десно|мини|308x308пкс| Илустрација на Франц фон Бајрос за бајката од Г. Басиле „Светлото лице“, 1909 година Италијански приказни () - литературни и фолклорни прозни дела на италијанската литература. Како и секоја друга национална бајка, тие ги одразуваат особеностите на националната култура, начин на живот и карактерот на Италијанците.
Историја на потекло Особеноста на формирањето на италијанската литература е тоа што, за разлика од повеќето големи европски литератури (литератури на Англија, Германија, Франција, Шпанија, Скандинавија), литературата во Италија се формирала релативно доцна. Ова се случило поради фактот што во средновековна Италија, латинскиот го задржал својот статус на официјален јазик на книгата подолго од каде било. До 13 век, латинскиот јазик ја задржал улогата на литературен „жив јазик во одредена смисла“. Долго време, латинскиот јазик бил пречка за изолирање на италијанскиот јазик како литературен јазик, бидејќи тоа не го сфатиле Италијанците како „туѓ“ јазик; во општеството, латинскиот јазик бил елемент и на деловната и на културната комуникација. Поради ова, втората одлика на италијанската литература било отсуството на сопствена народна епопеја, фолклорните приказни не претходеле на литературните, како во Скандинавија или во Русија, но се појавиле истовремено со книжевните или малку подоцна.
Книжевна приказна десно|мини|283x283пкс| Николо Макијавели Една од најраните збирки на италијански раскази, Новелино, се појавила на крајот на 13 век. Прозата на Новелино, собрана од повеќе извори, го демонстрирала влијанието на провансалската, античката и арапската литература, особено литературното обликување следејќи го примерот на бајките од збирката Илјада и една ноќ. И покрај нејаснотијата на авторите на колекцијата, истражувачите ја припишуваат на делата на уметноста на авторот. Мотивите, заплетите и техниките на бајката биле широко користени во неговиот „Декамерон“ (1350-1353) од Џовани Бокачо . Вториот голем италијански романописец во 14 век што ја искористил приказната бил Франко Сакети. Избрани раскази од збирките „Новелино“ и „Триста раскази“ на Франко Сакети се вклучени од современите собирачи во збирки на италијански бајки .
Николо Макијавели И покрај сите жанровски разлики, секојдневниот италијански расказ и расказната приказна постојат подолго време паралелно, создадени од истите автори и објавени во истите збирки. Околу 1518 година, Николо Макијавели ја создал својата бајка „Ѓаволот што се ожени“. Писателот ја напишал оваа приказна во селото Сант’Андреа додека бил во егзил. Објавено е по смртта на Макијавели во 1549 година. Автограмот на бајката е зачуван во Фиренца. Заплетот за бракот со ѓаволот бил многу популарен во средниот век, тој бил развиен од Ханс Сакс („Како ѓаволот се ожени со стара жена“) и St. Страпарола. Поетскиот превод на приказната на француски јазик го направи Жан де Лафонтен . Во 1690 година, англискиот драмски писател Џон Вилсон го поставил заговорот на Макијавели во основата на неговата трагикомедија „Белфагор, бракот на ѓаволот“ .
Страпарола десно|мини|245x245пкс| Страпарола Следниот голем италијански романописец кој имал забележително влијание врз развојот на националната бајка бил Џован Франческо Страпарола (околу 1480 година - околу 1557 година). Тој бил автор на збирката Пријатни ноќи од четириесет и осум раскази, од кои некои се навраќаат на расказите на Франко Сакети, Бокачо, Поџо Брачиолини, Сера Џовани, Макијавели, Џироламо Морлини, а неколку раскази се напишани во Бергаман. дијалект. Приказните за поединечни раскази се од бајка . Според литературниот критичар Елеазар Мелетински, делото на Страпарола е многу посебна верзија на новелата :Не ги подобрува трагедијата или сатиричноста, туку ги ослабува заради одредено зајакнување на традиционалната дидактика, ублажување на конфликтите и особено воведувањето на елементот на бајките во романот паралелно со новелистичкиот третман на бајките (во овој поглед, тој е претходникот на Базиле и Перо).Во голем број, романописецот ги земал своите заплети директно од фолклорните извори, додека истражувачот го свртувал вниманието на наклонетоста на Страпарола кон бајката и неговото воведување во приказната за елементот на народната бајка :Страпарола става нова синтеза на хуманизмот или, можеби, дури и постхуманизмот со фолклорниот-народен елемент, ги експлоатира мотивите од бајките и создава нова синтеза на бајките и новелите, предвидувајќи ги Басиле и Перо.Особено, заплетите на бајките на Страпарола „Мачорот во чизми“, „Кралот на свињите“ и „Девојчето во ковчегот“ подоцна ќе се сретнат во заплетите на познатиот француски раскажувач .
