алт=Слика со масло на платно. Во средина стои еврејски свештеник за да ги спои рацете на Дева Марија, која доаѓа од левата страна придружувана од девојки, додека Свети Јосиф стои од десната страна. Зад Јосиф се наоѓаат младичи кои не успеале да ја допрат раката на Марија. Јосиф носи расцветана гранка. Во позадина, прикажани во перспектива, се гледаат отворен плоштад и кружен храм.|мини| Рафаел: Венчавката на Богородица (1504), Пинакотека Брера, Милано. Италијанското ренесансно сликарство — сликарство чиј период започнува кон крајот на 13 век и цвета од почетокот на 15 до крајот на 16 век, а се одвива на Италијанскиот Полуостров, кој во тоа време бил поделен на голем број мали политички држави, некои независни, но други контролирани од надворешни сили. Сликарите од ренесансна Италија, иако честопати приврзани кон одредени дворови и со лојалност кон одредени градови, сепак талкале по должината и ширината на Италија, честопати заземајќи дипломатски статус и ширејќи уметнички и филозофски идеи.

Градот Фиренца во Тоскана станал познат како родно место на ренесансата, а особено на ренесансното сликарство, иако подоцна во периодот, Рим и Венеција добиле сè поголемо значење во сликарството. Детална позадина е дадена во придружните статии Ренесансна уметност и ренесансна архитектура. Италијанското ренесансно сликарство најчесто се дели на четири периоди: проторенесанса (1300–1425), рана ренесанса (1425–1495), висока ренесанса (1495–1527) и маниризам (1527–1600). Датумите за овие периоди го претставуваат целокупниот тренд во италијанското сликарство и не ги опфаќаат сите сликари бидејќи животите на поединечните уметници и нивните лични стилови се преклопувале со овие периоди.

Проторенесансата започнува со професионалниот живот на сликарот Џото и ги вклучува Тадео Гади, Оркања и Алтичеро. Стилот на раната ренесанса го започнал Масачо, а потоа дополнително го развиле Фра Анџелико, Паоло Учело, Пјеро дела Франческа, Сандро Ботичели, Верокио, Доменико Гирландајо и Џовани Белини. Периодот на високата ренесанса бил оној на Леонардо да Винчи, Микеланџело, Рафаел, Андреа дел Сарто, Кореџо, Џорџоне, последните дела на Џовани Белини и Тицијан. Маниристичкиот период, кој е обработен во посебна статија, ги вклучувал подоцнежните дела на Микеланџело, како и Понтормо, Пармиџанино, Бронзино и Тинторето.

Влијанија

Влијанијата врз развојот на ренесансното сликарство во Италија се оние кои влијаеле и врз архитектурата, инженерството, филозофијата, јазикот, книжевноста, природните науки, политиката, етиката, теологијата и другите аспекти на италијанското општество за време на ренесансниот период. Следува резиме на точките кои подетално се обработени во главните статии што се цитирани погоре.

Филозофија Голем број класични текстови, кои со векови биле изгубени за западноевропските научници, станале достапни. Тие вклучувале филозофија, поезија, драма, наука, теза за уметноста и ранохристијанска теологија. Резултирачкиот интерес за хуманистичката филозофија значело дека односот на човекот со човештвото, универзумот и со Господ повеќе не е ексклузивна надлежност на Црквата. Обновениот интерес за класиците довело до првото археолошко истражување на римските остатоци од страна на архитектот Брунелески и скулпторот Донатело. Оживувањето на стилот на архитектура основан на класични преседани инспирирало соодветен класицизам во сликарството, кој се манифестирал уште во 1420-тите во сликите на Масачо и Паоло Учело.

Наука и технологија Истовремено со добивањето пристап до класичните текстови, Европа добила пристап и до напредна математика која имала свое потекло во делата на византиските и исламските научници. Појавата на печатењето со подвижни букви во 15 век значело дека идеите можат лесно да се шират, а сè поголем број книги биле напишани за широка јавност. Развојот на маслените бои и неговото воведување во Италија имале трајни ефекти врз уметноста на сликарството.

