thumb|Chèr da guèra itita Ël chèr da guèra a l'é stàit un veìcol militar a doe o quatr roe, tirà da un o pì cavaj, dovrà ant l'antichità për ël combatiment, la cassa, le cerimonie e com sìmbol dë stat. A l'ha arvolussionà la manera 'd combate e a l'é stàit n'arma stratégica ant le bataje fin da l'Età dël bronz.
Orìgin e dësvlup Ij prim chèr a son comparì vers ël 2000 aGC ant la region dël Càucas e ant l'Asia Sentral. La tecnologìa a l'é dëspantiasse rapidament: Mesopotamia: Sumer e Assiria Antich Egissi: Ij Hyksos a l'han portalo an Egit vers ël 1600 aGC Imperi Itita: Specialisà ant la costrussion dij chèr da guèra Cin-a: Sota la dinastìa Shang (1200 aGC) Grecia e Roma: Dovrà pì che d'aut ant le cerimonie e le corse
Costrussion Ij chèr a j'ero fàit 'd bòsch (rol, sàles, frasso), con: Roe: A quatr ragg, an bòsch massiss o con ël mojen an metal Scòssia: Platforma për ij combatent e 'l guidator Timon: Strutura ch'a tenìa ij cavaj Ass: An bòsch, ch'a colegava le roe Blindagi: Quàich vira con pere 'd còiro o 'd bronz
Tàtica militar Ël chèr a l'era dovrà an vàire manere: Platforma mòbil d'artijarìa: Për ij bersajé con l'arch e flecia da na distansa Arma d'urt: Për campé 'd lanse o për rompe le linie nemise Traspòrt: Për porté j'ufissiaj o le trupe d'elit an bataja Sgoment psicològich: Ël rumor e l'aspet a provocavo tëmma
Ij chèr a j'ero pì dovrà an teren pian, e a j'ero vulneràbij an teren malfé o contra la fanterìa organisà.
Sivilisassion ch'a l'han dovrà ij chèr Egissi Ij chèr egissian a j'ero leger e lest, con doe roe e doj combatent: un guidator e n'arcé.
Itita Ij chèr itita a j'ero pì pesant, con tre òm: guidator, arcé, e scudé.
Cinèis Sota le dinastìe Shang e Zhou, ij chèr a formavo 'l cheur dl'esércit, con squàdre ëd senten-e d'unità.
Grecia Ant la mitologìa greca, ij chèr a j'ero associà a j'eroj (Achil, Etor). Stòricament a j'ero dovrà pì che d'autr ant le corse (gieugh olìmpich) e ant le procession.
Roma Ij roman a l'han dovrà men ij chèr për ël combatiment, preferend la fanterìa, ma a l'han mantnù le corse 'd chèr ant ij sirch coma spetàcol.
Persia L'Imperi Persian a l'ha dovrà ij chèr con ël mojen a lame për tajé la fanterìa nemisa, ma a j'ero vulneràbij a le formassion sarà.
Armament L'equipagiament a comprendìa: Arch e flecia: Arma prinsipal për ij bersajé Lanse: Për ij combatiment a còrt ragg Spade e apie: Për la dësfèisa përsonal Scù: Për la protession
Declin Ël chèr a l'ha përdù amportansa militar vers ël sécol III aGC për vàire rason: Monta a caval: La cavalerìa a l'era pì flessìbil e men costosa Fanteria organisà: Formassion coma la falange macedònica o la legion roman-a Inovassion tecnològiche: Strop e sela pì efetive Limitassion dël teren: Pòch usàbil an montagna o foresta
Eredità Malgré sò declin militar, ël chèr a l'ha lassà n'eredità duratura: Simbologia: Sìmbol ëd podèj e prestigi (trionf roman) Literatura e mitologìa: Ant le stòrie d'eroj Spetàcoj: Corse ant ij sirch roman Tecnologìa: Dësvlup ëd le roe e dij sistema 'd trasport
Vos corelà Cavalerìa Arcé Bataja antica Trionf (Roma) Chèr armà Età dël bronz
Arferiment
Categorìa:Arm Categorìa:Stòria militar Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI