Cmentarz parafialny w Wieliszewie – czynny cmentarz rzymskokatolicki położony przy ulicy Modlińskiej w Wieliszewie, w powiecie legionowskim. Nekropolia powstała w pierwszej połowie XIX wieku i jest ujęta w ewidencji zabytków. Cmentarzem zarządza Parafia Przemienienia Pańskiego w Wieliszewie.
Historia i zabytki Najcenniejszym obiektem na terenie cmentarza jest klasycystyczna kaplica grobowa rodziny Kamieńskich, ufundowana w 1834 roku przez Marię Kamieńską z domu Gautier ku pamięci jej męża, Tomasza Kamieńskiego herbu Ślepowron (1788–1832). Kamieńscy dzierżawili dobra wieliszewskie od 1816 roku, a 15 października 1829 nabyli je od Marii Teresy Tyszkiewiczowej, siostry księcia Józefa Poniatowskiego. Na fasadzie kaplicy umieszczono napis „Żona Mężowi” oraz datę jej powstania.
Kaplicę wzniesiono z cegły na planie sześcioboku. Jej podziemną część stanowi krypta grobowa, natomiast kondygnacja naziemna pełni funkcje sakralne. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków oraz ujęty w ewidencji zabytków.
W kaplicy pochowano między innymi Tomasza Kamieńskiego, Rozalię z Wolskich, primo voto Kopijowską, secundo voto Romanowską (zm. 1883), właścicielkę Olszanki, oraz Miecia Kopijowskiego (zm. 1902). O pochówkach przypominają marmurowe tablice epitafijne. Według relacji starszych mieszkańców Wieliszewa podczas okupacji niemieckiej w grobowcu ukrywała się rodzina żydowska.
W XXI wieku kaplicę remontowano w kilku etapach. Podczas prac przeprowadzonych w 2018 roku uporządkowano kryptę, odtworzono okno zniszczone podczas II wojny światowej, wykonano wewnętrzne tynki oraz sarkofag, w którym złożono odnalezione szczątki. W krypcie odnaleziono szczątki ośmiu osób, z których pięć zidentyfikowano. Po zakończeniu prac obiekt zaczął również służyć jako kaplica, w której mogą być odprawiane nabożeństwa. Remont wspierano środkami zbieranymi podczas kwest organizowanych na cmentarzu przez mieszkańców, samorządowców i miejscowe organizacje społeczne.
Miejsca pamięci Na cmentarzu znajduje się symboliczna mogiła siedemnastoletniego Kazimierza Burzy, pseudonim „Grom”, harcerza Szarych Szeregów, rozstrzelanego przez Niemców 19 sierpnia 1944 roku. Pochowano tu również Jana Lącę, pseudonim „Tadeusz” (1921–1944), żołnierza Armii Krajowej z plutonu 706 VII Obwodu „Obroża”, uczestnika walk powstańczych w rejonie Legionowa i Zegrza, rozstrzelanego w Nowopolu 16 sierpnia 1944 roku.
Kwatera wojenna żołnierzy Wojska Polskiego poległych we wrześniu 1939 Na terenie cmentarza znajduje się kwatera wojenna żołnierzy Wojska Polskiego poległych w 1939 roku. Spoczywa w niej około 300 obrońców linii Narwi, głównie żołnierzy 8. i 20. Dywizji Piechoty, spośród których 256 pozostaje niezidentyfikowanych. Pierwsze pochówki odbyły się we wrześniu 1939 roku. Latem 1941 przeprowadzono ekshumacje poległych i złożono ich szczątki w indywidualnych grobach.
Zobacz też Cmentarz komunalny w Wieliszewie Wojskowy cmentarz garnizonowy w Wieliszewie
Przypisy
Linki zewnętrzne Cmentarz w serwisie Zabytek.pl Cmentarz na stronie Powiatowego Szlaku Polski Walczącej
Kategoria:Cmentarze w powiecie legionowskim Kategoria:Cmentarze katolickie w województwie mazowieckim Kategoria:Cmentarze z II wojny światowej w województwie mazowieckim Kategoria:Zabytkowe cmentarze w województwie mazowieckim Kategoria:Wieliszew