Општество Основањето на Банката Медичи и последователната трговија што ја генерирала, донеле невидено богатство во еден италијански град, Фиренца. Козимо де Медичи поставил нов стандард за покровителство на уметноста, која не била поврзана со црквата или монархијата. Случајното присуство во регионот на Фиренца на одредени поединци со уметнички гениј, особено Џото, Мазачо, Брунелески, Пјеро дела Франческа, Леонардо да Винчи и Микеланџело, формирало етос што поддржувал и охрабрувал многу помалку познати уметници да постигнат дела со извонреден квалитет.

Слично наследство на уметнички достигнувања се случило во Венеција преку талентираното семејство Белини, нивните влијателни роднини Мантења, Џорџоне, Тицијан и Тинторето.

Теми

Голем дел од сликите од ренесансниот период биле нарачани од или за Римокатоличката црква. Овие дела често биле со големи размери и често биле циклуси насликани во фреска од Животот на Христос, Животот на Богородица или животот на светец, особено Свети Франциск Асишки. Исто така, имало многу алегорични слики на тема Спасение и улогата на Црквата во неговото постигнување. Црквите, исто така, нарачувале олтарски слики, кои биле насликани со темперна техника на табли, а подоцна и со масло на платно. Освен големите олтарски слики, мали побожни слики биле произведувани во многу голем број, и за цркви и за приватни лица, а најчеста тема била Мадона со Детето.

Во текот на целиот период, граѓанските комисии биле исто така важни. Објектите на локалната самоуправа биле украсувани со фрески и други дела, како световни, како што е „Алегоријата на доброто и лошото владеење“ од Амброџо Лоренцети, така и религиозни, како што е фреската на Маеста од Симоне Мартини, во Палацо Публико, Сиена.

Портретите биле невообичаени во 14 и почетокот на 15 век, главно ограничени на граѓански комеморативни слики како што се коњаничките портрети на Гвидориќо да Фољано од Симоне Мартини, 1327 година, во Сиена и, од почетокот на 15 век, Џон Хоквуд од Учело во Фирентинската катедрала и неговата придружна слика на Николо да Толентино од Андреа дел Кастањо.

Во текот на 15 век, портретирањето станало вообичаено. На почетокот тоа биле често формализирани профилни портрети, но сè повеќе портрети со лице од три четвртини и должина на градите. Покровители на уметнички дела како што се олтарски слики и фрески често биле вклучени во сцените, а значаен пример е вклучувањето на семејствата Сасети и Медичи во циклусот на Доменико Гирландајо во капелата Сасети. Портретот станал главна тема за сликарите од високата ренесанса како што се Рафаел Санти и Тицијан и продолжил во периодот на маниризмот во делата на уметници како што е Ањоло Бронзино.

Со растот на хуманизмот, уметниците се свртиле кон класичните теми, особено за да исполнат нарачки за декорација на домовите на богатите покровители, од кои најпозната е „Раѓањето на Венера“ која е дело на Сандро Ботичели и која била изработена за Медичи. Сè повеќе, класичните теми се сметале и за обезбедување соодветен алегориски материјал за граѓански нарачки. Хуманизмот, исто така, влијаел врз начинот на кој биле прикажани религиозните теми, особено на таванот на Микеланџело во Систинската капела.

Други мотиви биле црпени од современиот живот, понекогаш со алегорично значење, некои понекогаш чисто украсни. Инциденти важни за одредено семејство може да бидат запишани како оние во „Камера дељи споси“ што Андреа Мантења ја насликал за семејството Гонзага во Мантова. Сè повеќе се сликале мртви природи и декоративни сцени од животот, како што е „Концертот“ од Лоренцо Коста од околу 1490 година.

