Валериј Иванович Талиев (22 февруари 1872-21 февруари 1932) бил руски ботаничар и еволутивен биолог, најпознат по концептот за улогата на човекот во ширењето на растенијата за време на холоценот и по неговите еволутивни идеи.Тој се сметал за еден од првите природни научници кои ја истражувале важноста на антропогените фактори во еволуцијата и географската распределба на повисоките растенија.

Живот Валериј Талиев бил роден во малото гратче Лукојанов во Нижегородската област, во семејство на учител од мордовска националност.По дипломирањето на регионалното училиште во 1883 година, тој посетувал гимназија при Институтот за историја и филологија на градот Нижин.Помеѓу 1890 и 1894 година, студирал природна историја на Факултетот за физика и математика на Казанскиот универзитет, а потоа на Медицинскиот факултет на Харковскиот универзитет.Работел како воен лекар сè додека успешно не ги положил испитите за магистерски степен на Харковскиот универзитет во 1899 година.Во 1890 година, тој бил назначен за позицијата приватен доцент на Харковскиот универзитет.Во 1916 година, Талиев ја одбранил својата докторска теза на Петроградскиот универзитет под наслов „Студија за процесот на формирање на видови во живата природа“.Во 1917 година, тој бил избран за декан на Одделот за природна историја на Харковскиот народен универзитет.Во 1918 година, Талиев бил номиниран за професорска позиција на Земјоделската академија „Петровски“ (подоцна „Тимирјазев“).

Талиев како едукатор Талиев бил автор на многу популарен учебник по ботаника за земјоделски, педагошки и други високообразовни институции наречен „Основи на ботаниката во еволутивна презентација“ (прво издание, 1907; шесто издание, 1931)и на многу други прирачници за студенти.Во текот на половина век, студентите на многу универзитети во Русија и СССР учеле да идентификуваат повисоки растенија според упатствата на Талиев.Покрај тоа, Талиев ги составил водичите за ливадски и плевелни растенија, кои биле препечатени неколку пати.Валериј Талиев бил мајсторски популаризирач на научни сознанија.Неговите книги „Структурата и животот на растенијата“ (1924), „Единството на животот“ (1925) и „Биологијата на нашите растенија“ (1925) се примери за руската популарна научна литература.

Работа на ботаника Валериј Талиев бил еден од првите научници кои ја истражувал важноста на антропогените фактори во еволуцијата и ширењето на растенијата.Тој ги истакнал главните параметри на потеклото и ширењето на плевелите, на флората на речните брегови и предложил директна улога на човекот во менувањето на рамнотежата помеѓу шумите и степите.Феноменот на степски цветни заедници над речните брегови обично се објаснувал со концептот на глацијално засолниште.Талиев развил алтернативен антропоген концепт за објаснување на потеклото на овие растенија, отфрлајќи го реликтниот карактер на флората присутна на варовничките, кредните и песочните наслаги и сметајќи ги овие наслаги како последица на човековата активност што ги уништила горните слоеви на почвата.Иако концептот на глацијална рефугија сега е широко прифатен, исто така е очигледно дека, за време на холоценот, постглацијалното ширење на растенијата било олеснето и ограничено од човековата активност, а одредувањето на нивото на човеково влијание и неговата насока е важна научна задача.Талиев ја сметал плевелната флора за инвазивна, со јужно потекло и еволуирала во посуви континентални клими.Тој ги споменал карактеристичните одлики на плевелите како нивна адаптација за одржување на влажноста и намалување на транспирацијата, што сега се објаснува со карактеристиките и видот на нивниот фотосинтетски метаболизам.Антропогениот фактор, според Талиев, бил исто така од суштинско значење во формирањето на степите.Талиев го сметал отсуството на шуми во јужна Русија како последица на активноста на раните доселеници кои ги уништувале шумите и отвориле нови области за ширење на растенијата.

Работа на еволуцијата Талиев сметал дека еволутивниот процес не е изведен од една шема на стереотипи и може да се одвива на различни начини.Тој анализирал повеќе случаи на еволутивен развој во дефинираните насоки и споменал дека еволуцијата вклучува градење нови патеки преку веќе постоечките циклуси на индивидуален развој.Талиев ја објаснил насочената еволуција преку физички и хемиски причини и посочил дека во текот на еволуцијата, повторувачките феномени или прогресивното зголемување на морфолошката или физиолошката карактеристика, или, обратно, нејзиното слабеење, можеле да бидат поврзани со концептот на хемиски серии, како на пример кај јаглеводородите.Така, Талиев ја предвидел улогата на анизотропијата на хемиските реакции во биолошката еволуција, која во моментов се смета за важна основа за формирање на еволутивни обрасци.Врз основа на географската распределба на растенијата, Талиев ја поврзал причината за поделбата на карактеристиките со надворешните услови, сметајќи дека полихромизмот и полиморфизмот кај растенијата се поврзани со одредена географска област дефинирана како „центар на видообразување“.Тој ја претставил специјацијата во родот Tulipa во форма на поток што течел од примарниот центар, заеднички за цела група соседни систематски линии, и постепено бледнее во својата разновидност,во транзицијата кон нови услови, повеќе или помалку значајно појавување на нов процес на специјација што резултира со нова еволутивна адаптација.Во идеите за низите на варијабилност, тој го антиципирал законот за хомолошки низи на Николај Вавилов, додека во концептот за центар на видообразба го антиципирал концептот на Вавилов за видовите и центрите на нивното потекло.Во врска со постглацијалните настани, Талиев ја поврзал еволутивната варијабилност на растенијата со нивното ширење во нови географски области определени од човековата активност.Квантитативната страна на еволуцијата, според Талиев, била одредена од принципот што тој го дефинирал како принцип на максимална продуктивност.Тоа одговарало на принципот на максимална моќност на Лотка.Овој принцип го објаснувал својството на асценденција, односно способноста на екосистемите да преовладуваат наспроти нарушувањата преку автокаталитичките повратни информации вградени во нивната организација.

Наводи

Категорија:Луѓе од Нижегородската област Категорија:Советски ботаничари Категорија:Починати во 1932 година Категорија:Родени во 1872 година Категорија:Еволутивни биолози Категорија:Статии со hCards Категорија:Ботаничари со авторски кратенки