Edward Biały (ps. „Zawora”; ur. 4 kwietnia 1913 w Nawarzycach, zm. 8 lipca 1993 w Jędrzejowie) – polski działacz ruchu ludowego, major Batalionów Chłopskich (BCh) i Armii Krajowej (AK), poseł na Sejm PRL II kadencji (1957–1961).
Życiorys
Młodość i edukacja Urodził się 4 kwietnia 1913 roku w Nawarzycach w rodzinie Tomasza Białego i Marii z WojteckichInformacja córki Edwarda Białego z Jędrzejowa Marii Biały.. Uczęszczał do gimnazjum w Pińczowie, a następnie podjął studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim, które przerwał wybuch II wojny światowejBiogram Edwarda Białego (materiały rodzinne i publikacje: Józef Bugajski „Lis”, Walka i cierpienie; Stanisław Durlej, Dzieje ruchu ludowego na Kielecczyźnie).. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939 roku.
Działalność konspiracyjna (1940–1945) Po klęsce wrześniowej powrócił w rodzinne strony. Jesienią 1940 roku był jednym z organizatorów tajnego ruchu ludowego w powiecie jędrzejowskim. W szeregach Batalionów Chłopskich przyjął pseudonim „Zawora”.
Pełnił funkcję szefa sztabu Komendy Powiatowej BCh w Jędrzejowie. Był także zastępcą komendanta gminnego AK w Nawarzycach (po scaleniu BCh z AK w 1944 roku)Andrzej Ropelewski, W Jędrzejowskim Obwodzie AK, Warszawa 1986, s. 69-70.. Wchodził w skład kierownictwa powiatowego Stronnictwa Ludowego „Roch”Stanisław Durlej, Romuald Turkowski, Dzieje ruchu ludowego na Kielecczyźnie 1944-1996, Kielce 1996..
W ramach struktur Polskiego Państwa Podziemnego pełnił funkcję Kierownika KWC/KOS (Kierownictwa Walki Cywilnej / Kierownictwa Oporu Społecznego) w Powiatowej Delegaturze Rządu w JędrzejowieOkręgowa Delegatura Rządu – Kielce, www.dws-xip.com [dostęp: 2024-01-01].. Był także zastępcą komendanta powiatowego Państwowego Korpusu Bezpieczeństwa (PKB) w powiecie jędrzejowskim, nadzorującym 15 posterunków liczących łącznie 450 żołnierzy BCh.
Działalność prasowa W latach 1940–1944 był redaktorem naczelnym tygodnika „Ku zwycięstwu” – organu prasowego SL „Roch” i BCh w powiecie jędrzejowskim, którego nakład dochodził do 800 egzemplarzyMieczysław Adamczyk, Kieleckie czasopiśmiennictwo konspiracyjne 1939-1945, Kielce 1976.. W 1944 roku redagował także miesięcznik „Żołnierz BCh”, wydawany przez Komendę Obwodową BCh w Jędrzejowie w nakładzie 500 egzemplarzy.
Okres powojenny (po 1945) Po zakończeniu wojny zaangażował się w przeprowadzenie reformy rolnej oraz organizację samorządu lokalnego – przez pewien czas sprawował funkcję burmistrza. Był jednym z założycieli Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” oraz działał w Spółdzielni Ogrodniczo-Pszczelarskiej (przewodniczący Rady Nadzorczej).
Pełnił funkcję sekretarza Wojewódzkiego Zarządu PSL „Nowe Wyzwolenie” w Kielcach (prezesem był wówczas Kacper Mir-Niemirski).
9 maja 1945 roku został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa i osadzony w więzieniu w Kielcach przy ul. Foscha. Przetrzymywany i torturowany bez wyroku aż do 1947 roku, a następnie w formie zastraszania skazany na śmierć. Został zwolniony z zakazem pracy na terenie województwa kieleckiego.
Po tak zwanej odwilży gomułkowskiej w latach 1957–1961 był posłem na Sejm PRL II kadencji z okręgu wyborczego nr 23 w Jędrzejowie, z listy Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego (ZSL)Posłowie na Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej II kadencji, pl.wikipedia.org [dostęp: 2024-01-01].Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 22 stycznia 1957 r. o wynikach wyborów do Sejmu PRL przeprowadzonych dnia 20 stycznia 1957 r..
Za pracę zawodową i społeczną otrzymał wiele odznaczeń, wśród których cenił sobie Order Krzyża Grunwaldu.
Życie prywatne W kwietniu 1941 roku poślubił Jolantę z Kubickich, z którą miał ośmioro dzieci. Zmarł 8 lipca 1993 roku w wieku 80 lat. Został pochowany na cmentarzu św. Trójcy w Jędrzejowie.
Przypisy
Bibliografia
Adamczyk M., Kieleckie czasopiśmiennictwo konspiracyjne 1939-1945, Kielce 1976. Bugajski J., Walka i cierpienie: wspomnienia żołnierzy BCh III Okręgu Kieleckiego, Kielce 1999. Durlej S., Turkowski R., Dzieje ruchu ludowego na Kielecczyźnie 1944-1996, Kielce 1996. Ropelewski A., W Jędrzejowskim Obwodzie AK, Warszawa 1986.
Kategoria:Oficerowie Batalionów Chłopskich