Пурпурен здравец () — вид цветно растение од семејството здравци. Потекнува од Европа, Африка и Западна Азија, а е воведен на сите континенти освен Антарктикот. По изглед е сличен на смрдливиот здравец, близок роднина.
Опис Општи одлики и стебло Пурпурниот здравец (латински: Geranium purpureum) е едногодишно растение, со висина од 10 до 40 см (поретко до 60 см). Растението е ароматично и честопати добива црвеникава боја.
Стеблата се вертикално поставени, тркалезни во пресек и разгранети. Стеблото, заедно со лисните дршки и дршките на цветовите и соцветијата, е покриено со долги, расперени прости и жлездести влакна.
Листови Листовите имаат петаглест изглед и достигнуваат пречник од 2 до 4 см (поретко до 6 см). Во основата се насечени на 3 до 5 дела, кои потоа се двојнопересто насечени на помали делови со тапи врвови. Постои разлика во распоредот и должината на дршките: Базалните (приземните) листови имаат многу долги дршки, кои се за 2,5 до 3 пати подолги од лиската (ламината). Стеблените листови се поставени наспрамно и имаат дршки кои се покуси од широчината на самите листови.
Базалните и долните стеблени листови се покриени со ретки влакна или се целосно голи на горната страна. Кај горните прицветни листови се појавуваат и карактеристични жлездести влакна. Прилисниците се многу мали, со јајцевиден облик, заострени на врвот и можат да бидат голи или влакнести.
Соцветие и цвет Цветовите се развиваат по 2 заедно на долга заедничка дршка на соцветието, која обично е подолга од дршката на пазувниот лист.
Поединечните цветни дршки се куси и во почетокот се пократки од чашката, но со текот на развивањето на плодовите тие постепено се издолжуваат.
Чашка и венче Чашката е составена од чашкини ливчиња со должина од 4 до 6 мм. Тие имаат јајцевидно-копјест облик, 3 изразени жили и се покриени со долги, расперени жлездести влакна. На врвот се заострени и завршуваат со едно осилесто врвче со должина од 1 до 1,5 мм. Венчето има црвеникаво-розова боја. Венечните ливчиња се долги 5 до 10 мм. Нивниот проширен дел има обратно-јајцевидно-елиптичен облик и е речиси двапати подолг отколку што е широк. При основата, венечните ливчиња постепено се стеснуваат во долг дел со клиновиден облик.
Прашници и плод Прашниците содржат поленови зрна кои имаат карактеристична жолта боја. Плодот е составен од плодни делови со светло-кафеава боја. Тие обично се голи, а поретко можат да бидат влакнести. Во горниот дел имаат изразени хоризонтални ребра, додека во долниот дел брчките се со мрежест распоред и се помалку јасни. На самиот врв имаат 2 долги бели влакна и не отпаѓаат заедно со надворешните делови на клунестиот дел на плодот. Семките се со светлокафеава боја и имаат мазна површина.
Идентификација мини| Цвет со венче приближно 7 мм во пречник Geranium purpureum често се меша со Geranium robertianum, близок роднина. Главниот знак што ги разликува двата вида е големината на цветот. Венчето на Geranium purpureum е приближно 7,5 мм во пречник, додека оној на Geranium robertianum е барем двојно поголем (15–20 мм). Идентификациски клуч за родот Geranium во Калифорнија ги разликува двата вида на следниов начин:
Пурпурен здравец: венечни ливчиња (5,3-) 6,3-8,4 (-9,9) мм должина, (0,8–)1,5–2,0(–2,6) mm широки; прашниците (антерите) жолти; средниот дел од листот е 5–20(–38)-лобусиран во дисталната половина; мерикарпот со 1–4 прстени во облик на јака на врвот Смрдлив здравец: венечни ливчиња (8,5–)10,5–12,5(–14,2) мм должина, (2,1–)2,6–4,5(–6,1) мм широки; прашниците (антерите) се виолетови; средниот дел од листот е 16–37(–49)-лобусен во дисталната половина; мерикарпот со 1–2(–3) прстени во облик на јака на врвот
Други клучеви ги нагласуваат влакната на чашките како препознатлива одлика. Сите клучеви ја вклучуваат бојата на прашниците, но бидејќи двата вида имаат жолт полен, растенијата може да бидат тешки за разликување само врз основа на бојата на антерите. Geranium purpureum и Geranium robertianum имаат хромозомски број 2n = 32 и 2n = 64, соодветно.
Живеалиште Овој вид расте на тревести места, варовнички и серпентински карпи, како и на камењари. Се среќава на надморска височина до 1.000 м.
Таксономија мини|Илустрација на Geranium purpureum (долен десен агол) објавена од Виларс во 1789 година Geranium purpureum првпат бил опишан и именуван од францускиот ботаничар Доминик Вилар во февруари 1786 година. Втор опис беше објавен од Вилар во јуни истата година. Земени заедно, тој опиша растение кое расте на карпите со црвени лисја и мала црвеникаво-розова круна. Во 1788 година, тој дополнително ги опишал листовите како пердувести лобуси со 5 сегменти. Конечно, тој објавил илустрација на Geranium purpureum во 1789 година.
Geranium purpureum е член на родот Geranium од секцијата Ruberta во семејството Geraniaceae. , името Geranium purpureum е широко прифатено. Некои авторитети го прифаќаат името Geranium robertianum subsp. purpureum , хомотипски синоним за Geranium purpureum
Распространетост мини|Пурпурен здравец што расте покрај пругите на железничката станица Виена Флоридсдорф во Виена. Пурпурниот здравец се протега од Велика Британија кон југоисток до Кавказ, а автохтоните популации се среќаваат дури на југ, дури до Средна Африка. Неавтохтоните популации се јавуваат на сите континенти освен на Антарктикот. Воведените популации често се наоѓаат по железничките коридори.
Македонија Во Македонија, пурпурниот здравец е научно евидентиран на следниве месности: Скопски Регион: Кисела Вода, клисурата на реката Треска, Жеденска Клисура и Таорска Клисура. Средиштен Регион: Велес (клисура Дервен и клисура на реката Бабуна) и клисурата Демир Капија. Јужен и Југозападен Регион: Кавадарци (помеѓу селата Рожден и Мајден), Кичево (планина Илиница), Мариово (месност Смрдливец), Валандово (селата Удово и Пепелиште) и Гевгелија (село Конско). Се посочува и за планината Даутица.
Наводи
Надворешни врски
Категорија:Растенија опишани во 1786 година Категорија:Флора на Малта Категорија:Флора на Либан Категорија:Здравец