Wojska walki radioelektronicznej Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej (ros. Войска радиоэлектронной борьбы Вооружённых сил Российской Федерации, Wojska WRE) – struktura Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej przeznaczona do prowadzenia walki elektronicznej.

Charakterystyka Jednostki wojsk walki radioelektronicznej realizują zadania związane z uzyskaniem przewagi w przestrzeni elektromagnetycznej, ochroną własnych systemów dowodzenia wojskami i uzbrojeniem przed celowymi zakłóceniami przeciwnika, a także zakłócaniem funkcjonowania systemów dowodzenia przeciwnika oraz obniżaniem skuteczności wykorzystywanych przez niego środków bojowych.

W rosyjskich opracowaniach walkę radioelektroniczną dzieli się na trzy podstawowe obszary: rozpoznanie radioelektroniczne, radioelektroniczne tłumienie lub oddziaływanie oraz ochronę radioelektroniczną. Rozpoznanie radioelektroniczne polega na pozyskiwaniu informacji na podstawie odbioru i analizy promieniowania elektromagnetycznego, natomiast tłumienie służy zakłócaniu działania lub obniżaniu skuteczności radioelektronicznych systemów i środków przeciwnika. Ochrona radioelektroniczna obejmuje zabezpieczanie własnych systemów dowodzenia, łączności i rozpoznania przed analogicznym oddziaływaniem przeciwnika oraz przed niezamierzonymi zakłóceniami.

Historia mały|Szef wojsk walki radioelektronicznej Jurij Łastoczkin

W styczniu 1902 roku rosyjski Morski Komitet Techniczny w raporcie dotyczącym problemów łączności radiowej zwrócił uwagę, że transmisja bezprzewodowa może zostać przechwycona, odczytana, zakłócona lub zniekształcona przez obce źródła emisji elektrycznej. „Kommersant” określił ten dokument jako prawdopodobnie pierwszą publiczną wzmiankę o koncepcji walki radioelektronicznej.

Do praktycznego wykorzystania zakłóceń radiowych przez siły rosyjskie doszło dwa lata później, podczas wojny rosyjsko-japońskiej. 15 kwietnia 1904 roku, za czasów pełniącego obowiązki dowódcy rosyjskiej Eskadry Oceanu Spokojnego wiceadmirała Pawła Uchtomskiego, za pomocą zakłóceń radiowych zdezorganizowano kanały kierowania ogniem artylerii japońskich okrętów.

W latach 1911–1912 w Imperium Rosyjskim zorganizowano rozpoznanie radioelektroniczne. Sztab Floty Bałtyckiej monitorował pracę niemieckich okrętowych i nadbrzeżnych radiostacji przy wykorzystaniu okrętów zimujących w Lipawie.

Podczas I wojny światowej zakłócenia radiowe stosowano do utrudniania łączności między sztabami armii, korpusów i dywizji oraz pomiędzy okrętami wojennymi. Do wytwarzania zakłóceń wykorzystywano zwykłe środki radiokomunikacyjne, natomiast specjalne stacje zakłócające posiadała armia niemiecka.

Podczas II wojny światowej walkę radioelektroniczną prowadzono już w sposób ciągły. Stosowano specjalnie opracowywane środki zakłócania radioelektronicznego oraz ochrony własnych urządzeń radioelektronicznych.

14 grudnia 1942 roku przewodniczącemu Państwowego Komitetu Obrony ZSRR Józefowi Stalinowi przedstawiono notatkę ludowego komisarza spraw wewnętrznych Ławrientija Berii dotyczącą konieczności utworzenia w Armii Czerwonej służby odpowiedzialnej za zagłuszanie niemieckich radiostacji działających na polu walki.

16 grudnia Stalin podpisał uchwałę Państwowego Komitetu Obrony nr GOKO 2633ss dotyczącą utworzenia w Zarządzie Wywiadu Wojskowego Sztabu Generalnego Armii Czerwonej komórki kierującej pracą radiostacji zakłócających.

W drugiej połowie XX wieku nastąpił szybki rozwój walki radioelektronicznej. Jednym z głównych zadań stało się zakłócanie systemów radiokomunikacji, radionawigacji i radiolokacji przeciwnika, w tym pokładowych systemów radarowych samolotów bojowych i okrętów wyposażonych w uzbrojenie z radiolokacyjnymi głowicami naprowadzającymi. Jednocześnie konieczne stało się zabezpieczanie własnych urządzeń radioelektronicznych przed zakłóceniami przeciwnika oraz zakłóceniami wzajemnymi. W Siłach Zbrojnych ZSRR zaczęto w związku z tym tworzyć służby przeciwdziałania radioelektronicznego oraz specjalistyczne środki przeznaczone do zakłócania łączności przeciwnika.

