Bilećko jezero, Jezioro Bilećko () – sztuczne jezioro znajdujące się na granicy Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry, stanowiące największy zbiornik wodny w Republice Serbskiej i drugi pod względem powierzchni w Bośni i Hercegowinie (po jeziorze Buško).
Położenie i charakterystyka Jezioro Bilećko leży w dolinie położonej wśród wysokich wzniesień. Jest zasilane przez częściowo podziemne rzeki Trebišnjicę i Čepelicę, a także opady atmosferyczne. Akwen znajduje się w gminie Bileća, w regionie Trebinje-Foča (po stronie bośniackiej) oraz w gminie Nikšić (po stronie czarnogórskiej). Jego powierzchnia wynosi 33 km², lustro wody położone jest na wysokości 400 m n.p.m., a maksymalna głębokość sięga 104 metrów.
Powstanie Po raz pierwszy koncepcję utworzenia jeziora wysunięto w planie gospodarki wodnej z 1958, powstało pod koniec lat 60. W momencie jego utworzenia było prawdopodobnie największym sztucznym zbiornikiem wodnym na Bałkanach. Jezioro powstało w dawnej dolinie rzecznej, w której znajdowały się wioski (część ich zabudowy jest nadal zachowana i dostępne dla nurków).
Wykorzystanie Przy południowym ujściu rzeki w miejscowości Gornje Grančarevo zlokalizowano tamę Grančarevo i (wybudowaną w 1967); w 1979 otwarto także w granicach miasta Trebinje, na dalszym biegu rzeki uruchomiono jeszcze elektrownie Dubrovnik i Čapljina. System irygacji oparty na jeziorze pozwala nawodnić ok. 240 km², z czego ok. 175 km² w granicach Bośni i Hercegowiny. Jezioro Bilećko jest także miejscem połowu ryb. Nad jego brzegiem zorganizowano największe na Bałkanach cmentarzysko stećci pochodzących z okolicy, w tym z zalanych wodą terenów doliny.
Początkowo Socjalistyczna Republika Bośni i Hercegowiny wypłacała władzom SR Czarnogóry i gminy Nikšić rekompensatę z tytułu zalania części terytorium i konieczności przeniesienia ludności, jednak po powstaniu niepodległej Bośni i Hercegowiny w 1992 zaprzestała jej wypłacania. Zgodnie z umową między państwami Czarnogóra jest uprawniona do korzystania z 20% potencjału elektrowni wodnej Trebinje.
Przyroda W miejscu jeziora dawniej znajdowało się endemiczne stanowisko rzadkiego gatunku ślimaka Travunijana tribunicae. Nie jest pewne, czy po zapełnieniu jeziora przetrwał on w innej lokalizacji.
Przypisy
Kategoria:Geografia Republiki Serbskiej Kategoria:Jeziora w Bośni i Hercegowinie Kategoria:Jeziora w Czarnogórze Kategoria:Sztuczne zbiorniki wodne w Bośni i Hercegowinie Kategoria:Gmina Bileća Kategoria:Gmina Nikšić