Истражувачите забележале дека во XVI век (во класификацијата на италијанската книжевна критика, ерата на Цинкеценто ), покрај Страпарола, Ањоло Фиренцуола има забележително влијание врз развојот на книжевните бајки. Благодарение на него, жанрот на ориенталната приказна влегува во литературна мода. Оддадена му е почит за пишувањето на бајки „универзален генијалец“ на италијанската ренесанса Леонардо да Винчи. Така, приближно од средината на 16 век, можеме да зборуваме за формирање на бајката како независен жанр во италијанската литература.
Василиј десно|мини|267x267пкс| Ј. Василиј Во подоцнежната ера на Сејченто, најистакнат италијански раскажувач бил Жамбатиста Базиле . Басил ја заснова својата книга „Пентамерон “ врз селскиот фолклор. Истражувачот И. Н. Голенишчев-Кутузов го нарекува „Пентамерон“ „едно од најсветлите дела на европската литература од 17 век“.Голенищев-Кутузов И. Н. Новелла и «Пентамерон» Базиле // История всемирной литературы: В 8 томах / АН СССР; Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. — М.: Наука, 1983—1994. — На титл. л. изд.: История всемирной литературы: в 9 т. Т. 4. — 1987. — С. 57—59.:Ова е прва книга со народни бајки во историјата на европската литература, буквално обработена во барокен стил, но посебен барок, на многу начини многу поразличен од маринизмот.Книгата е напишана во 1634-1636 година. во Неапол, а на почетокот се викала „Приказна за бајките“. Напишано е на неаполски дијалект, а насловот го дал авторот Џан Алесио Абатутис - псевдоним Базиле.
Базиле, веќе професионален раскажувач, знаел да го поетизира секојдневието. Книгата е напишана на неаполски дијалект на разговорен, намерно груб јазик, кој од време на време е испреплетен со научени латински изреки. Педесет бајки ги обединува рамката од бајките. Тие се одликуваат со смисла за хумор и мерка кога станува збор за прикажување на суштества од бајките: самовили, чудовишта, вештерки, пусти, штурци кои зборуваат, мачки, глувци, волшебници итн. Д .: „Канибалот и неговата сопруга седат на вечера пред отворен прозорец, за да не им биде жешко, и после јадењето, ќе започнат со бескрајни озборувања Василеј има неисцрпна способност да измислува, комбинира и модулира теми, тој ретко се повторуваат, изненадувајќи со богатството на заговори и ситуации. Една од главните одлики на „Пентамерон“ е вешта комбинација на трагичното и стрипот, иронија и чувствителност, потсмев и блискост.Приказните на Базиле подразбирале дидактички цели, исклучувајќи ја каква било наметливост, и затоа биле соодветни за широк спектар на публика, вклучително и деца. Некои од нив се пресекуваат со заплетите на делата на Шарл Перо, на пример, „Трите самовили“ и „Пепелашка“. Во следниот век „Пентамерон“ бил многу корисен за Карло Гоци („Љубовта за три портокали“, „Гавранот“), како и за Јакоб Грим, кој, преиздавајќи ја книгата на Базиле во Германија, го составил својот широк предговор за тоа.
Карло Гоци десно|мини|260x260пкс| Карло Гоци По неискажувачките приказни за колекцијата „Посиличеата“ („Патот до Посилипо “) од Помпео Сарнели во 1684 година, се случила долга пауза во историјата на италијанската бајка «Italian tales» // Donald Haase, «Greenwood Encyclopedia of Folktales and Fairy Tales» (3 volumes). / Vol. 2. G—P — P. 505. . Но, во 60-тите години на 18 век, саканиот фолк жанр под пенкалото на Карло Гоци добива нови одлики. Како обожавател на „ commedia dell'arte “, Гоци ги комбинирал бајката, народниот театар и добил фијаб или трагикомична бајка за театарот. Љубовта кон трите портокали (1760), Гавранот (1761), Турандот (1762), Кралот на елени (1762), жената змија (1762), Зобеида (1763), „Среќни просјаци“ (1764), „Зелена птица“ (1765) итн. Театарските маски стануваат ликови на бајките на Гоци: (Панталоне, Труфалдино, Тартаља, Бригела, итн.) Театарските приказни за Карло Гоци веднаш се здобиле со голем успех, кој не е изгубен до ден-денес.
Фиаба Гоци даде силен поттик за развојот на театарот, литературата и музиката. На тема бајка „Љубовта за три портокали“ од Сергеј Прокофиев ја напиша истоимената опера; композиторите Вебер и Пучини пишуваа музика за операта „Турандот“; Бертолт Брехт ја напишал драмата Турандот, или Конгресот за варосуване ; Евгениј Вахтангов ја постави претставата „ Принцезата Турандот “.
Карло Колоди Во 1881 година, писателот и новинар Карло Лоренцини (псевдоним Карло Колоди) го напишал фељтонскиот роман „Авантурите на Пинокио“. Историја на дрвената кукла “ (Le avventure di Pinocchio). Storia d'un burattino). Приказната, како и фијабата на Гоци, вклучувала елементи од театарот Комедија dell'arte и таа е преведена на 87 јазици. Алексеј Толстој во 1936 година ја напишал својата верзија на оваа приказна „ Златниот клуч или авантурите на Буратино“. Лујџи Гардзоне, пак, ја преведе приказната за Алексеј Толстој на италијански јазик во 1984 година.
Лујџи Капуана десно|мини|242x242пкс| Лујџи Капуана Истовремено со Карло Лоренцини, но со помалку успех, се пробал и славниот италијански писател Лујџи Капуана , основач на литературното движење веризам . Тој ги напишал приказните „Претпазливиот крал“, „Волшебната опашка“, „Дупка во вода“, „Каприц“ и многу други. Тој започнал да ги објавува своите први бајки уште во 1882 година, но главните дела во овој жанр кои биле создадени од него во 1890-тите и 1900-тите. Во 1894 година, приказните на Капуана биле објавени како посебно издание: Il Raccontafiabe (Приказна за бајките).
Џани Родари Меѓу останатите раскажувачи се авторот од 19 век Џовани Пирели, современите писатели Марчело Аргили, Марко Москини, Бјанка Пицорно, Иво Росати, Ренато Рејчел, Силвија Ронкаља, Силвио Џили, Жан Лујџи Берти (Приказни за Сан Марино). Но, најголемиот успех во XX век бил кај писателот и учител Џани Родари, во 1950-тите - 1960-тите тој ги напишал приказните „ Авантурите на Чиполино “, „ Џесомино во земјата на лажговците “, „ Патувањето на сината“ Стрела “и некои други. Од повеќе причини, Џани Родари стана најобјавениот италијански писател во Советскиот Сојуз, како и во постсоветска Русија, скоро двапати пред Данте и Бокачо по бројот на публикации . Балетот Чиполино (1976) го постави композиторот Карен Хачатурјан.
Одлики на конструкцијата на заплетот на италијанската народна приказна Заплетот за девојче без рачка стана многу популарен во европската литература и постојано беше разновиден во традиционална бајка.
Италијански бајки, обработени од Итало Калвино десно|мини|292x292пкс| Итало Калвино Првиот што ја презеде потрагата по народна приказна беше италијанскиот неореалистички писател и новинар Итало Калвино. Тој ја започна својата работа во 1954 година, но тоа не беше колекција на усни приказни од народни раскажувачи, Калвино ја извршуваше својата работа за систематизирање на различни извори од претходно постоечките материјали. Тој успеа да опише многу бајки што постоеле, вклучително и во национални дијалекти. Во 1956 година ја објавил книгата „Fiabe Italiane“, во која беа вклучени 200 собрани од него бајки. 200 - според бројот на бајки собрани истовремено од браќата Грим.