Gołąbek szarzejący (Russula hydrophila Horniček) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Russula, Russulaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1958 r. Emil Horniček w zaroślach w Czechosłowacji. Wskazał holotyp. Synonimy: Russula emetica var. griseascens Bon & Gaugué 1975 Russula griseascens (Bon & Gaugué) Marti 1984 Russula hydrophila var. griseascens (Bon & Gaugué) Bidaud, Moënne-Locc. & Reumaux 1996 Russula hydrophila var. auroricolor Moënne-Locc. 1996 Polską nazwę podała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów.
Morfologia Kapelusz Średnica 4–8 cm, początkowo nisko wypukły z lekko podwiniętym brzegiem, następnie rozszerzony do okrągłego i wklęsłego, brzeg prążkowany. Powierzchnia drobno promieniście pomarszczona, śliska, bardzo błyszcząca, cynobrowa do karminowej, w środku lub bliżej środka często blada do żółtawej, żółtozielona do wodnisto-szarej. Blaszki Średnio gęste, o szerokości 5–8 (10) mm, gęsto żebrowane u nasady, tępe na brzegu, przyrośnięte, bardzo kruche, o barwie czysto do wodnisto-białej lub szarawej, po uszkodzeniu brązowiejące. Trzon Wysokość 4–8 cm, grubość 1–2 cm, lekko maczugowaty, pełny, rzadko nieco pusty, miękki i kruchy. Powierzchnia początkowo owłosiona, następnie jedwabiście wodnista, pomarszczona, czysta do wodnistej bieli, często szarawa z wiekiem. Miąższ O grubości 5–7 mm, biały, pod skórką czerwono nabiegły, później miejscami szarawy, bardzo miękki i kruchy, naturalnie błyszczący. Zapach owocowy, smak bardzo ostry, czasami starsze okazy po wypłukaniu znośnie ostre. Wysyp zarodników Kredowobiały. Cechy mikroskopowe Bazydiospory 8–10 × 7–8,5 μm, głównie 9 × 8 μm, amyloidalne, szeroko elipsoidalne do kulistych, szeroko jajowate, lekko zwężone ku wierzchołkowi, niektóre niemal fasolowate. Na obwodzie mają dość rzadkie, przeważnie spiczaste, rzadko tępe kolce, przeważnie pojedyncze lub po 2–3 blisko siebie, obecne są również drobne ziarna i bardzo cienkie linie łączące, które jednak nie tworzą wyraźnej sieci. Hilum brak lub słabo widoczne. Cheilocystydy wąskie, cylindryczne, tępo zakończone, o szerokości 4–5 μm. Pleurocystydy tylko nieznacznie wystające ponad podstawki, cylindrycznie lancetowate, lekko zwężone, tylko niektóre z krótkim kończykiem, 30–40 × 8–10 μm. W skórce bardzo liczne pilocystydy, rozmieszczone we wszystkich kierunkach, wąskie i długie, lekko maczugowate, stopniowo zwężające się ku końcowi, tępo zaokrąglone, o bezbarwnych ściankach, gładkie, 30–90 × 5–7 μm wyjątkowo do 8 μm szerokości. Kaulocystydy liczne, o tym samym kształcie co pilocystydy, ale nieco węższe i dłuższe, 100–200 × 4–6 μm.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej, Europie i Azji. Brak tego gatunku w opracowanym w 2003 r. przez Władysława Wojewodę wykazie wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, ale w późniejszych latach podano jego stanowiska. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów.
Naziemny grzyb mykoryzowy. Występuje pod świerkami w wilgotnych lub mokrych miejscach, w mchu, liściach i na igłach, na glebach kwaśnych i zasadowych. Jest to z najbardziej wilgociolubnych gołąbków.
Przypisy
Kategoria:Gołąbkowate Kategoria:Mykobiota Polski