thumb|Grób ks. Jerzego Sachsa na cmentarzu ewangelickim w Turku Jerzy Sachs (ur. 24 marca 1911 w Stawiszynie, zm. 4 stycznia 1977) – polski duchowny luterański, konsenior diecezji pomorsko-wielkopolskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w PRLGrzegorz Jasiński, „Grupa autochtonów o profaszystowskim nastawieniu, zostanie pozbawiona kierowniczego czynnika...”: okoliczności aresztowania księdza Jerzego Sachsa, Emila Leyka i Waltera Późnego w 1950 roku, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie”, nr 4, (2010)..
Życiorys Był synem pastora Leona Sachsa i Zofii z domu Bursche, siostry bp Juliusza Bursche. Jego dziadkiem był pastor Adolf Sachs, a pradziadkiem pastor Samuel Bogumił Sachs.
Uczęszczał do gimnazjum w Turku. Studia ukończył na Wydziale Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego. Ordynację otrzymał w dniu 27 lutego 1938 w Warszawie i równocześnie został mianowany wikariuszem parafii ewangelickiej w Łodzi. Na początku 1939 wyjechał na kurs językowy do Marburga, po którym planował podjęcie studiów teologicznych. Sytuacja polityczna w III Rzeszy skłoniła go jednak do powrotu do Polski. Wybuch II wojny światowej zastał go w Łodzi, gdzie kontynuował pracę jako wikariusz do momentu aresztowania przez gestapo w dniu 11 grudnia 1939 i osadzenia w więzieniu śledczym przy ul. Sterlinga w Łodzi. Z aresztu został zwolniony w 1940 po podpisaniu oświadczenia, że nie będzie występował przeciwko III Rzeszy. Po zwolnieniu nie otrzymał zgody na pracę w charakterze duchownego i wyjechał do Warszawy, gdzie nawiązał pierwsze kontakty w konspiracją. W Warszawie pracował w Gimnazjum im. Anny Wazówny oraz wyręczał w części czynności duszpasterskich ks. Augusta Lotha. Pod koniec 1941 wyjechał do Puław, gdzie podjął pracę w spółdzielni rolniczo-handlowej. Od 1943 działał w konspiracji akowskiej pod pseudonimem „Kapucyn”. Od 1944 do końca wojny pracował jako tłumacz do posterunku żandarmerii w Tczowie.
Po zakończeniu działań wojennych powrócił do Łodzi, gdzie kontynuował pracę duszpasterską jako wikariusz tamtejszej parafii Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, jednocześnie obsługując parafie w Turku i Kaliszu. Brał udział w odbudowywaniu i restytuowaniu zniszczonych parafii ewangelickich, w tym między innymi w Radogoszczy, Zgierzu, Ozorkowie i Łęczycy.
Pod koniec 1945 za namową działacza mazurskiego ks. Jana Szczecha wyjechał do Szczytna, gdzie objął opieką duszpasterską miejscową parafię oraz znaczną część powiatu szczycieńskiego jako administrator parafii w powiecie szczycieńskim z siedzibą w Szczytnie. W 1949 podlegało mu 10 parafii i jeden filiał. Był administratorem parafii w Gawrzyjałkach, Lipowcu, Małych Jerutach, Nowej Wsi, Rańsku, Rozogach (razem jej z filiałami w miejscowościach Klon, Pupy i Wielbark), Szymany Duże, Targowo i Trelkowo. Prowadził tam opiekę duszpasterską nad wiernymi, zarząd nad parafią i jej majątkiem oraz wspierał tamtejsze rady parafialne. Objął również administrację nad parafią w Opaleńcu.
23 października 1948 polubił Irenę Różę z domu Madejską, primo voto Motykiewicz.
21 października 1950 został aresztowany przez funkcjonariuszy urzędu bezpieczeństwa i poddany długotrwałemu śledztwu. W ramach tej samej sprawy zostali aresztowani także Emil Leyk i Walter Późny. Z aresztu został zwolniony 31 maja 1951.
21 czerwca 1951 złożył rezygnację z pracy w Szczytnie i przeniósł się do Kalisza, gdzie został wybrany na miejscowego proboszcza. Będąc proboszczem w Kaliszu, był jednocześnie jest administratorem parafii w Turku i Stawiszynie. Jako konsenior diecezji pomorsko-wielkopolskiej był również w latach 1960–1962 administratorem parafii ewangelicko-augsburskiej w Poznaniu.
Zmarł 4 stycznia 1977.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Wydziału Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Działacze polskiego podziemia 1939–1945 Kategoria:Polscy duchowni luterańscy Kategoria:Ludzie urodzeni w Stawiszynie Kategoria:Ludzie związani z Kaliszem Kategoria:Ludzie związani z Łodzią Kategoria:Ludzie związani z Poznaniem Kategoria:Ludzie związani ze Szczytnem Kategoria:Ludzie związani z Turkiem Kategoria:Więźniowie polityczni w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Więźniowie więzienia przy ul. Sterlinga 16 w Łodzi (okupacja niemiecka) Kategoria:Urodzeni w 1911 Kategoria:Zmarli w 1977