Wybory parlamentarne w Rosji w 2021 roku – wybory do Dumy Państwowej ósmej kadencji, przeprowadzone od 17 do 19 września 2021 roku. W systemie mieszanym, przy 5-proc. progu, obsadzono 450 mandatów (225 w jednomandatowych okręgach wyborczych, 225 z federalnych list partyjnych), a frekwencja wyniosła 51,72%. Według oficjalnych wyników zwyciężyła Jedna Rosja (324 mandaty, 49,82%), przed KPRF (57), Sprawiedliwą Rosją – Za prawdę (27), LDPR (21) i (13).
Obserwatorzy i niezależne media uznali wybory za ani wolne, ani uczciwe, dokumentując liczne przypadki wrzucania kart do urn, a OBWE po raz pierwszy od 1993 roku nie wysłała obserwatorów. Przed wyborami wykluczono wielu kandydatów opozycji, w tym sojuszników uwięzionego lidera Aleksieja Nawalnego.
Tło Po wyborach w 2016 roku Jedna Rosja prowadziła w sondażach z poparciem 40–55%, a notowania głównych partii opozycyjnych, KPRF i LDPR, oscylowały wokół 10%. Po ogłoszonej w 2018 roku przez premiera Dmitrija Miedwiediewa reformie emerytalnej notowania partii rządzącej spadły, czemu towarzyszyły protesty.
15 stycznia 2020 roku z inicjatywy Putina przeprowadzono referendum konstytucyjne. 78% głosujących zatwierdziło poprawki, w tym możliwość ubiegania się Putina o reelekcję do 2036 roku. Po dymisji rządu Miedwiediewa premierem został Michaił Miszustin.
Przed wyborami wykluczono licznych kandydatów opozycji, w tym sojuszników Nawalnego (Lubow Sobol, Ilja Jaszyn) i działaczy Jabłoko, po uznaniu sieci Nawalnego za „ekstremistyczne”. Z list KPRF usunięto też Pawła Grudinina. Strategia Nawalnego, , miała skłonić wyborców do poparcia kandydatów najlepiej rokujących przeciw kandydatom wspieranym przez Kreml. Władze zablokowały jej stronę internetową i nakazały Google i Yandex usuwanie hasła z wyników wyszukiwania. Ze względu na pandemię COVID-19 głosowanie rozłożono na trzy dni.
System wyborczy i obserwatorzy Mandaty obsadzano w głosowaniu równoległym: 225 w jednomandatowych okręgach wyborczych (system większości względnej) i 225 z federalnych list partyjnych przy 5-proc. progu. Kandydować mogły partie oraz kandydaci niezależni. Po raz pierwszy w kilku regionach, w tym w Moskwie, zastosowano zdalne głosowanie elektroniczne. OBWE nie wysłała obserwatorów po raz pierwszy od 1993 roku, a niezależny monitoring wyborczy Gołos został uznany za „agenta zagranicznego”.
Partie i kampania Do wyborów dopuszczono 14 spośród 15 zgłoszonych partii. Startowały m.in. Jedna Rosja, KPRF, LDPR, Sprawiedliwa Rosja – Za prawdę, Nowi Ludzie, Jabłoko, Komuniści Rosji i Rodina. Jedna Rosja, faworyt dysponujący przewagą administracyjną i finansową, wskazała na czele federalnej listy ministrów Szojgu i Ławrowa, bez byłego premiera Miedwiediewa, i przeprowadziła otwarte prawybory, w których wzięło udział ponad 7,6 tys. kandydatów. Nowi Ludzie, założeni w 2020 roku, postulowali odświeżenie sceny politycznej. Sondaże wskazywały na przewagę Jednej Rosji (ok. 30–35%), które to poparcie niezależni analitycy oceniali jako zawyżone.
Przebieg Podczas głosowania odnotowano przypadki wrzucania kart do urn oraz tzw. głosowania karuzelowego. Centralna Komisja Wyborcza unieważniła ok. 25,8 tys. kart, a Gołos zebrał ok. 5 tys. zgłoszeń naruszeń. Analityk Siergiej Szpilkin oszacował, że sztucznie dodano ponad 14 mln głosów i że bez fałszerstw Jedna Rosja dostałaby 31–33% głosów, tracąc większość w Dumie. Podobne wnioski dała analiza Complexity Science Hub w Wiedniu.
Opozycja uznała zdalne głosowanie elektroniczne w Moskwie za narzędzie fałszerstw. KPRF odmówiła uznania jego wyników. Według The New York Times i Europejskiej Służby Badań Parlamentarnych administracja Putina stosowała „demokrację zarządzaną”, wystawiając na kartach kandydatów-dubli oraz partie spoilerowe (m.in. Komuniści Rosji), by dzielić elektorat opozycji.
Wyniki Według oficjalnych wyników Jedna Rosja zdobyła 324 mandaty, KPRF 57, Sprawiedliwa Rosja – Za prawdę 27, LDPR 21, a Nowi Ludzie 13. Po jednym mandacie w okręgach otrzymały Rodina, Partia Wzrostu i Platforma Obywatelska (Rosja), a pięć mandatów przypadło kandydatom niezależnym.
+ Wyniki wyborów do Dumy Państwowej (oficjalne) Partia Głosy (lista) % (lista) Mandaty (lista) Mandaty (okręgi) Mandaty razem Zmiana (wzgl. 2016) Jedna Rosja 28 064 200 49,82% 126 198 324 −19 Komunistyczna Partia Federacji Rosyjskiej 10 660 669 18,93% 48 9 57 +15 Liberalno-Demokratyczna Partia Rosji 4 252 252 7,55% 19 2 21 −18 Sprawiedliwa Rosja – Za prawdę 4 201 744 7,46% 19 8 27 +4 Nowi Ludzie 2 997 744 5,32% 13 0 13 nowa Rosyjska Partia Emerytów na rzecz Sprawiedliwości Społecznej 1 381 915 2,45% 0 0 0 0 Jabłoko 753 268 1,34% 0 0 0 0 Komuniści Rosji 715 621 1,27% 0 0 0 0 Rosyjska Partia Ekologiczna „Zieloni” 512 418 0,91% 0 0 0 0 Rodina 450 449 0,80% 0 1 1 0 Rosyjska Partia Wolności i Sprawiedliwości 431 530 0,77% 0 0 0 nowa Zielona Alternatywa 357 870 0,64% 0 0 0 nowa Partia Wzrostu 291 465 0,52% 0 1 1 +1 Platforma Obywatelska (Rosja) 86 964 0,15% 0 1 1 0 Kandydaci niezależni – – – 5 5 +4 Głosy nieważne 1 171 581 – – – – – Razem 55 158 109 100% 225 225 450 – Wyborcy uprawnieni: 109 204 662, frekwencja: 51,72%.
Reakcje KPRF nie uznała wyników głosowania elektronicznego w Moskwie. Po ogłoszeniu wyników w całym kraju odbyły się protesty przeciwko domniemanym fałszerstwom. W sondażu Centrum Lewady 45% respondentów uznało wybory za zdecydowanie lub prawdopodobnie nieuczciwe.
Polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych wyraziło rozczarowanie uniemożliwieniem misji obserwacyjnej OBWE, uznało „wybory” na okupowanym Krymie za bezprawne i potępiło organizację głosowania elektronicznego na terytorium Donbasu, potwierdzając wsparcie dla suwerenności i integralności terytorialnej Ukrainy. Unia Europejska w deklaracji wysokiego przedstawiciela Josepa Borrella wyraziła żal, że decyzja Rosji o poważnym ograniczeniu rozmiaru i formatu misji obserwacyjnej OBWE/ODIHR uniemożliwiła jej rozmieszczenie, i odnotowała poważne naruszenia zgłaszane przez niezależne źródła. Stany Zjednoczone nie uznały wyborów za wolne ani uczciwe i nie uznały wyników głosowania na Krymu. Wielka Brytania uznała je za „poważny krok wstecz dla wolności demokratycznych w Rosji”, a Gruzja potępiła przeprowadzenie głosowania na okupowanych terytoriach.
Przypisy
Kategoria:2021 w Rosji 2021 Rosja