мини|3D model vinil hlorida Zdravstveni efekti vinil hlorida koji nastaju nakon njegovе zložene upotrebe u industriji ili svakodnevnom životu mogu se manifestiovati u vidu akutnih i hroničnih oblika trovanaja. Ona nastaju nakon udisanja njegovih isparenja, ili unosa hranom ili vodom, pri čemu su profesionalne opasnosti najveće.

Vinil hlorid je, prema Međunarodnoj agenciji za istraživanje raka, klasifikovan u grupu 1 karcinogena, što znači da predstavlja jedan od uzrok raka kod ljudi. Međunarodna agencija za istraživanje raka Svetske zdravstvene organizacije objavila je 27. oktobra 2017. preliminarnu listu karcinogena, u kojoj je vinil hlorid naveden kao karcinogen. Dugotrajna izloženost može da izazove rak jetre, mozga, pluća i krvi (limfom i leukemija). Period latentnosti (od izloženosti do raka) uzrokovanog vinil hloridom značajno varira u zavisnosti od vrste tkiva i vrste raka.

Opšte informacije Vinil hlorid ne postoji u prirodi i za komercijalnu upotrebu se proizvodi industrijski u obliku bezbojnog gasa koji lako gori. Vinil hlorid je po svom sastavu organsko jedinjenje, koje sadrži 2 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 62,498 Da.

Do 1974. godine, radnici koji su često bili izloženi koncentraciji i do 1.000 ppm vinil hlorida, razboljevali su se od bolesti kao što je Rejnoovog sindroma . Simptomi izlaganja gasu počeli su da se primećuju nakon prelaska granice od 4000 ppm. Intenzitet simptoma varirao je od akutnih (1.000 – 8.000 ppm) koji uključuju vrtoglavicu, mučninu, smetnje vida, glavobolju i ataksiju do hroničnih (preko 12 000 ppm) koji uključuju narkotičko dejstvo, aritmiju i respiratornu insuficijenciju.

Vinil hlorid, koji se takođe naziva monomer vinil hlorida (VCM), koristi se isključivo koristi kao prekursor polivinil hlorida (PVC-a koji je veoma stabilan, pogodan za skladištenje i nije toksičan), dok se zbog svoje opasne prirode, vinil hlorid ne nalazi u drugim proizvodima.Dreher, Eberhard-Ludwig; Torkelson, Theodore R.; Beutel, Klaus K. (2011). "Chlorethanes and Chloroethylenes". Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. Weinheim: . .

Do 1974. godine, vinil hlorid se koristio u aerosolnom raspršivaču,Dreher, Eberhard-Ludwig; Torkelson, Theodore R.; Beutel, Klaus K. (2011). "Chlorethanes and Chloroethylenes". Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. Weinheim: . . a nakratko je korišćen i kao inhalacioni anestetik, na sličan način kao i etil hlorid, ali je zbog njegova toksičnosti izbačen iz lekarske prakse.

Manje količine vinil hlorida se koriste u izradi nameštaja i tapaciranju automobila, zidnim oblogama, kućnim potrepštinama i delovima automobila. Vinil hlorid je takođe korišćen u prošlosti kao rashladno sredstvo.

Vinil hlorid je mutagen sa klastogenim efektima koji utiču na strukturu hromozoma limfocita. On je kancerogen i povećava rizik od tumora u mozgu ili plućima.

Vinil hlorid se pojavljuje u životnoj sredini isključivo kao rezultat njegovih emisija tokom proizvodnje i prerade, pri čemu, više od 99% emisije vinil hlorida ostaje u vazduhu, gde se podvrgava fotohemijskoj degradaciji pod uticajem hidroksilnih radikala; dok mu je poluživot 18 sati  (prema drugim izvorima, ovo vrijeme iznosi 2,2-2,7 dana).

Vinil hlorid brzo isparava sa površine tla, ali može migrirati u dubinu zemlje preko podzemnih voda.

Ne akumulira se u biljkama i životinjama.

U tlu i vodi, vinil hlorid se podvrgava aerobnoj biorazgradnji (uglavnom do CO2) pod uticajem mikroorganizama, na primer, onih iz roda Mycobacterium. Biorazgradnja u podzemnim vodama može biti i anaerobne prirode, a njeni proizvodi su metan, etilen, ugljen dioksid i voda. Istraživanja pokazuju da se u zemljištu i vodi, pod dejstvom mikroorganizama, vinil hlorid razgrađuje oko 30% u roku od 40 dana i do 99% u roku od 108 dana

Vinil hlorid se primarno koristi za izradu polivinil hlorida (PVC) koji se upotrebljava za proizvodnju proizvoda od plastike, uključujući cevi, izolaciju žica i kablova i materijale za pakovanje.

Vinil hlorid je i jedan od proizvod sagorevanja koji se nalazi u duvanskom dimu.

Patofiziologija мини|Tumori lobanjske jame mogu biti izazvani toksičnim dejstvom vinil hlorida Vinil hlorid je veoma toksičan po organizam čoveka jer izaziva kompleksno toksično dejstvo i oštećenje: centralnog nervnog sistema, koštanog sistema, vezivnog tkiva, mozga, srca, jetru, izazivajući angiosarkom. Vinil hloridImože da izaziva i imunološke promene, mutageno i teratogeno dejstvo. Prema istraživanja izlaganje ljudi vinil hloridu može da dovede i do pojave malignih neoplazmi u različitim tkivima i organima, uključujući jetru, mozak, pluća, limfni i hematopoetski sistem (organe i tkiva uključene u formiranje krvi). Istovremen upotreba etanola samo pojačava kancerogeno dejstvo vinil hlorida.

