Alfred Liskow (ur. w 1910 w Drzonowie, zm. ?) – niemiecki żołnierz, dezerter, antyfaszysta. W przededniu inwazji nazistowskich Niemiec na Związek Radziecki poinformował Sowietów o zbliżającym się ataku niemieckim.

Życiorys Alfred Liskow urodził się w 1910 roku we wsi Drzonowo koło Kołobrzegu (wówczas w granicach kajzerowskich Niemiec). Był synem robotnika rolnego i sprzątaczki. Pracował w fabryce mebli w Kołobrzegu. Od 1930 roku był członkiem okręgu Komunistycznej Partii Niemiec w mieście. Według pracownika Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu, doktora historii Hieronima Kroczyńskiego, Liskow głęboko wierzył w ideały komunizmu i był utalentowanym poetą, ale jego wiersze nie zostały opublikowane gdyż „idee były zbyt śmiałe”.

W 1939 roku został powołany do Wehrmachtu. Służył w stopniu gefrajtra w kompanii sztabowej 222 pułku 75 Dywizji Piechoty, która stacjonowała na północ od Sokala w przededniu niemieckiej inwazji na ZSRR. 21 czerwca 1941 roku, dowiedziawszy się o zbliżającym się ataku, porzucił swój oddział, przepłynął Bug i około godziny 21:00 poddał się radzieckim strażnikom granicznym z 90 Oddziału Granicznego. Podczas przesłuchania zeznał, że o świcie 22 czerwca wojska niemieckie rozpoczną ofensywę na całej długości granicy radziecko-niemieckiej. Gdy generał Żukow poinformował Stalina o zeznaniach Liskowa, dyktator kazał go rozstrzelać za sianie dezinformacji; do wykonania wyroku nie doszło, gdyż w momencie rozpoczęcia niemieckiej inwazji przesłuchanie Liskowa jeszcze trwało.

Po wybuchu wielkiej wojny ojczyźnianej Liskow brał udział w sowieckiej kampanii propagandowej, jego historia była publikowana w gazetach i ulotkach. Uczestniczył w podróżach propagandowych po ZSRR. Został członkiem Kominternu, ale popadł w konflikt z jego przywódcami (Dimitrowem, Manuilskim, Togliattim), oskarżając ich o zdradę. Znana jest krytyczna notatka Liskowa zatytułowana „Co robi Komintern?”, w której potępił radziecko-niemieckie porozumienia z 1939 roku. We wrześniu 1941 roku Dimitrow powołał komisję pod przewodnictwem Ulbrichta w celu zbadania działalności Liskowa. Wyniki prac komisji zostały przesłane do NKWD 26 września. W październiku Liskow wraz z innymi członkami Kominternu został ewakuowany do Ufy. 23 grudnia Dimitrow ponownie zwrócił się do kierownictwa NKWD, oskarżając Liskowa o faszyzm i antysemityzm.

15 stycznia 1942 roku Liskow został aresztowany „za rozpowszechnianie oszczerczych fałszerstw przeciwko przywódcom Kominternu”. Podczas śledztwa „wykazywał oznaki zaburzeń psychicznych” i został następnie wysłany do Centralnego Instytutu Psychiatrii Sądowej. 15 lipca śledztwo przeciwko Liskowowi zostało umorzone; 29 lipca 1942 roku został zwolniony i wysłany do Nowosybirska. Według informacji z archiwów baszkirskiej UFSB, Liskow „zniknął bez śladu” z Nowosybirska pod koniec 1943 lub na początku 1944 roku. Jego dalszy los jest nieznany.

Rodzina Ojciec Alfreda Liskowa zginął na froncie na początku I wojny światowej. Jego matka i siostry oraz była żona i 11-letni syn Lothar pozostali w Niemczech.

W Niemczech początkowo przypuszczano, że Liskow zginął podczas przeprawy przez Bug. Jednak w lipcu 1941 roku w pobliżu zestrzelonego samolotu radzieckiego znaleziono ulotki ze zdjęciem Liskowa i apelem w jego imieniu o poddawanie się Armii Czerwonej przez niemieckich żołnierzy. Przeciwko dezerterowi wszczęto postępowanie karne, a jego krewni i znajomi zostali przesłuchani. Wiadomo, że matka Liskowa, pod naciskiem Gestapo, wyrzekła się syna w 1944 roku.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne . [dostęp 2026-08-09]. .

Kategoria:Członkowie Komunistycznej Partii Niemiec Kategoria:Działacze Międzynarodówki Komunistycznej Kategoria:Żołnierze Wehrmachtu Kategoria:Niemieccy antyfaszyści Kategoria:Ludzie związani z Kołobrzegiem Kategoria:Urodzeni w 1910 Kategoria:Zmarli w XX wieku