Rezerwat przyrody Stawy Osuchowskie – wodny rezerwat przyrody położony na terenie gminy wiejskiej Ostrów Mazowiecka w powiecie ostrowskim (województwo mazowieckie).
Powołanie Obszar chroniony utworzony został 11 grudnia 2025 na podstawie Zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie z dnia 17 listopada 2025 roku w sprawie rezerwatu przyrody „Stawy Osuchowskie” (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2025 r. poz. 10045). Jego powierzchnia wynosi 48,34 ha, zaś powierzchnia otuliny – 194,37 ha. Stanowi pierwszy rezerwat przyrody w powiecie ostrowskim, utworzono go w ramach inicjatywy „100 rezerwatów na 100-lecie Lasów Państwowych”.
Położenie Rezerwat leży w całości na terenie obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 Puszcza Biała PLB140007. Znajduje się w obrębie ewidencyjnym Nowa Osuchowa, niewielki fragment otuliny także w obrębie Stara Osuchowa), leży zaś na gruntach należących do nadleśnictwa Ostrów Mazowiecka i Wód Polskich. Rezerwat na dwie części przedziela biegnąca środkiem droga dojazdowa. Pod kątem regionalizacji fizycznogeograficznej leży na Międzyrzeczu Łomżyńskim.
Charakterystyka Celem ochrony rezerwatowej jest „zachowanie cennych ekosystemów wodno-błotnych w dolinie rzeki Tuchełki”. Ze względu na dominujący przedmiot ochrony typ obszaru chronionego określono jako biocenotyczny i fizjocenotyczny, a podtyp – biocenoz antropogenicznych, natomiast ze względu na główny typ ekosystemu typ określono jako wodny, a podtyp – jezior mezotroficznych i eutroficznych oraz stawów.
Rezerwat obejmuje fragment rzeki Tuchełki (Nagoszewki), dopływu Bugu, wraz z utworzonymi na nieużytkach w latach 30. XX wieku czternastoma stawami (porozdzielanymi groblami i kanałami), które od lat 90. zarastały roślinnością, krzewami i drzewami oraz ulegały zamuleniu. Na stawach przeprowadzono proces zwiększania możliwości retencyjnych, w efekcie stawy uzyskały charakter bliski naturalnemu i zostały zasiedlone przez zwierzęta, w tym ptaki. W bezpośrednim sąsiedztwie stawów leży także lokalne sanktuarium w miejscu objawień maryjnych, obejmujące m.in. krzyż i kapliczkę.
W kompleksach leśnych w otulinie rezerwatu dominują bór mieszany i bór mieszany wilgotny, a także las mieszany świeży, las mieszany wilgotny, ols i ols jesionowy. W części wodnej występują rośliny takie jak: rdestnica grzebieniasta, włosienicznik krążkolisny, moczarka kanadyjska, wywłócznik okółkowy rogatek, rdestnica połyskująca, ramienica krucha (najliczniejsza, charakterystyczny gatunek pionierski dla zbiorników zarastających), żabiściek pływający, rdest ziemnowodny, rdestnica pływająca. W porastających stawy szuwarach rosną trzcina i pałka wodna, towarzyszą im skrzyp bagienny, jeżogłówka gałęzista, oczeret jeziorny, manna mielec; na obrzeżach występują ziołorośla z krwawnicą pospolitą, tojeścią pospolitą i wiązówką błotną.
Obszar chroniony stanowi ostoję gatunków ptaków wodno-błotnych, których zidentyfikowano 59 (34 z nich mają stanowiska lęgowe); ponadto spośród zwierząt występują żaba wodna, żaba trawna, ropucha szara, grzebiuszka ziemna, kumak nizinny, rzekotka drzewna, a także bobry budujące tamy. Zidentyfikowano tu łącznie 260 gatunków roślin naczyniowych z 59 rodzin.
Rezerwat podlega ochronie czynnej, według stanu na sierpień 2026 nie posiada planu ochrony ani zadań ochronnych. Jako główne zagrożenia wymieniane są zmiany w zagospodarowaniu przestrzennym i wycinki leśne, w związku z czym utworzono otulinę.
Przypisy Na podstawie danych z mapy na stronie geoserwis.gdos.gov.pl.
Kategoria:Jeziora w województwie mazowieckim Kategoria:Mokradła w województwie mazowieckim Kategoria:Ostrów Mazowiecka (gmina wiejska) Kategoria:Rezerwaty przyrody w województwie mazowieckim