Александар Белев () (1898, Лом, Бугарија - 9 септември 1944, Бугарија) — бугарски комесар за еврејски работи за време на Втората светска војна, познат по своите антисемитски и силно националистички ставови. Тој играл централна улога во депортацијата на околу 12,000 Евреи во нацистичките логори во окупирана Полска. Тој исто така бил еден од основачите на бугарската националистчка организација Ратници.Stephane Groueff, Crown of Thorns: The Reign of King Boris III of Bulgaria, 1918-1943, Rowman & Littlefield, 1998, , p. 322

Раните години Белев бил роден во 1898 година.G'eni Lebel, Ženi Lebl, Tide and Wreck: History of the Jews of Vardar Macedonia, Avotaynu, 2008, p. 251 Неговата мајка била Италијанка од Далмација, по име Меланезе, а Белев често го следеле неиздржани гласини дека неговиот татко бил Евреин.Michael Bar-Zohar, Beyond Hitler's Grasp: The Heroic Rescue of Bulgaria's Jews, Adams Media Corporation, 1998, p. 51

Белев студирал право на Универзитетот во Софија и во ГерманијаJack Fischel, The Holocaust, Greenwood Publishing Group, 1998, p. 69 пред да се врати во Бугарија за да работи како адвокат.Itamar Levin, His Majesty's Enemies: Great Britain's War Against Holocaust Victims and Survivors, Greenwood Publishing Group, 2001, p. 38 Поминал неколку години работејќи во Министерството за внатрешни работи.Bar-Zohar, Beyond Hitler's Grasp, p. 77 Протеже на министерот за внатрешни работи Петар Габровски, силен поддржувач на фашизмот, Белев бил испратен во нацистичка Германија во 1941 година по иницијатива на Габровски, со цел да ги проучи законите на Нирнберг со цел да се воведе сличен систем за Бугарија.David S. Wyman & Charles H. Rosenzveig, The World Reacts to the Holocaust, p. 264 Белев веќе бил познат како еден од најискрените антисемитски политичари во земјата.Paul Mojzes, Balkan Genocides: Holocaust and Ethnic Cleansing in the Twentieth Century, Rowman & Littlefield Publishers, 2011, p. 102

Комесаријат за еврејски работи Во февруари 1942 година бил основан Комесаријатот за еврејски работи како оддел во Министерството за внатрешни работи. Петар Габровски го назначил Белев да работи како прв претседател на новото тело. Тој во август 1942 година објавил нов пакет закони со кои се регулирал третманот на Евреите во Бугарија. Врз основа на законите во Нирнберг, декретите на Белев воспоставиле носење ѕвезди за идентификација, поделба во гета и силни ограничувања на движењето на Евреите.Wyman & Rosenzveig, The World Reacts to the Holocaust, JHU Press, 1996, p. 266

За тоа време, Белев бил близок соработник и политички сојузник на Хаупстурмфурер Теодор Данекер, началник на Гестапо во Бугарија и заменик на Адолф Ајхман.Mark Avrum Ehrlich, Encyclopedia of the Jewish Diaspora: Origins, Experiences, and Culture, Volume 1, ABC-CLIO, 2009, p. 960

Улогата на Белев била официјално да го пресели еврејското население во Бугарија, но во јуни 1942 година тој објавил дека таквото решение ќе било невозможно за време на војната, освен ако бугарската влада не била подготвена да им ја предаде задачата на Германците.Marshall Lee Miller, Bulgaria During the Second World War, Stanford University Press, 1975, p. 99 Како таков, на 22 февруари 1943 година тој потпишал пакт со Данекер да достави 20,000 Евреи во Ајхман, од кои 12,000 дошле од новоповрзаните територии на Западна Тракија и источна Македонија и останатите од Бугарија, иако на крајот била блокирана депортацијата на 8,000 еврејски граѓани. Пренесените завршиле во концентрациони логори со огромно мнозинство што не ја преживеало војната.Richard S. Levy, Antisemitism: A Historical Encyclopedia of Prejudice and Persecution, Volume 1, ABC-CLIO, 2005, p. 90

