thumb|Ilustracja wg Vilhelma Pedersena ze zbiorów Państwowego Muzeum Sztuki w Kopenhadze Za tysiące lat, także Za tysiąc lat (, współ. ) – baśń literacka autorstwa Hansa Christiana Andersena, wydana po raz pierwszy w Kopenhadze w styczniu 1852 roku.
Miejscem akcji utworu jest przestrzeń nad Europą. Andersen opisuje zwiedzanie kontynentu z perspektywy statku powietrznego – „parowca” ().
Publikacja Andersenowska baśń literacka Za tysiące lat () została po raz pierwszy opublikowana na łamach numeru 21. kopenhaskiego czasopisma 26 stycznia 1852 roku. W 1849 roku w „Fædrelandet” Andersen opublikował już Len (). Pierwszy raz w wydaniu książkowym utwór ukazał się 30 listopada 1852 w antologii opublikowanej przez wydawnictwo . Tomik zatytułowany Opowieści. Zbiór drugi. 1853 () zawierał pięć utworów. Były to, oprócz Za tysiące lat: Pod wierzbą, Krasnoludek u kupca, Wszystko na swoim miejscu! i Serdeczny żal. W lutym 1853 roku ukazało się tłumaczenie baśni Za tysiące lat na język angielski w zbiorze A Poet’s Day Dreams. Obszerną antologię opublikował w Londynie . Edycja zawierała opowiadania w tłumaczeniu . 30 kwietnia 1855 roku ukazał się w Królestwie Danii kolejny zbiór baśni Andersena przygotowany przez wydawnictwo C.A. Reitzela zawierający utwór. Tom Historier. 1855 zilustrowany został oryginalnymi rysunkami Vilhelma Pedersena. Ostatni raz za życia pisarza baśń o Amerykanach ukazała się w zbiorze Baśnie i opowieści. Tom drugi () opublikowanym 30 marca 1863. W katalogu dzieł Hansa Christiana Andersena zredagowanym przez baśń oznaczona została numerem 599.
Przekłady Baśń została przetłumaczona na szereg języków europejskich, m.in. na: angielski, niemiecki, hiszpański i rosyjski.
Pierwsze tłumaczenie utworu Za tysiące lat na język polski, autorstwa Jarosława Iwaszkiewicza, ukazało się w 1956 roku. Antologię Baśnie w trzech tomach, z większością tłumaczeń Stefanii Beylin, wydał w Warszawie Państwowy Instytut Wydawniczy. W zbiorze baśń opublikowano pod tytułem Za tysiąc lat. Drugie tłumaczenie z oryginału w języku duńskim opublikowała w 2006 roku Bogusława Sochańska. Trzytomową antologię Baśnie i opowieści wydało poznańskie wydawnictwo Media Rodzina. Tłumaczka opublikowała przekład pod tytułem Za tysiące lat.
Fabuła Streszczenia dokonano na podstawie polskiego tłumaczenia B. Sochańskiej oraz wersji duńskiej w wydaniu z 1853 roku.
Narrator wyobraża sobie, że po tysiącach lat młodzi Amerykanie przylatują do Europy na „skrzydłach pary” (). Przybywają zobaczyć pamiątki przeszłości, do ruin miast, tak jak Europejczycy podróżujący w tych samych celach do Azji. Wizja zostaje podkreślona powtórzeniem, że stanie się to po upływie tysiącleci. Rzeki Europy nadal płyną, góry stoją niewzruszone, zorze polarne świecą, lecz ludzkie pokolenia przemijają w zapomnieniu. Potęga chwilowych władców znika, a ich groby stają się zwyczajnym elementem krajobrazu. W Ameryce rozbrzmiewa hasło zachęty do podróży do Europy jako ziemi przodków, wspomnień i wyobraźni.
Powietrzny statek wyrusza w drogę wypełniony po brzegi podróżnymi, ponieważ jest szybszy niż transatlantyki. Dzięki podmorskiemu telegrafowi Europa już wie o wielkości nadlatującej powietrznej karawany. Już widać wybrzeża Irlandii, lecz podróżnicy śpią jeszcze, obudzą się nad Anglią.
Anglia jawi się jako kraj Szekspira, polityki i maszyn, a postój trwa tam tylko jeden dzień. Następnie podróż przebiega przez tunel pod Kanałem do Francji, kraju Karola Wielkiego, Napoleona i Moliera. Uczeni wspominają dawne szkoły literackie i wielkich bohaterów, a Paryż ukazuje się jako przyszłe centrum europejskiej kultury. Następnie „statek powietrzny” przelatuje nad Hiszpanią, przywołując pamięć Kolumba, Corteza, dawnych poetów oraz legend o Cydzie i Alhambrze. Powietrzna podróż odbywa się nad morzem do Italii, gdzie dawniej kwitł Rzym, gdzie pustynna Kampania. Widzą resztki murów Bazyliki św. Piotra, których autentyczność podawana jest w wątpliwość. W Grecji podróżni spędzają noc w luksusowym hotelu na szczycie Olimpu, by móc powiedzieć, że tam byli. Podróżnicy udają się ku Bosforowi, by przez kilka godzin odpocząć i zobaczyć miejsce dawnego Bizancjum. Tam ubodzy rybacy zarzucają sieci w miejscu, gdzie legenda umieszcza ogrody haremu z czasów tureckich. Lot wiedzie dalej nad pozostałościami potężnych miast nad Dunajem. Widać Niemcy, kraj Lutra, Goethego i Mozarta, pełen dawnych sieci kolejowych. Jeden dzień poświęca się Niemcom, a jeden Północy, ojczyźnie Ørsteda, Linneusza, Norwegii oraz po drodze Islandii z wygasłą Heklą. Młody Amerykanin stwierdza, że w Europie jest wiele do zobaczenia i że oni zwiedzają ją w osiem dni, jak pewien słynny podróżnik.
Przypisy
Linki zewnętrzne Rękopis baśni „Za tysiąc lat” (audiobook) na YouTube
Kategoria:Literatura dziecięca i młodzieżowa Kategoria:Utwory Hansa Christiana Andersena Kategoria:Utwory literackie z 1852