Centralny Zarząd Przemysłu Maszyn Rolniczych – jednostka organizacyjna Ministerstwa Przemysłu Ciężkiego, powołana w celu zarządzania państwowym przemysłem maszyn rolniczych, którego zadaniem było zapewnienie planowej produkcji maszyn i narzędzi rolniczych oraz podporządkowanie działalności podległych zakładów potrzebom mechanizacji i rozwoju gospodarki rolniczej.
Powołanie Centralnego Zarządu Ustawą z 1949 r. o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowej, ustanowiono powołanie Ministerstwa Przemysłu CiężkiegoUstawa z dnia 10 lutego 1949 r. o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowej. Dz. U. 1949 nr 7 poz. 43Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1949 r. w sprawie zakresu działania Ministra Przemysłu Ciężkiego. Dz. U. 1949 nr 26 poz. 1919.
Na podstawie uchwały Rady Ministrów z 1950 r. w sprawie tymczasowej organizacji Ministerstwa Przemysłu Ciężkiego powołano Centralny Zarząd Przemysłu Maszyn RolniczychUchwała Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1950 r. w sprawie tymczasowej organizacji Ministerstwa Przemysłu Ciężkiego. M. P. 1951 nr 1 poz. 2Uchwała nr 79 Rady Ministrów z dnia 3 lutego 1951 r. w sprawie zmiany tymczasowej organizacji Ministerstwa Przemysłu Ciężkiego. M. P 1951 nr 13 poz. 180. Funkcjonowanie Centralnego Zarządu określał dekret z 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowychDekret z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych. Dz. U. 1950 nr 49 poz. 439.
Cele i zadania Centralnego Zarządu Centralny Zarząd Przemysłu Maszyn Rolniczych był ogniwem państwowego systemu zarządzania przemysłem maszynowym, którego podstawowym zadaniem było planowanie, organizowanie i koordynowanie działalności gospodarczej podległych przedsiębiorstw produkujących maszyny, narzędzia i urządzenia dla rolnictwaArchiwum Akt Nowych, Centralny Zarząd Przemysłu Maszyn Rolniczych w Warszawie, zespół nr 2/1077/0, 1951–1953. Jego działalność była podporządkowana realizacji państwowych planów gospodarczych oraz zapewnieniu rolnictwu odpowiedniego wyposażenia technicznego, niezbędnego dla prowadzonego w pierwszej połowie lat pięćdziesiątych procesu mechanizacji produkcji rolnejJanusz Kaliński, Polityka gospodarcza Polski w latach 1948–1956, Książka i Wiedza, Warszawa 1987.Zbigniew Landau, Jerzy Tomaszewski, Gospodarka Polski Ludowej 1944–1955, Książka i Wiedza, Warszawa 1978..
W ramach swoich kompetencji Centralny Zarząd opracowywał i rozdzielał zadania produkcyjne dla podległych zakładów, kontrolował wykonanie planów oraz koordynował ich działalność techniczną i gospodarcząJan Bogdanowicz, Mechanizacja polskiego rolnictwa w latach 1800–1950, Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych, 1992, zeszyt 403, s. 51-56.. Do jego obowiązków należało również organizowanie zaopatrzenia materiałowego przedsiębiorstw, racjonalne wykorzystanie surowców i materiałów, a także nadzorowanie kosztów i wyników produkcji. Istotnym elementem działalności Centralnego Zarządu było ponadto doskonalenie technologii oraz rozwijanie i uruchamianie produkcji nowych typów maszyn i narzędzi rolniczych, odpowiadających potrzebom rozwijającej się mechanizacji rolnictwa.
Centralny Zarząd sprawował nie tylko funkcje administracyjno-organizacyjne, lecz również bezpośredni nadzór gospodarczy i techniczny nad podległymi przedsiębiorstwami. Obejmował on kontrolę wykonania planów produkcyjnych, gospodarki materiałowej, jakości i organizacji produkcji oraz podejmowanie działań zmierzających do zwiększenia wydajności zakładów.
Wykaz zakładów produkcyjnych podległych Centralnemu Zarządowi w 1952 r. Według danych Archiwum Akt Nowych z 1952 r. Centralnemu Zarządowi podlegały następujące fabryki:
Fabryka Maszyn Rolniczych „Kraj” w Kutnie; Fabryka Maszyn Rolniczych „Strzelce” w Strzelcach Opolskich; Fabryka Maszyn Rolniczych w Starołęce; Fabryka Narzędzi Rolniczych „Jawor”w Jaworze; Fabryka Maszyn Rolniczych „Unia” w Grudziądzu.
Przypisy
__INDEKSUJ__ __LINKNOWEJSEKCJI__
Kategoria:Urzędy centralne PRL