Pierwsze produkowane seryjnie środki przeciwdziałania radioelektronicznego, w tym dipole odbijające, reflektory kątowe oraz nadajniki zakłócające, zaczęły trafiać do wojsk około 1950 roku.

Odbudowę wyspecjalizowanych struktur walki radioelektronicznej w Siłach Zbrojnych ZSRR przyspieszyły doświadczenia działań w wojnie koreańskiej z lat 1952–1953. W 1952 roku w sztabie wojsk łączności utworzono grupę zajmującą się zakłócaniem i ochroną systemów radioelektronicznych, a równolegle podobne komórki powstały w instytucjach naukowo-technicznych, szkoleniowych i rozpoznawczych.

W 1953 roku w Kałudze rozpoczęto formowanie pierwszego powojennego batalionu zakłóceń radiowych. Jednostka otrzymała m.in. stacje zakłócające łączność UKF R-330 i KF R-325 oraz urządzenia kontrolno-sterujące „Arfa”. W 1954 roku zakończono formowanie batalionu i przeprowadzono pierwsze szkolenie specjalistów zakłóceń radiowych wojsk łączności.

W 1957 roku w Głównym Sztabie Wojsk Lądowych utworzono 9. wydział przeciwdziałania radiowego, a w sztabach okręgów wojskowych, grup wojsk i samodzielnych armii wprowadzono stanowiska oficerów odpowiedzialnych za tę dziedzinę. W kolejnych latach tworzono dalsze wyspecjalizowane jednostki i rozwijano system szkolenia. W 1964 roku, po reorganizacji struktur dowodzenia, funkcje te scentralizowano w Głównym Zarządzie Operacyjnym Sztabu Generalnego, gdzie utworzono wydział odpowiedzialny za walkę z radioelektronicznymi środkami przeciwnika.

30 sierpnia 1989 roku minister obrony ZSRR utworzył na bazie węzła kompleksowej kontroli technicznej i specjalistycznego laboratorium Sztabu Generalnego Centrum Kompleksowej Kontroli Technicznej Sztabu Generalnego z siedzibą w Moskwie. Centrum stworzyło w rejonie Moskwy wielopozycyjną zautomatyzowaną sieć odbiorczo-namierniczą.

Na początku i w połowie lat 90. XX wieku Zarząd Walki Radioelektronicznej Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej musiał, oprócz utrzymania istniejących i rozwijania nowych systemów radioelektronicznych, nawiązać współpracę z organami zarządzającymi częstotliwościami radiowymi państw poradzieckich, koordynować wykorzystanie z NATO i państwami Europy Zachodniej oraz określić nowe zasady korzystania z widma przez różne rodzaje urządzeń radioelektronicznych.

Struktura Wojska walki radioelektronicznej nie ograniczają się organizacyjnie do jednego rodzaju sił zbrojnych. Obejmują formacje i jednostki WRE funkcjonujące w strukturach rodzajów Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej i okręgów wojskowych, a także jednostki centralnego podporządkowania.

Podstawę ich potencjału tworzą lądowe i lotnicze jednostki oraz pododdziały WRE wchodzące w skład związków operacyjnych i taktycznych, a także środki instalowane na samolotach, śmigłowcach, okrętach, pojazdach opancerzonych i systemach rakietowych. Wyposażenie to służy zarówno rozpoznaniu i zakłócaniu systemów przeciwnika, jak i indywidualnej ochronie własnego uzbrojenia oraz sprzętu wojskowego przed rozpoznaniem i bronią precyzyjną.

W Tambowie działa 1084. Międzyrodzajowe Centrum Szkolenia i Bojowego Wykorzystania Wojsk WRE, jednostka wojskowa 61460. Centrum odpowiada za przygotowanie specjalistów walki radioelektronicznej dla różnych rodzajów sił zbrojnych.

