La moralità an filosofìa a l'é l'ansem dle nòrme, dij valor e dij prinsipi ch'a guido ël comportament uman an distinghend lòn ch'a l'é giust da lòn ch'a l'é sbalià, ël bin dal mal. A l'é l'oget dë studi dl'ética e a toca question ëd dovèj, responsabilità e bon-a vita.
Tichëtte prinsipaj La moralità a peul esse definìa coma: Ël sistema ëd valor e 'd régole ch'a guido le decision e j'assion uman-e La distinsion antra bin e mal aplicà a la condòta uman-a L'ansem dij dovèj e dj'obligassion ch'as àplico an sle relassion uman-e La dimension normativa dla vita uman-a
Component dla moralità La moralità a comprend vàire element: Valor: Lòn ch'a l'é considerà degn d'esse desiderà o realisà Nòrme: Le régole ch'a stabilisso lòn ch'a venta fé o nen fé Prinsipi: Le base fondamentaj dël sistema moral Dovèj: Le obligassion moraj che le përson-e a l'han Virtù: Le disposission ëd caràter ch'a pòrto a agì moralment
Sòrt ëd moralità A-i son vàire criter për la moralità:
Moralità deontològica Basà an sij dovèj e an sij prinsipi. Un'assion a l'é moral s'a rispeta ël dovèj (Immanuel Kant).
Moralità conseguensialista Basà an sj'efet ëd j'assion. Un'assion a l'é moral s'a produv ij mèj risultà (utilitarism).
Moralità dle virtù Basà an sla formassion dël caràter. Un'assion a l'é moral s'a ven da na përson-a virtuosa (Aristòtil).
Moralità dël contrat sossial Basà an sj'acòrd ipotétich an tra 'd përson-e rassionaj. Un'assion a l'é moral s'a rispeta ël contrat sossial.
Orìgin dla moralità Ij filòsof a l'han proponù vàire spiegassion dl'orìgin dla moralità: Orìgin divin-a: La moralità a ven da Dé o dal divin Orìgin rassional: La moralità a deriva da la rason uman-a Orìgin natural: La moralità a ven da la natura uman-a e da l'evolussion Orìgin sossial: La moralità a ven da la società e da la coltura Orìgin sentimentaj: La moralità a ven dai sentiment ëd compassion e 'd simpatìa
Strutura dël giudissi moral Un giudissi moral a comprend: L'agent: La përson-a ch'a fà l'assion L'assion: Lòn ch'a l'é fàit La situassion: Le circostanse dl'assion La régola: Ël prinsipi moral aplicà La motivassion: Le rason dl'agent Le conseguense: J'efet ëd l'assion
Moralità e coltura La relassion antra moralità e coltura a l'é complicà: Universalism moral: A-i son ëd prinsipi moraj ch'a valo për tute le colture Relativism moral: Ij valor moraj a dipendo da la coltura e a peulo varié Pluralism moral: A-i son vàire sistema moraj vàlid, ma a-i é 'd limit universaj
Amportansa dla moralità La moralità a l'é essensial për: La convivensa uman-a e la vita sossial La formassion dël caràter individual L'organisassion polìtica e giurìdica La serca d'un sens ëd la vita La realisassion dla dignità uman-a
Sfide contemporanie La moralità moderna a afronta 'd neuve sfide: La globalisassion e 'l contrast ëd valor diferent Le neuve tecnologìe (inteligensa artifissial, ingegnerìa genética) La crisi ambiental e le responsabilità vers le generassion future Le neuve forme d'ineguajansa sossial
Moralità e religion = La relassion antra moralità e religion a l'é stàita motobin discutùa: Për chèich, la moralità a dipend da la religion Për d'àutri, la moralità a peul esse fondà sensa religion Ël problema dël fondamentalism e 'd l'antoleransa religiosa
Vos corelà Ética Valor Dovèj Virtù Responsabilità Cossiensa Giustissia Mal
Arferiment
Categorìa:filosofìa Categorìa:Ética Categorìa:Società Categorìa:Antropologìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI