Bezirk Niepołomice – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Niepołomice.
Historia
Bezirk Niepołomice utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Niepołomice objął obszar o wielkości 3,3 mil², zamieszkany był przez 20.179 ludzi i podzielony na 32 gmin katastralnych, w tym jedno miasteczko (Niepołomice). Wszedł w skład cyrkułu bocheńskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Na północy powiat graniczył z Imperium Rosyjskim. 1 maja 1860 zniesiono cyrkuł bocheński, a jego cały obszar włączono do cyrkułu krakowskiegoErlaß des Ministers des Innern, giltig für den ganzen Umfang des Kaiserstaates, betreffend die Auflösung der Landesregierungen in Krakau und Czernowitz, dann der Kreisbehörden in Wadowice, Bochnia und Jasło und die Errichtung einer Kreisbehörde in Czernowitz.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty. Obszar zniesionego Bezirk Niepołomice wszedł wtedy w skład nowych powiatów wielickiego i bocheńskiegoVerordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 1 sierpnia 1878 częściowo zmieniono granice tych powiatówDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95). 1 kwietnia 1932 powiat wielicki zniesiono, a jego obszar podzielono pomiędzy powiaty krakowski i myślenicki..
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Niepołomice w 1854 rokuGazeta Lwowska. 1854, nr 131Lp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Niepołomice (m) z Mszczęcinem i Chobotem63293168 bocheński2Brzezie z Gruszkami932596 wielicki1 sierpnia 1878 włączono do powiatu bocheńskiego.3Cichawa927390 wielicki4Czyżów22392 wielicki5Dąbrowa1063243 wielicki6Grodkowice z Łysokaniami871361 bocheński7Kółko3786 bocheński8Kłaj z Poszyną36841369 bocheński9Łężkowice305206 bocheński10Ochmanów z Zagórzem851401 wielicki1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu wielickiego, włączono do powiatu krakowskiego.11Podłęże754437 bocheński12Staniątki z Podborzem i Chrością8991093 wielicki6 października 1954 włączono do powiatu krakowskiego (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 29 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 50)13Szarów547326 wielicki14Suchoraba ze Słomirogiem552264 wielicki1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu wielickiego, włączono do powiatu krakowskiego.15Szczytniki ze Świątnikami Dolmymi673657 wielicki16Targowisko913793 bocheński17Węgrzce Wielkie i Małe oraz Mała Wieś1325397 wielicki1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu wielickiego, włączono do powiatu krakowskiego.18Wola Batorska z Kępiną23362636 bocheński19Książnice Wielkie i Małe596567 bocheński20Zakrzów z Zakrzowcem851428 wielicki1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu wielickiego, włączono do powiatu krakowskiego.21Zabierzów z Wolą Zabierzowską26192365 bocheński22Klęczany255175 wielicki23Marszowice893489 wielicki24Niewiarów ze Świdówką i Jaroszówką841455 wielicki25Niegowić478257 wielicki26Nieznanowice502291 wielicki27Pierzchów483570wielicki28Pierzchowiec15285wielicki29Krakuszowice574268wielicki30Liplas797249wielicki1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu wielickiego, włączono do powiatu myślenickiego.31Wiatowice648347wielicki32Zborczyce285118wielicki Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Niepołomic Niepołomice