Patofiziološki efekti vinil hlorida na čoveka su pretežno inhalacioni, ali se mogu javiti i akutni dermalni i okularni efekte. Efekti dermalnog izlaganja su zadebljanje kože, edem, smanjena elastičnost, lokalne promrzline, stvaranje plikova i iritacija. Potpuni gubitak elastičnosti kože izražena je npr. kod Rejnoovog fenomena.Agency for Toxic Substances and Disease Registry (ATSDR) (2006). "Toxicological Profile for vinyl chloride". US Department of Health and Human Services. Atlanta, US.

Simptomi izloženosti vinil hloridu su klasifikovani prema nivoima ppm u ambijentalnom vazduhu sa 4.000 ppm koji ima efekat praga.Harrison, Henrietta (2008). HPA Report Version 1. CHAP DHQ Koncentracija vinl hlorida u vazduhu (1 deo na milion [K 14]) je ispod granice koju ljudi mogu detektovati putem čula mirisa (3.000 ppm).UK Department for Environment, Food, and Rural Affairs (DEFRA) and Environment Agency (EA) (2004). "Contaminants in soil: Collation of toxicological data and intake values for humans. Vinyl chloride." Simptomi trovanja variraju od akutnih (1.000–8.000 ppm), uključujući vrtoglavicu, mučninu, smetnje vida, glavobolju i ataksiju, do hroničnih (iznad 12.000 ppm), uključujući narkotički efekat, srčane aritmije i fatalnu respiratornu insuficijenciju. RADS (sindrom reaktivne respiratorne disfunkcije) može biti uzrokovan akutnom izloženošću vinil hloridu.

Produžena izloženost višim koncentracijama vinil hlorida može izazvati smrt usled paralize centralnog nervnog sistema i zastoja disanja. Treba imati na umu da je gas teži od vazduha i može izazvati gušenje u slabo provetrenim ili zatvorenim prostorima.

U ljudskom telu, vinil hlorid se biotransformiše uglavnom enzimima jetre, pri čemu je tiodiglikolna kiselina njen glavni metabolit koji se izlučuje mokraćom. мини|центар|400px|Metabolički put vinil hlorida u ljudskom telu.Fazlul H. Molecular Modelling Analysis of the Metabolism of Vinyl Chloride (англ.) // Journal of Pharmacology and Toxicology. — 2006. — . — P. 299—316

Oblici izloženosti Najčešći način profesionalne izloženosti vinil hloridu je udisanjem, u fabrikama za prozvodnju vinil hlorida (PVC) ili u pogonima za obradu PVC (uključujući pakovanje, skladištenje i rukovanje vinil hloridom).Centers for Disease Control and Prevention. Fourth National Report on Human Exposure to Environmental Chemicals. Atlanta: US Department of Health and Human Services, Public Health Services. Centers for Disease Control and Prevention; 2021.

Rizične industrije i zanimanja i isluge su:

proizvodnja industrijskih hemikalija, proizvodnja plastičnih proizvoda, proizvodnja metalnih proizvoda ili mašina. zanimanja ili usluge povezane sa saobraćajem i građevinarstvom.

Akutna izloženost vinil hloridu može da dovede do simptoma koji uključuju vrtoglavicu, slabost, pospanost, gubitak težine, trnjenej u udovima, poremećaj vida i u teškim slučajevima može da izazove komu i smrt. Od ostalih simptoma može se javiti iritacija očiju, kože, mukoznih membrana i respiratornog trakta. Pri niskim nivoima izloženosti, telo može da metaboličkim putem veže vinil hlorid i izbaci ga iz tela putem urina.

Hronična izloženost vinil hloridu ( „bolest vinil hlorida“) može da izazove trajno oštećenje jetre, rak jetre, neurološke simptome (tumore mozga), promene u ponašanju i promene na koži i kostima šake i uobičajenih oblika respiratorne insuficijencije. Smanjuje muški libido, povećava rizik od spontanog pobačaja i urođenih bolesti. Njegov uticaj na kožu je zadebljanje, otok, smanjena elastičnost, promrzline, plikovi i crvenilo.

Prevencija Da se minimalni nivo rizika ( Minimalni nivoi rizika, MRL) kreće u ovim granicama za: akutnu inhalacionu izloženost: 0,5 ppm; jednokratnu oralnu izloženost: 0,03 ppm; hroničnu oralnu izloženost: 0,003 mg/kg dnevno.

Da se redovno vrši merenje izloženosti vinil hloridu, kako bi se mogle pravovremeno ustanovile aktivnosti koje bi trebalo preduzeti,

Da se redovno vrši informisanje zaposlenih o rizicima, odgovarajućoj zaštitnoj odeći i obaveznim preventivnim merama.

Najbolja rešenja zaštite su: eliminacija ili zamena vinil hlorida nekarcinogenom supstancom, instalacija ventilacionih sistema i kontrola procesa proizvodnje. redovna upotreba odgovarajuće oprema za ličnu zaštitu (zaštitnih naočara, odeće otporne na hemikalije i rukavica otpornih na hemikalije i respiratora.

Reference

Spoljašnje veze

Категорија:Медицина рада Категорија:Професионални канцерогени