Ël sublim an filosofìa a l'é 'n concet estétich ch'a descriv l'esperiensa 'd në spantiament dle possibilità 'd comprension e 'd rapresentassion, provocand un sentiment ëd grandëssa, dë spavent e d'elevassion. A l'é lòn ch'a va 'ndaré da lòn ch'a l'é semplicement bel, tocand ël grandios, l'infìnì e l'assolù.
Tichëtte prinsipaj Ël sublim a peul esse definì coma: L'esperiensa estética dla grandëssa infinìa o dla potensa dzuman-a Lë spantiament dla possibilità dla comprension uman-a La combinassion ëd spavent e 'd dilet an facia a l'infìnì o a l'inefàbil L'efet estétich ëd lòn ch'a l'é grandios e potent
Orìgin e evolussion dël concet Età clàssica Ël concet a ven dal tratà Pì Sublim atribuì a Longin (sécol I dGC), ch'a descriv la sublimità ant la literatura coma la capacità 'd trasporté e 'd comeuve 'l letor.
Iluminism Ij filòsof prinsipaj ch'a l'han dësvlupà 'l concet: Edmund Burke (A Philosophical Enquiry into the Origin of Our Ideas of the Sublime and Beautiful, 1757): Ël sublim a l'é provocà da lòn ch'a l'é grand, scur, potent, e misterios A dà n'esperiensa 'd spavent e 'd teror, ma con na certa distansa sigura Esempi: tempeste, montagne àute, abiss
Immanuel Kant (Critica dël Giudissi, 1790): A distingh an tra sublim matemàtich (l'infinit quantitativ) e sublim dinàmich (la potensa dla natura) Ël sublim a mostra ij lìmit dla sensibilità ma la superiorità dla rason A l'é n'esperiensa ch'a arciama l'òm a soa dignità 'd esse rassional
Romanticism Ij romàntich a valoriso 'l sublim coma esperiensa d'union con l'infìnì: L'art a deuv arpresenté l'infìnì ant ël finì La natura a dventa 'l leu privilegià d'esperiensa dël sublim Ël sentiment religios a l'é 'dcò associà al sublim
Caraterìstiche dl'esperiensa dël sublim Grandëssa infinìa: Montagne, océan, spassi sideraj Potensa dzuman-a: Tempeste, teremòt, vulcan an erussion Oscurità e misteri: Caverne, foreste scure, nebie Solitùdin: Paisage desert, isolament Spavent mes-cìà con dilet: ël teror a l'é doss përchè as sa ch'a-i é gnun perìcol real
Sublim e Bel Kant e Burke a distinguo bin an tra ij doi concet: Ël Bel: A l'é limità, proporsionà, arposant, ordinà Ël Sublim: A l'é senza lìmit, dësproporsionà, angossant, caòtich
Aplicassion ant le art Ël sublim a l'é stàit rapresentà an: Pitura: Paisage dramàtich ëd montagne e tempeste (Turner, Friedrich) Literatura: Descrission ëd forse dzuman-e e 'd paisage grandios Mùsica: Composission grandios e dramàtiche (Beethoven, Mahler) Architetura: Struture gigantesche e impressionante
Crìtiche e evolussion contemporania = Jean-François Lyotard: A arpija 'l sublim për descrive l'art postmoderna ch'a sfida la rapresentassion Teorìe feministe: A crìtico l'associassion dël sublim con 'd valor mascolin (potensa, dominansa) Eco-crìtica: A studia 'l sublim an relassion a la crisi ecològica
Sublim e società moderna = Ant la società contemporania, l'esperiensa dël sublim a peul esse trovä: Ant la tecnologìa e l'angignarìa dzuman-a (grata-ciel, pont gigantesch) Ant lë spassi e l'astronomìa Ant ël cinematògraf dë spetàcol Ant le neuve forme d'art dij mojen
Vos corelà Estética Bel Filosofìa dl'art Immanuel Kant Edmund Burke Romanticism Infìnì
Arferiment
Categorìa:filosofìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI