба на скапоцености (1959) и Шагранска кожа (1960), кои му донеле први награди на фестивали во Белград и Ванкувер.
Неговиот најдобар филм од оваа фаза бил анимираниот филм Дон Кихот, продуциран од Загреб филм во кој со помош на современа какофонична музичка подлога и неговите екстремно минималистички геометриски ликови, ги превртувал сите постоечки конвенции на анимираниот филм наопаку. Филмот му ја донел првата награда на Фестивалот во Оберхаузен.
Во текот на овој период, Кристл бил интензивно вклучен и во сликарството и бил меѓу првите што ја прифатиле новата француска мода - енформелско сликарство, а во 1959 година изложил 12 позитиви и негативи, 2 серии од по 6 црно-бели слики.
Во 1959 година изложувал на Венециското биенале заедно со својот пријател од Загреб, Иван Пицељ, на придружната изложба „Манифест на уметноста“ и исто така, изложувал на изложби на Новите трендови во раните 60 години на 20 век.
Откако неговиот краток филм Генералот и сериозниот човек, направен за Виба филм, бил забранет за прикажување поради неговата политичка сатира, тој ја напуштил Југославија и се преселил во Минхен во 1963 година изјавувајќи дека никогаш повеќе нема да стапне во Загреб, и покрај бројните убедувања од познаници кои го посетувале - никогаш повеќе не го посетил Загреб.
Тој воедно секогаш пишувал интензивно, па во 1959 година објавил книги со песни; Незначителна лирика и во 1961 година Пет бели чекори, а со заминувањето во Германија продолжил интензивно да пишува и објавил неколку книги и есеи.
Во Германија, тој снимил повеќе од 30 експериментални и играни филмови, од кои имал најголемо влијание; Мадлен, Мадлен (краток филм од 1963 година), Дер Бриф (1966) и Секунденфилм (1968).
Од 1979 година кратко предавал во Средното училиште за визуелни уметности (HFBK) во Хамбург, со што влијаел врз многу автори на германскиот нов бран и до крајот на својот живот живеел релативно скромно со мала пензија, но останал бескомпромисен и доследен кон себе и својата уметност како што бил и во помладите денови.
Филмографија
Филмови направени во Југославија
1959. Кражба на скапоцености - режија, сценарио и анимација: Владо Кристл, музика: Миљенко Прохаска (ко-режисер: Младен Феман) - 9 мин. 1960. Шагринска кожа - режија и анимација: Владо Кристл, сценарио: Д. Ванек и Т. Баторец, според приказната на Оноре де Балзак, музика: Миљенко Прохаска (корежисер: Иво Врбаниќ) 10 мин., Продукција: Загреб-филм 1960. Дон Кихот - режија, сценарио и анимација: Владо Кристл, музика: Милко Келеман (според романот на Мигел де Сервантес) - 10 мин., Продукција: Загреб-филм 1962. Генералот и сериозен човек - режисер, сценарио и глума: Владо Кристл, 10 мин., продукција: Виба-филм
Филмови направени во Германија
1963. Кутри луѓе, режија и сценарио: Владо Кристл, камера: Волф Вирт, музика: Ханс Посега, улоги: Владо Кристл, Кристијан Доермер, Питер Шамони, Волф Вирт - 8 мин., продукција: Питер Шамони 1963 година. 1964 Браната, режисер и сценарио: Владо Кристл, камера: Жерар Ванденберг — актери: Петра Краузе-Нетелбек, Владо Кристл, Феликс Потиск, Ерих Глоклер - 81 мин. 1965 Трки со автомобили, режисер и сценарио: Владо Кристл, камера: Волф Вирт, актери: Карл Валтер, Мирослав Спаниќ, Марки Хас - 10 мин. 1966. Писмото, режисер и сценарио: Владо Кристл, камера: Волф Вирт, актери: Владо Кристл, Мехтилд Енгел и други - 79 мин. 1966. Прометеј, режија, сценарио и анимација: Владо Кристл - 10 мин. 1967. Удавените, режија, сценарио и анимација: Владо Кристл, музика: Јозеф Антон Ридл - 10 мин. 1968 Втори филмови, режисер и сценарио: Владо Кристл, камера: Манфред Фајхтнер, глума: Ролф Швентер, музика: Јозеф Антон Ридл, - 19 мин. 1968. 100 листови блок за пишување, режија, сценарио и камера: Владо Кристл, музика: Јозеф Антон Ридл - 26 мин. 1969, Италијанско капричо, режија, сценарио и камера: Владо Кристл, глумат: Владо и Јелена Кристл — 28 мин. 1970. Филм или моќ, режија, сценарио и камера: Владо Кристл, глумат: семејството Кристл, Хјалмар-Максимилијан Ринго Праторис, Силвија Кекуле, Хајнц Бадевиц, Волф Вондрачек и други — 101 мин. 1971. Филм за власта, режија, сценарио и камера: Владо Кристл, музика: Хјалмар-Максимилијан Ринго Праторис, глумат: Дагмар Зилаф, Дирк Фламер, Герхард фон Гревениц, Ангела Елснер, Жан Мари Страуб, Даниел Хуилет, Антје Елерман, Цајтлер — 90 мин. 1973. Екранизација на книжевно дело, режија, сценарио и камера: Владо Кристл, според прозната песна „Лошиот стаклар“ од Шарл Бодлер, музика: Хјалмар-Максимилијан Ринго Праторис, глумат: Владо Кристл, Хјалмар-Максимилијан Ринго Праторис, Тони Хел, Фриц Есер, Паул Фракевиц, Алекс Зајдл — 10 мин. 1973. Хоризонти, режија, сценарио и камера: Владо Кристл, музика: Хјалмар-Максимилијан Ринго Праторис — 8 мин. 1974. Колективен филм — 18 мин. 1975. Овие песни: Смртта на хиерархијата, режија, сценарио и камера: Владо Кристл — 57 мин. 1982. Предавниците на младиот германски филм не спијат, режија, сценарио, камера и анимација: Владо Кристл — 6 мин. 1983. Смртта на гледачите, режија, сценарио, камера и цртежи: Владо Кристл, глумат: Ханс Јирген Маш, Киев Штингл, Милан Хорачек, Бригита Грабенкамп, Дејвид Робертс, Силке Паузе, Дитрих Кулбродт, Хунд Бергер — 95 мин. 1990. Школата на постмодерната, режија, сценарио и камера: Владо Кристл — 15 мин. Половина од богатството за половина од убавината, режија, сценарио, камера и анимација: Владо Кристл, музика: Маркус Гилтјес — 9 мин. 1994. Кога сè уште се живеело од лични причини, режија, сценарио, камера и цртежи: Владо Кристл — 6 мин. 1998. Последниот клон, режија, сценарио, камера и цртежи: Владо Кристл, музика: Владо Кристл, Мориц фон Воелварт, Ралф Клинемас - 6 мин. 2000. Три мрзливи свињи, режисер и сценарио: Владо Кристл, камера: Берт Шмит, актери: Владо Кристл, Дитер Рајфарт, Берт Шмит - 7 мин. 2002. Уметноста е само надвор од човечкото општество, режисер, сценарио и камера: Владо Кристл, актери: Карола Регние - 9 мин. 2004 Светски конгрес на бездомници - 5 мин.
Библиографија
Библиографија (Хрватска)
1959. Мали лирики, книга со песни 1961. Пет бели скали, книга поезија 2007. Крај на редот, ДАФ, Загреб,
Изложби
Дарко Главан : (Владо Кристл) Пред егзил - Дела од 1943 до 1962 година. Уметнички павилјон - Загреб 2007
Владо Кристл како инспирација за други уметници
Рене Медвешек: Најдобрата супа, најдобрата супа, театарска претстава инспирирана од животот на Владо Кристл во Загребскиот младински театар Ана Марија Хабјан и Данко Волариќ: документарен ТВ филм Кристл, 2004. ТВ Загреб
Наводи
Надворешни врски
За Влад Кристл на порталот Film.hr За Влада Кристл на порталот Filmski.net Ивица Жупан: Владо Кристл, галерија Ина. pdf Некролог Литература посветена на Влад Кристл на порталот Deutsche Nationalbibliothek Владо Кристл на порталот Интернет Филмска база на податоци
Категорија:Луѓе од Загреб Категорија:Апстрактни сликари Категорија:Хрватски филмски режисери Категорија:Хрватски сликари