Formacje wojsk walki radioelektronicznej 1084. Międzyrodzajowe Centrum Szkolenia i Bojowego Wykorzystania Wojsk WRE, jednostka wojskowa 61460 (Tambow); 215. samodzielny pułk WRE, jednostka wojskowa 60134 (Siewieromorsk); 471. samodzielne centrum WRE (Pietropawłowsk Kamczacki), jednostka wojskowa 20918; 475. samodzielne centrum WRE, jednostka wojskowa 60135 (Sewastopol); , jednostka wojskowa 09643 (Jantarnyj); 15. samodzielna brygada WRE, jednostka wojskowa 71615 (Stroitiel); , jednostka wojskowa 64055 (Kursk i Marszała Żukowa); , jednostka wojskowa 11666 (Chabarowsk); 18. samodzielna brygada WRE, jednostka wojskowa 41158 (Jekaterynburg); , jednostka wojskowa 62829 (Rasswiet), przeformowana z 1270. centrum WRE; 24. samodzielny batalion WRE (Woroneż), w składzie 20. Armii Ogólnowojskowej; 49. samodzielny batalion WRE (Ostrow), jednostka wojskowa 54916, w składzie 6. Armii Ogólnowojskowej; 142. samodzielny batalion WRE, jednostka wojskowa 03047, przeformowany z 214. samodzielnego pułku WRE (Królewiec); 1381. Centrum Kompleksowej Kontroli Technicznej (Piesochnyj), jednostka wojskowa 32713; 328. samodzielny batalion WRE (Piesochnyj), jednostka wojskowa 03051, w składzie 6. Armii Sił Powietrznych i Obrony Powietrznej; 512. samodzielny batalion WRE, jednostka wojskowa 75480 (Adygeja); 540. samodzielny batalion WRE, w składzie 4. Armii Sił Powietrznych i Obrony Powietrznej; 703. samodzielny batalion WRE; samodzielny batalion WRE w obwodzie biełgorodzkim, włączony do dywizji strzelców zmotoryzowanych Zachodniego Okręgu Wojskowego; samodzielny batalion WRE w składzie 42. Dywizji Strzelców Zmotoryzowanych, jednostka wojskowa 27777; samodzielny batalion WRE w składzie 90. Dywizji Pancernej, jednostka wojskowa 86274.

Dowództwo Centralnym organem kierującym wojskami jest Zarząd Szefa Wojsk Walki Radioelektronicznej Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej.

Szefowie wojsk walki radioelektronicznej Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej: gen. mjr Oleg Anatoljewicz Iwanow (2008 – lipiec 2011); płk Michaił Walerjewicz Doskałow (2013–2014); gen. por. Jurij Iłłarionowicz Łastoczkin (od 2014).

Wyposażenie wojsk walki radioelektronicznej Typ Ilustracja Produkcja Przeznaczenie Liczba Uwagi Spektr Rosja Kompleks technicznej kontroli obrazowej b.d. Palantin 150px Rosja Kompleks walki radioelektronicznej b.d. Diwnomorje Rosja Kompleks walki radioelektronicznej b.d. РБ-109A „Bylina” Rosja Zautomatyzowany system dowodzenia środkami walki radioelektronicznej b.d. Leer-2 150px Rosja Kompleks walki radioelektronicznej b.d. РБ-341В „Leer-3” 150px Rosja Kompleks walki radioelektronicznej b.d. РБ-531Б „Infauna” 150px Rosja Kompleks walki radioelektronicznej b.d. Р-325-П5 Rosja Kompleks zakłócania radioelektronicznego b.d. „Samarkand-U”„Samarkand PU-PRD-D”„Samarkand SU-PRD-K2” Rosja Kompleks zakłócania radioelektronicznego b.d. РБ-301Б „Borisoglebsk-2” 150px Rosja Kompleks zakłócania radioelektronicznego b.d. РБ-636АМ2 „Swiet-KU” 150px Rosja Kompleks walki radioelektronicznej b.d. Swiet-WSG Rosja Stacjonarny posterunek antenowy rozpoznania radioelektronicznego b.d. Р-378БМ „Ałtajec-BM” Rosja Stacja zakłócająca telefonię komórkową b.d. Р-330Ж „Żytiel” 150px Rosja Stacja zakłócająca bezzałogowe statki powietrzne b.d. Р-330БМВ 150px Rosja Stacja zakłócająca b.d. Lesoczek Rosja Stacja zakłócająca b.d. Р-934Б „Sinica”Р-934БМВ 150px Rosja Stacja zakłócająca lotniczą łączność UKF b.d. РБ-312А Rosja Stacja zakłócająca b.d. Krasucha-2O 150px Rosja Kompleks walki radioelektronicznej b.d. Krasucha-4S 150px Rosja Kompleks walki radioelektronicznej b.d. 1Л267 „Moskwa-1” 150px Rosja Kompleks rozpoznania radioelektronicznego b.d. GT-01 Murmańsk-BN 150px Rosja Kompleks walki radioelektronicznej b.d. Rosja System zakłócania radiowego b.d. 1Л29 „Rtut'-B” (SPR-2)1Л262Э „Rtut'-BM” (SPR-2M) 150px Rosja Stacja zakłócająca radiowe zapalniki amunicji b.d.b.d. 150px Rosja Śmigłowcowa stacja aktywnego zakłócania b.d. Zasłon Rosja System ochrony obiektów wojskowych przed podsłuchem i wyciekiem informacji b.d. 1Л248-2 SPN-2 Rosja Stacja zakłóceń szumowych dużej mocy b.d. 1РЛ248-4 SPN-4 150px Rosja Stacja zakłóceń szumowych dużej mocy b.d. MKTK-1A „Dziudoist” 150px Rosja Kompleks kontroli radiowej, radiotechnicznej i specjalistycznej służący do oceny skuteczności ochrony informacji i sytuacji elektromagnetycznej b.d.

Udział w działaniach bojowych