Broń soniczna – rodzaj broni energii skierowanej, który wykorzystuje fale akustyczne, w szczególności ultradźwięki do obezwładniania, dezorientowania lub odstraszania przeciwnika. Urządzenia tego typu mogą emitować skupioną wiązkę dźwięku lub wytwarzać pole akustyczne o dużym natężeniu na określonym obszarze. W pierwszej połowie XXI wieku siły wojskowe i policyjne kilku państw stosują broń soniczną w ograniczonym zakresie, przede wszystkim do kontroli tłumu i ochrony obiektów.
Zasada działania Fale dźwiękowe o bardzo dużym natężeniu mogą uszkodzić lub zniszczyć błonę bębenkową, wywołać silny ból, nudności oraz dezorientację. Efekty biologiczne zależą od częstotliwości i natężenia. Infradźwięki (poniżej 20 Hz) mogą wywoływać uczucie niepokoju oraz zaburzenia widzenia. Vic Tandy i Tony Lawrence opisali w 1998 roku przypadek, w którym wentylator generujący infradźwięki o częstotliwości ok. 19 Hz powodował u pracowników laboratorium w Coventry uczucie obecności oraz zaburzenia percepcji wzrokowej, co badacze przypisali rezonansowi gałki ocznej.
Dźwięk o wysokim natężeniu w paśmie 2–3 kHz, bliskim szczytowi wrażliwości ludzkiego słuchu, jest stosowany w systemach alarmowych jako środek odstraszający. Z kolei urządzenie , stosowane w Wielkiej Brytanii, emituje ultradźwięki o częstotliwości 19–20 kHz, które są słyszalne głównie dla osób poniżej ok. 20. roku życia ze względu na związany z wiekiem spadek wrażliwości na wysokie częstotliwości.
Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że ekspozycja na ultradźwięki o częstotliwościach od 700 kHz do 3,6 MHz i dużym natężeniu może powodować uszkodzenia płuc i jelit u myszy, a stymulacja wibroakustyczna może prowadzić do zaburzeń rytmu serca, w tym trzepotania przedsionków i bradykardii. Badania nurków narażonych na ciągłe tony niskiej częstotliwości przez ponad 15 minut wykazały objawy przypominające łagodne urazy głowy, co badacze wiązali z mechanicznym obciążeniem tkanki mózgowej prowadzącym do encefalopatii.
Urządzenia LRAD mały|LRAD używane na okręcie USS Blue Ridge. Long Range Acoustic Device (LRAD) to urządzenie akustyczne dalekiego zasięgu, które emituje skupioną wiązkę dźwięku w stożku o kącie ok. 30° w zakresie częstotliwości słyszalnych dla człowieka (20–20 000 Hz). Urządzenie jest produkowane przez amerykańską firmę Genasys, która formalnie określa je jako „narzędzie komunikacji”, choć eksperci wskazują na możliwość trwałego uszkodzenia słuchu.
Inne systemy Oprócz LRAD stosowane są urządzenia określane jako magnetic acoustic device (MAD) oraz wspomniane urządzenia Mosquito.
Zastosowanie Ochrona morska W 2005 roku załoga statku wycieczkowego użyła LRAD do odstraszenia piratów, którzy zaatakowali statek u wybrzeży Somalii.
Kontrola tłumu mały|Policyjne Mitsubishi L200 z zainstalowanym systemem dźwiękowym LRAD-500X. Siły policyjne kilku państw stosowały LRAD i podobne urządzenia przeciwko demonstrantom. Do odnotowanych przypadków należą: szczyt G20 w Pittsburghu w 2009 roku, zamieszki w Ferguson w 2014 roku oraz protesty przeciwko Dakota Access Pipeline w 2016 roku. W latach 2020–2021 władze Grecji użyły armat dźwiękowych dalekiego zasięgu (LRAD 450XL, zdolnych emitować dźwięk o natężeniu do 150 dB) na granicy z Turcją w celu odstraszenia migrantów.
Incydenty Syndrom hawański
W latach 2016–2017 pracownicy dyplomatyczni USA i Kanady w ambasadach w Hawanie zgłosili objawy zdrowotne, w tym utratę słuchu, które początkowo przypisywano „atakom sonicznym”. Późniejsze badania, w tym raport komitetu Narodowych Akademii Nauk, Inżynierii i Medycyny z 2020 roku, wskazały na mikrofale jako bardziej prawdopodobną przyczynę. Część badaczy rozważa także hipotezę masowej reakcji psychogennej wywołanej przewlekłym stresem zawodowym.
Belgrad 2025 Podczas antyrządowych protestów w Belgradzie 15 marca 2025 roku uczestnicy zgłosili nagłe objawy (panika, upadki, dezorientacja) w okolicach budynku , co część obserwatorów przypisała użyciu broni sonicznej. Serbskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Ministerstwo Obrony zaprzeczyły użyciu jakiejkolwiek broni sonicznej.
Wenezuela 2026 Po amerykańskiej interwencji w Wenezueli w styczniu 2026 roku rzeczniczka Białego Domu Karoline Leavitt przekazała relację naocznych świadków o obrażeniach wenezuelskich żołnierzy zgodnych z działaniem broni sonicznej. Donald Trump w wywiadzie stwierdził, że podczas operacji użyto broni, o której „nikt inny nie wie”, i określił jedną z nich mianem discombobulator, twierdząc, że urządzenie to unieruchomiło wenezuelskie systemy obronne, w tym rosyjskie i chińskie rakiety. Wysoki urzędnik amerykański powiedział CNN, że Trump mógł łączyć w jedną całość kilka odrębnych technologii: narzędzia cybernetyczne do wyłączania systemów ostrzegania oraz systemy akustyczne lub inne bronie energii skierowanej.
Przypisy
Kategoria:Broń energetyczna Kategoria:Urządzenia elektroakustyczne