Важни настани често биле запишувани или одбележувани на слики како што е Битката кај Сан Романо од Учело, како и важните местни религиозни фестивали. Историјата и историските ликови честопати биле прикажувани на начин што се одразувал на актуелните настани или на животите на денешните луѓе. Портретите често биле сликани на современици преправени во ликови од историјата или книжевноста. Делата на Данте Алигиери, „Златната легенда“ на Вораџин и „Декамерон“ на Бокачо претставувале важни извори на теми.

Во сите овие теми, сè повеќе и во делата на речиси сите сликари, се развивале одредени основни сликарски практики: набљудување на природата, проучување на анатомијата, на светлината и перспективата.

Проторенесансно сликарство

Традиции на тосканското сликарство од 13 век Во уметноста на регионот Тоскана кон крајот на 13 век доминирале двајца мајстори на итало-византискиот стил, Чимабуе од Фиренца и Дучо од Сиена. Нивните нарачки биле претежно религиозни слики, неколку од нив биле многу големи олтарски слики на кои се прикажани Мадона и Детето. Овие двајца сликари, со нивните современици, Гвидо од Сиена, Копо ди Марковалдо и мистериозниот сликар врз чиј стил можеби се темелела школата, таканаречениот Мајстор на Свети Бернардино, сите работеле на начин кој бил високо формализиран и зависен од античката традиција на сликање икони. Кај овие слики со темперна техника, голем дел од деталите биле строго фиксирани од темата, на пример, прецизната положба на рацете на Мадона и Христовото Дете била диктирана од природата на благословот што сликата го повикувала врз гледачот. Аголот на главата и рамената на Девицата, наборите на нејзиниот превез и линиите со кои биле дефинирани нејзините црти на лицето, сето тоа се повторувало во безброј такви слики. Чимабуе и Дучо презеле чекори во насока на поголем натурализам, како и нивниот современик, Пјетро Кавалини од Рим.

Џото

Џото (1266–1337), по традиција овчар од ридовите северно од Фиренца, станал чирак на Чимабуе и се издигнал како најистакнат сликар на своето време. Џото, кој најверојатно бил под влијание на Пјетро Кавалини и други римски сликари, не ги оравел ликовите што ги сликал на некоја сликарска традиција, туку преку набљудување на животот. За разлика од оние на неговите византиски современици, фигурите на Џото се солидно тродимензионални; тие стојат право на земја, имаат забележлива анатомија и се облечени во облека со тежина и структура. Но, повеќе од сè, она што ги издвојува фигурите на Џото од оние на неговите современици се нивните емоции. На лицата на фигурите на Џото се прикажува радост, бес, очај, срам, злоба и љубов. Циклусот фрески од Животот на Христос и Животот на Богородица кој ги насликал во капелата Скровени во Падова поставиле нов стандард за наративни слики. Неговата „Мадона Огнисанти“ која се наоѓа во галеријата Уфици, Фиренца, во истата просторија како и „Санта Тринита Мадона“ од Чимабуе и „Ручелај Мадона“ од Дучо, каде што лесно можат да се направат стилски споредби меѓу трите. Една од очигледните карактеристики во делото на Џото е неговото набљудување на натуралистичката перспектива. Тој се смета за предвесник на ренесансата.

Современици на Џото Џото имал голем број современици кои биле или обучени и под негово влијание, или чие набљудување на природата ги довеле во слична насока. Иако неколку од учениците на Џото го прифатиле правецот што го зазел неговата работа, никој не станал толку успешен како него. Тадео Гади ја создал првата голема слика на ноќна сцена во „Благовештение на овчарите“ во капелата Барончели во црквата Санта Кроче, Фиренца.

Сликите во Горната црква на базиликата Свети Франциск во Асизи претставуваат примери за натуралистичко сликарство од тој период, честопати припишувано на самиот Џото, но поверојатно е дело на уметници околу Пјетро Кавалини. Доцната слика од Чимабуе во Долната црква во Асизи, на Мадона и Свети Франциск, исто така јасно покажува поголем натурализам отколку неговите слики на табли и остатоците од неговите претходни фрески во горната црква.

Смртност и искупување