mały|Obraz Károly’a Kernstoka Jeźdzcy na brzegu (1910), Węgierska Galeria Narodowa OśmiuI. Kossowska, Artystyczna rekonkwista. Sztuka w międzywojennej Polsce i Europie, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2017, ISBN 978-83-231-3915-7, s. 193–197. () – węgierska awangardowa grupa artystyczna działająca od 1909 do 1918 r.
Historia Grupę utworzyło w 1909 r. ośmiu malarzy węgierskich kształcących się w Paryżu: Róbert Berény, Dezső Czigány, Béla Czóbel, Károly Kernstok, , , Bertalan Pór oraz A. M. Kurtok, Kulturalne i literackie konteksty relacji chorwacko-węgierskich w XIX i XX wieku, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2019, s. 230.. Grupa ukształtowała się w atmosferze intelektualnych poszukiwań w Budapeszcie na przełomie wieków, gdy węgierska stolica szybko się rozwijała i powstawała w niej nowa elita kulturalna, kształtowana głównie przez zasymilowanych Żydów węgierskich. Elita ta była silnie zainteresowana zagranicznymi prądami w sztuce i kulturze, dążąc zarazem do stworzenia nowoczesnej kultury węgierskiej, która dorównywałaby innym wielowiekowym kulturom europejskim. W 1909 r. grupa Ośmiu zorganizowała pierwszą wspólną wystawę. Károly Kernstok stworzył na jej potrzeby manifest programowy, zatytułowany Sztuka poszukująca, opublikowany drukiem w 1910 r. Kernstok był również autorem obrazu Jeźdźcy na brzegu, wystawionego podczas drugiej wystawy grupy w 1911 r. Kompozycję tę, przedstawiającą grupę nagich mężczyzn nad brzegiem rzeki, krytycy uznali za programowy obraz całej grupy. mały|Dezső Czigány, Autoportret, 1912 W manifeście Kernstok domagał się, by sztuka węgierska odeszła od motywów folklorystycznych, by zamiast tego poszukiwać esencjonalnej struktury świata. Kernstok skrytykował również impresjonizm i jego technikę malarską, uznając go jedynie za ulotną grę pozorów. Głównym celem tworzenia miało ponownie być obrazowanie rzeczywistości, interpretowanie natury. Grupa Ośmiu postulowała czerpanie z nowoczesnych kierunków w malarstwie zachodnim, zwłaszcza francuskim, wzorując się na twórczości Paula Cézanne’a, Henriego Matisse’a, Georgesa Braque’a i Pabla Picassa, nie stroniąc także od nawiązań do sztuki klasycznej, jak w Jeźdźcach na brzegu. Idąc za myślą Cézanne’a, grupa postulowała jedność rysunku i koloru, współistnienie harmonii barw i precyzji linii. W dziełach Ośmiu widoczne były inspiracje malarstwem fowistycznym, kubistycznym, ekspresjonizmem i syntetyzmem Paula Gauguina.
Szczyt aktywności Ośmiu przypadł na lata 1910–1912. Po raz drugi grupa zorganizowała wspólną wystawę w 1911 r., po raz trzeci – w roku następnym. Przyjmuje się, że grupa funkcjonowała jeszcze do roku 1918, jednak jej aktywność po 1912 r. znacznie osłabła. Grupa wpisywała swoją działalność w szerszy kontekst polityczny i społeczny, uznając swoje działania artystyczne za wysiłek na rzecz demokratyzacji i unowocześnienia społeczeństwa węgierskiego.
Ostateczny kres działaniu Ośmiu, podobnie jak innych węgierskich awangardowych grup artystycznych początku wieku, położył upadek Węgierskiej Republiki Rad w 1919 r., ustanowienie autorytarnych rządów Miklósa Horthyego i biały terror – wydarzenia te zmusiły wielu awangardowych artystów, wcześniej popierających partie socjaldemokratyczne i komunistyczne, do emigracji z Węgier.
Przypisy
Kategoria:Malarstwo węgierskie