Uniwersytet Ludowy w Radawnicy – placówka edukacji dorosłych działająca od 1946 roku w Radawnicy (województwo wielkopolskie). Uznawana za najstarszy, nieprzerwanie funkcjonujący uniwersytet ludowy w Polsce, rozwijająca model edukacji pozaformalnej w duchu pedagogiki grundtvigiańskiej (Szkoła dla życia) oraz tradycję kursów internatowych i plenerów artystycznych. Od 1989 r. funkcję dyrektora pełni Barbara Mincewicz, zaliczana – według opracowań naukowych – do najdłużej urzędujących osób kierujących placówkami tego typu w Polsce.

Historia Placówka powstała w 1946 roku w Zakrzewie koło Złotowa, z inicjatywy Marii i Edmunda Splittów. W tym samym roku, z uwagi na warunki lokalowe, przeniesiono ją do Radawnicy, gdzie siedzibą stał się neogotycki pałac otoczony parkiem w stylu angielskim. Już w roku założenia zorganizowano ośmiomiesięczny kurs repolonizacyjny; do 1958 r. prowadzono też kursy przygotowujące działaczy kultury i oświaty do pracy na wsi i w małych miastach.

W latach 1970–1984 szczególnie rozwinęły się kursy kwalifikacyjne z zakresu fotografii i filmu oraz tańca; placówka stała się ważnym ośrodkiem kształcenia animatorów kultury w regionie. W 1983 r. uruchomiono dziewięciomiesięczny, internatowy kurs „Ekonomika i organizacja wiejskiego gospodarstwa domowego” (określany potocznie „Szkołą dobrych żon”), który do 1995 r. ukończyło łącznie 297 słuchaczek.

Pedagogika i model kształcenia Działalność Uniwersytetu Ludowego w Radawnicy odwołuje się do założeń N.F.S. Grundtviga, akcentując edukację całożyciową, łączenie nauki z wychowaniem, rozwój osobowy i wspólnotę. Charakterystyczną cechą są kursy z internatem, w których nauczyciele pełnią także funkcję wychowawców; nacisk kładzie się na relacje, pracę w grupie i „życie szkołą”. Model ten wpisuje się w tradycję i współczesną praktykę uniwersytetów ludowych w Polsce, opisaną m.in. w wydawnictwach Narodowego Instytutu Wolności i OSUL.

Edukacja pozaformalna Trzon obecnej oferty stanowią kursy i warsztaty pozaformalne – m.in. ikonopisanie, malarstwo, ceramika, wikliniarstwo, krawiectwo, makrama, haft, papieroplastyka, tkactwo oraz prace w drewnie. Zajęcia mają charakter hobbystyczny i rozwojowy, łącząc instruktaż z pracą własną uczestników. Placówka (i jej filia w Złotowie) prowadzi też działania z zakresu edukacji obywatelskiej, doradztwa dla NGO i aktywizacji lokalnej społeczności.

Internat i kursy długie Od początku działalności ważnym elementem były kursy długie z internatem. Po kursie repolonizacyjnym (1946) prowadzono długie formy dla działaczy kultury i oświaty; w latach 1985–1995 realizowano dziewięciomiesięczny kurs internatowy gospodarstwa domowego (297 absolwentek). W ostatnich latach UL rozwija ponownie **formy pobytowe** – m.in. letnie kursy internatowe – nawiązując do historycznej tradycji długich kursów z wychowawczą opieką.https://ul-radawnica.pl/aktualnosci

Plenery i wydarzenia artystyczne UL organizuje także plenery o charakterze międzynarodowym oraz wakacyjne kursy pobytowe. W lipcu 2025 r. odbył się Międzynarodowy Plener Malarsko-Rzeźbiarski w Radawnicy (dni otwarte 22–23 lipca), a 29 lipca 2025 r. – wernisaż wystawy poplenerowej. W sierpniu 2025 r. zrealizowano tygodniowy Letni Kurs dla Studentów o charakterze internatowym.

Projekty i partnerstwa Placówka realizuje przedsięwzięcia finansowane ze środków publicznych (m.in. programy MKiDN i NIW-CRSO) oraz projekty europejskie; działalność Radawnicy w sieci uniwersytetów ludowych dokumentują publikacje OSUL i NIW.Lista Rankingowa NIW-CRSO

Siedziba Siedzibą UL jest zabytkowy pałac z drugiej połowy XIX wieku w stylu neogotyckim, otoczony ok. 3–3,5-hektarowym parkiem (w tym w stylu angielskim). W literaturze i źródłach regionalnych podkreśla się ciągłość funkcji edukacyjnych obiektu po II wojnie światowej (m.in. szkoły i placówki kształcenia dorosłych).

Kierownictwo Od 1989 r. dyrektorem UL jest Barbara Mincewicz (wcześniej nauczyciel-wychowawca od 1985 r.). Opracowania naukowe i materiał historyczny źródłowy wskazują na jej jedną z najdłuższych w Polsce nieprzerwanych kadencji dyrektorskich wśród uniwersytetów ludowych.

Absolwenci i osoby związane

Jolanta Dylewska – operatorka filmowa i reżyserka; związana z kursami fotograficznymi w Radawnicy (lata 70.–80.). Marian Rynkiewicz – fotograf; absolwent kursów fotograficznych w UL Radawnica. Ewa Huńka – pedagog; dyrektor UL w latach 1984–1989. Barbara Mincewicz – dyrektor od 1989 r.

Status prawny Uniwersytet Ludowy w Radawnicy działa w ramach stowarzyszenia Polskie Uniwersytety Ludowe. Dane rejestrowe i adresowe dostępne są w serwisach KRS/ngo.

Ciekawostki

Tradycja internatu obejmowała łączenie ról nauczyciela i wychowawcy; elementy życia wspólnotowego (dyżury, praca grupowa) stanowiły integralną część kształcenia – zgodnie z ideą Grundtviga. Współcześnie UL w Radawnicy prowadzi również działania obywatelskie i animacyjne (warsztaty, wystawy, koncerty, festiwale) oraz filię w Złotowie.

Zobacz też

Uniwersytety ludowe w Polsce

Przypisy

Bibliografia A. Felska, „Uniwersytet Ludowy w Radawnicy”, w: Studia i Badania Naukowe: Pedagogika, nr 1/2016, Ateneum – Szkoła Wyższa w Gdańsku, s. 100–106 (open access). Uniwersytety ludowe w Polsce do 1989 roku. Antologia tekstów źródłowych, red. T. Maliszewski i in., NIW-CRSO / OSUL, 2021 (tom 1 serii „Metoda uniwersytetów ludowych”).

Linki zewnętrzne

Strona oficjalna UL w Radawnicy Historia UL w Radawnicy Artykuł OSUL o UL w Radawnicy Profil UL – ZUL/Erasmus+ Informacja o plenerze (PZL24)

Kategoria:Radawnica Kategoria:Organizacje edukacyjne