Ентузијазмот за депортација на бугарските Евреи бил многу ограничен во рамките на политичкиот естаблишмент и навистина во јавноста излегле вести за планот, кои биле охрабрени јавно да протестираат. Меѓутоа, кога започнале протестите, тракиските и македонските Евреи веќе заминале.Mark Levene, Annihilation: Volume II: The European Rimlands 1939-1953, Oxford University Press, 2013, pp. 175-76 Се тврди дека фактот дека првите депортирани Евреи не биле бугарски државјани значело помал бес кај јавноста за нивната депортација, па затоа протестите не дошле во нивниот случај.Guy H. Haskell, From Sofia to Jaffa: The Jews of Bulgaria and Israel, Wayne State University Press, 1994, p. 114

Протестите помогнале да се осигура дека деветнаесет Бугари подоцна ќе добиеле статус на праведници меѓу народите.Judith R. Baskin, Judith Reesa Baskin, The Cambridge Dictionary of Judaism and Jewish Culture, Cambridge University Press, 2011, p. 255 Белев на крајот бил принуден целосно да се откаже од плановите кога му било наредено во телефонски разговор со кралот Борис Трети.Bar-Zohar, Beyond Hitler's Grasp, p. 213

Во обид да се справат со бугарските Евреи, Белев во мај 1943 година насилно ги преселил Софиските 19,000 Евреи во помалите градови и села низ целата земја, иако овие обесправени Евреи во голема мерка ја преживеале војната.

Последните години и смртта Во октомври 1943 година новоназначената влада на премиерот Добри Божилов го разрешил Белев од функцијата претседател на Комесаријатот за еврејски работи, заменувајќи го со поумерениот Христо Стомањаков.Bar-Zohar, Beyond Hitler's Grasp, p. 241

Белев потоа бил прераспределен во Централниот директорат за контрола на Министерството за внатрешни работи. Отуѓен од Габровски, за кого Белев сметал дека сторил премалку за да го заштити од политичките махинации што резултирале со неговиот пад од власта, и откако се уверил дека германскиот пораз бил неизбежен, Белев се огорчил и и’ рекол на својата реномирана љубовница и поранешна секретарка, Лилијана Паница, дека тој имал намера да побегне во Германија и да исчезне под земја.Bar-Zohar, Beyond Hitler's Grasp, pp. 244-45

Белев исчезнал на 9 септември 1944 година, со гласина што ја обиколила Софија дека извршил самоубиство во банка во Сердика. Ова сепак се покажало како невистинито. Други гласини кружеле дека тој избегал во Германија, па дури и во САД и толку многу се верувало дека тој е сè уште жив што Народниот суд го осудил на смрт во отсуство. Белев избегал во Ќустендил, од каде што имал намера да отпатува за Германија, но кога пристигнал, бил заробен од партизаните кои го уапсиле и го вратиле во Софија. За патувањето, Белев бил придружуван од вооружен стражар, еврејски партизан, кој штом го напуштиле Ќустендил, го свртел пиштолот кон Белев и го убил. Неговото тело било фрлено во ров покрај патот, а инцидентот не бил пријавен дури до неколку години подоцна.Bar-Zohar, Beyond Hitler's Grasp, pp. 246-47

Наводи

Категорија:Македонија во Втората светска војна Категорија:Луѓе од Лом Категорија:Починати во 1944 година Категорија:Родени во 1898 година Категорија:Нацистичка Бугарија Категорија:Бугарија во 20 век Категорија:Бугарија во Втората светска војна Категорија:Фашизам во Бугарија Категорија:Фашизам во Европа Категорија:Бугарска колаборација со Нацистичка Германија Категорија:Холокауст во Бугарија Категорија:Бугарски нацисти