Oscar za najlepszy dźwięk – amerykańska nagroda filmowa, przyznawana corocznie od 1930 w ramach Nagród Akademii Filmowej (Oscarów) w kategorii najlepszego dźwięku (Best Sound). Honoruje realizatorów dźwięku za pracę nad filmem kinowym. Oscary są przyznawane corocznie od 1929 przez Amerykańską Akademię Sztuki i Wiedzy Filmowej (AMPAS) w uznaniu za filmy kinowe minionego roku. Uchodzą za najważniejsze i najbardziej prestiżowe wyróżnienie przemysłu filmowego.
Kategoria została utworzona w 3. edycji Oscarów (w 1930). W edycjach od 37. (w 1964) do 92. (w 2020) była zazwyczaj dzielone na dwie podkategorie ze względu na rodzaj pracy nad dźwiękiem, w tym miksowanie, efekty dźwiękowe i montaż. Sporadycznie kategorie konkursowe były zastępowane przez pozakonkursowe nagrody specjalne. We współczesnej formie, jako jednolita kategoria za całokształt dźwięku, funkcjonuje od 93. edycji (w 2021).
Najwięcej nominacji (25) otrzymał , a najwięcej nagród (7) – Gary Rydstrom.
Zasady przyznawania Zgodnie z regulaminem 99. edycji, wyłanianie laureata w kategorii odbywa się pięcioetapowo. W pierwszym etapie kandydaci zgłaszają swoje propozycje do nominacji, a zarząd sekcji dźwiękowców Akademii wyłania pozycje spełniające warunki regulaminu i kwalifikujące się do potencjalnej nominacji. Obok tytułu filmu wymagane jest wymienienie maksymalnie sześciu głównych realizatorów dźwięku, którzy otrzymają potencjalną nominację, w tym co najwyżej dwóch mikserów, co najwyżej dwóch montażystów i co najwyżej trzech realizatorów miksu końcowego. Jeśli kandydat pracował nad filmem w różnych funkcjach, może zostać wymieniony tylko raz.
W drugim etapie, w którym mogą wziąć udział wszyscy członkowie sekcji dźwiękowców Akademii, odbywa się głosowanie w systemie pojedynczego głosu przechodniego. Głosujący wskazują maksymalnie dziesięć pozycji, przyznając im punkty preferencji. Dziesięć filmów, które uzyskało najwięcej punktów, trafia na publikowaną przez AMPAS skróconą listę kandydatów do nominacji. W trzecim etapie realizatorzy dźwięku filmów ze skróconej listy muszą dostarczyć pliki DCP prezentujące najważniejsze osiągnięcia dźwiękowe, które są następnie prezentowane podczas zebrania sekcji. W czwartym etapie ponownie odbywa się głosowanie w systemie pojedynczego głosu przechodniego, w którym mogą wziąć udział wszyscy członkowie sekcji dźwiękowców Akademii. Głosujący wskazują maksymalnie pięć pozycji, przyznając im punkty preferencji, a pięć filmów, które uzyskały najwięcej punktów, otrzymuje nominację. W piątym etapie, w którym mogą wziąć udział wszyscy członkowie Akademii, odbywa się głosowanie w systemie większości względnej – głosujący wskazują jedną z pięciu nominacji. Nagrodę otrzymuje film, który uzyskał najwięcej głosów.
Historia Kategoria została wprowadzona w 3. edycji Oscarów (w 1930) pod nazwą najlepsze nagranie dźwięku (Best Sound Recording). Początkowo nominowanymi i nagradzanymi podmiotami były działy dźwiękowe wytwórni filmowych i ich dyrektorzy. Wyjątkowo w edycjach 4. (w 1931) i 5. (w 1932) honorowany był całokształt ich działalności w minionym roku, a nie praca nad konkretnym filmem. W 31. edycji (w 1959) kategoria zmieniła nazwę na najlepszy dźwięk (Best Sound). W 36. edycji (w 1964) została utworzona nowa kategoria najlepsze efekty dźwiękowe (Best Sound Effects), honorująca efekty dźwiękowe (uprzednio były one objęte wraz z wizualnymi efektami specjalnymi w kategorii najlepsze efekty specjalne). Od 41. edycji (w 1969) sporadycznie się ona nie pojawiała lub była zastępowana pozakonkursową nagrodą za osiągnięcie specjalne. W 42. edycji (w 1970) w kategorii najlepszy dźwięk zaczęli być honorowani indywidualni realizatorzy dźwięku, a nie działy wytwórni. W 50. edycji (w 1978) kategoria najlepsze efekty dźwiękowe zmieniła nazwę na najlepszy montaż efektów dźwiękowych (Best Sound Effects Editing).
W 73. edycji (w 2001) kategoria najlepszy montaż efektów dźwiękowych przekształciła się w najlepszy montaż dźwięku (Best Sound Editing). W 76. edycji (w 2004) kategoria najlepszy dźwięk zmieniła na nazwę na najlepsze miksowanie dźwięku (Best Sound Mixing). W grudniu 2019 magazyn „The Hollywood Reporter” doniósł, że AMPAS rozważa połączenie obu kategorii w jedną, o czym przewodniczący sekcji dźwiękowców poinformowali jej członków w mailu, dodając, że „granice, które oddzielały naszą odpowiedzialność za ogólną ścieżkę dźwiękową filmu, zacierają się”. Argumentem miało być to, że o ile nominowanych w tych kategoriach wybierają dźwiękowcy, o tyle na laureatów we wszystkich kategoriach mogą głosować wszyscy członkowie Akademii, z których większość nie posiada specjalistycznej wiedzy o dźwięku. 28 kwietnia 2020 AMPAS ogłosiła wprowadzenie zmiany począwszy od najbliższej, 93. edycji (w 2021). Według artykułu opublikowanego przez „Los Angeles Times”, decyzja Akademii spotkała się z pozytywnym odbiorem pośród dźwiękowców.
Laureaci i nominowani Opracowano na podstawie spisu na stronie internetowej Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej.