thumb|Flaga Moraw, w wersji ustalonej w latach 2002–2003, oraz najstarszy udokumentowany sztandar Moraw, używany do dziś. Flaga Moraw – symbol używany do reprezentowania Moraw. Historyczna flaga kraju morawskiego w postaci niebieskiego płątu z orłem w czerwono-białą szachownicę, z żółtą koroną i zbroją.

Republika Czechosłowacka ponownie wprowadziła kolor srebrny do herbu Moraw na mocy ustawy nr 252/1920 Nie wprowadzono jednak zmian w flagach poszczególnych krajów, nawet w późniejszych aktach prawnych (ustawa nr 269/1936 Sb. ustaw, ustawa nr 222/1939 Sb., nr 163/1960 Sb. oraz obecnie obowiązującymi ustawami nr 3/1993 Sb. i nr 352/2001 Sb.).

Flaga Moraw uzyskała ten status dopiero w latach 2002–2003, kiedy to obecnym regionom przyznano herby i flagi, pół wieku po zniesieniu systemu prowincjonalnego i wprowadzeniu systemu regionalnego. Flaga ta znajduje się w górnej części flag regionów Wysoczyna, Południowomorawskiego, Ołomunieckiego i Zlińskiego, a także w górnej części flag regionów Pardubickiego i Morawsko-Śląskiego. Flaga jest niebieska, a pośrodku niebieskiego pola widnieje biało-czerwono szachowany orzeł (orlica) z żółtą koroną i żółtym uzbrojeniem.

Historyczne flagi morawskie thumb|Margrabia Jodok z Moraw, sztandar z orłem w biało-czerwoną szachownicę w Kodeksie z Gelnhausen (XIV/XV wiek). Oprócz morawskiego sztandaru heraldycznego, po raz pierwszy opisanego w kronice Ottokara Styryjskiego z przełomu XIII i XIV wieku, odnotowano wiele sztandarów dwukolorowych i trójkolorowych w barwach morawskiego herbu.

Akt herbowy (list) cesarza Fryderyka III z dnia 7 grudnia 1462 r., wydany przez morawskiego kapitana krajowego i marszałka królestwa czeskiego Henryka z Lipy z inicjatywy stanów morawskich, był dokumentem, który za panowania Jerzego z Podiebradów zmienił pierwotny srebrny kolor morawskiego orła poprzez zastąpienie srebrnych pól herbu złotymi, tworząc w ten sposób nowy herb „stanowy” (color albus in glaucum sive aureum transmutetur; „Kolor biały zmienił się na żółty lub złoty”).

Raport z 1611 roku, w którym obecni są stanowie (tj. przedstawiciele szlachty, duchowieństwa i miast) oraz władca (margrabia), jasno opisuje sztandary heraldyczne (niebieskie flagi z morawskim orłem) oraz tzw. barwy livrejowe (bikolory) biało-niebieskie (niebiesko-biała flaga), zgodnie z pierwszym srebrnym metalem w szachownicy orła oraz barwami tarczy (jako logiczny odpowiednik czeskich barw biało-czerwonych, nawiązujących do srebrnego lwa na czerwonym polu): "Za J. M. královskou jízda Markrabství moravského se dvoumi kornéty modrými pospolu, na nichž erb zemský téhož markrabství s osmi trubači: po nich nesen byl praporček obdýlný modrý a bílý. Za ním pak zase rejtaři téhož markrabství pod dvoumi tolikéž kornéty modrými, s erbem jich zemským a šesti trubači.".

W przeszłości istniało kilka wersji flag morawskich, które – zwłaszcza w XIX wieku – były używane równolegle w dwóch lub trzech wersjach kolorystycznych, wywodzących się z barw herbu krajowego„O symbolice państwowej i krajowej państwa czeskiego w latach 1526–1918”, s. 167.. Według niektórych autorów flaga Moraw jest biało-czerwono-niebieska, z poziomymi pasami w tej kolejności. Ta kombinacja kolorów była symbolem morawskich patriotów w XIX wieku.

Na początku XIX wieku Morawy były krajem nieposiadającym autonomii, który od 1804 roku należał do Cesarstwa Austriackiego, powstałego na krótko przed ostatecznym rozpadnięciem się Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Były one jednym z tak zwanych krajów koronnych, na czele których stał namiestnik krajowy. Podlegała przepisom wydawanym przez centralę państwową w Wiedniu. Z poprzedniego okresu zachowało się niewiele dowodów na stosowanie barw regionalnych Moraw. Władcą Moraw był cesarz, a ponieważ tytuł margrabiego był tylko jednym z wielu, jakie posiadał, nie potrzebował on dla niego specjalnego symbolu graficznego. Przez niemal całą pierwszą połowę XIX wieku barwy regionalne nie miały takiego znaczenia, jakie zyskały od połowy tego stulecia. Uprawnienia organów samorządu zawodowego w kraju były ograniczone. Nie miały one uprawnień do reprezentowania ani do bycia reprezentowanymi.

thumb|Uroczysta brama wzniesiona w Kunínie w 1845 roku z okazji wizyty arcyksięcia Franciszka Karola. Czarno-żółtą i czerwono-białą dwukolorową flagę powiewającą na wieżach ówczesne opisy określają jako barwy austriackie i barwy krajowe Moraw. Samorząd krajowy uzyskał stosunkowo szerokie uprawnienia dopiero wraz z ogłoszeniem konstytucji grudniowej w 1861 roku, po czym przyjęto poszczególne konstytucje krajowe. Jednak ani w nich, ani w żadnym dokumencie o niższej mocy prawnej nie określono barw ani flag krajowych. Pojęcia te istniały wprawdzie w XIX wieku, ale były puste, tzn. nie zostały zdefiniowane prawnie ani w sposób ogólny, ani konkretny. Opisując okres sprzed 1918 roku, nie można zatem stwierdzić, że „flaga regionalna Margrabstwa Morawskiego była żółto-czerwoną, podzieloną poziomo dwukolorową flagą”, ponieważ nie zostało to określone w żadnym dokumencie prawnym. Można jedynie stwierdzić, że „w latach 1848–1918 organy samorządu regionalnego używały jako barw regionalnych koloru czerwonego i żółtego” lub, jeśli jest to uzasadnione, „w latach 1848–1918 organy samorządu regionalnego używały jako flagi Moraw dwukolorowej flagi czerwono-żółtej”.

Brak odpowiednich przepisów prawnych wyjaśnia fakt, że w publikacjach z tego okresu „flagi regionalne” są przedstawiane w różny sposób. Autorzy zazwyczaj opracowywali je na podstawie kilku faktycznie znanych flag oraz zasad heraldycznych dotyczących odpowiednich herbów. Szczególnym problemem na Morawach w XIX wieku był fakt, że herb morawski występował w dwóch odmianach. Jej historycznym, stosowanym od wieków i oficjalnie obowiązującym opisem herbu cesarskiego, czyli symbolu ustanowionego przez władzę, był orzeł w srebrno-czerwonej szachownicy ze złotą koroną i zbroją na niebieskim polu tarczy. Jednak zezwolenie cesarza Fryderyka III Habsburga, zawarte w dokumencie z 7 grudnia 1462 r., na używanie orła w szachownicę w kolorach złotym i czerwonym – mimo że zmiana ta nie przyjęła się w praktyce – doprowadziło do tego, gdy na przełomie XVIII i XIX wieku dokument ten stał się znany przede wszystkim przedstawicielom morawskiej administracji krajowej, zwłaszcza od lat 30. i 40. XIX wieku, do coraz silniejszych starań administracji krajowej o uznanie tego dokumentu przez cesarza. I choć do 1915 roku nie uznały go, z wielu oświadczeń władz wiedeńskich wynikało, że nie sprzeciwiają się stosowaniu złotego i czerwonego wzoru szachownicy na orle.

thumb|Uzdrowisko Luhačovice na obrazie Stanislava Lolka. Czerwono-biała flaga. Pocztówka wysłana pocztą w 1917 roku. Przez całe XIX stulecie pojawiało się zatem pytanie, czy ważny, choć oficjalnie nieobowiązujący akt herbowy Fryderyka III Habsburga ma pierwszeństwo przed historycznie używanym i potwierdzonym herbem Moraw. Kwestia barw regionu, z którą wiązała się kwestia wyglądu (ewentualnej) flagi regionalnej, była oczywiście pod wpływem rozbieżnych opinii na temat poprawności (ważności) herbu regionalnego.

Flaga krajowa markgrafstwa morawskiego nie została ustalona nawet w czasie I wojny światowej, po tym jak oficjalnie ustalono złoto-czerwoną szachownicę z orłem w herbie Moraw. W 1917 r. Cesarsko-Królewskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, po dokładnym zbadaniu całej sprawy, nakazało jedynie, aby kolory morawskie w projekcie flagi były nadal przedstawiane w kolejności: czerwony i żółty, co odpowiadało utrwalonym zwyczajom i nie było sprzeczne z opisem herbu Moraw z dnia 10. 10. 1915 r..

Flaga Moraw wśród flag regionów thumb|Historyczna flaga Moraw W pierwszym polu flagi regionu Południowomorawskiego widnieje orzeł morawski. W czwartym i ostatnim polu flagi umieszczono orła z żółto-czerwonym wzorem w szachwonicę, który został tam umieszczony jako symbol pojednania i integracji różnych grup językowych, wyznaniowych i narodowościowych, które w przeszłości zamieszkiwały Morawy Południowe.

Niebieska flaga z orłem morawskim W ekspertyzie weksylologicznej dotyczącej flagi morawskiej, przedstawionej 1 czerwca 2013 r. przez ekspertów podkomisji ds. heraldyki i weksylologii Izby Deputowanych Parlamentu Republiki Czeskiej (podkomisja Komisji ds. Nauki, Edukacji, Kultury, Młodzieży i Wychowania Fizycznego: Zbyšek Svoboda, Pavel Fojtík, Petr Exner) oraz przez prezesa Czeskiego Towarzystwa Weksylologicznego Jaroslava Martykána, flaga i sztandar morawskie uznano za najbardziej odpowiednie pod względem historycznym w ich najstarszej udokumentowanej formie, tj. niebieski sztandar z orłem w biało-czerwoną szachownicę.

Zobacz też Herb Moraw

Przypisy

Linki zewnętrzne

Moravská vlajka

Kategoria:Flagi Kategoria:Morawy