Reprezentacja Bułgarii w piłce nożnej mężczyzn (bułg. ) – narodowy zespół piłkarzy nożnych Bułgarii. Za jej funkcjonowanie odpowiedzialny jest Bułgarski Związek Piłki Nożnej.

Pierwszy oficjalny mecz piłkarski rozegrała w maju 1924, z Austrią w Wiedniu. Do europejskiej czołówki awansowała dopiero w latach 90., kiedy doczekała się tzw. złotego pokolenia piłkarzy z Christo Stoiczkowem na czele. W tym okresie Bułgarzy zajęli czwarte miejsce na Mundialu 1994 i po raz pierwszy w historii awansowali do mistrzostw Europy (1996).

Początek XXI wieku uważany za początek stopniowego regresu reprezentacji. Jego objawami były porażki w kolejnych eliminacjach do wielkich turniejów, najniższe w dziejach miejsce w rankingu FIFA (96. w kwietniu 2012) oraz brak pokolenia zawodników na miarę tego z lat 90.

Największymi, oprócz czwartego miejsca na mistrzostwach świata, sukcesami piłki bułgarskiej są srebro z Igrzysk Olimpijskich 1968 i brąz z Igrzysk Olimpijskich 1956 oraz trzykrotne zwycięstwo w mistrzostwach Europy juniorów – w 1959, 1969 i 1974.

Dzieje reprezentacji thumb|left|Fragment meczu Bułgaria–Szwecja (0:0), Mundial 1974 Chociaż reprezentacja Bułgarii pierwszy mecz rozegrała w maju 1924, to na międzynarodowej arenie pokazała się po raz pierwszy na Mistrzostwach Świata w 1962 roku. Na boiskach Chile nie wyszła z grupy – przegrała dwa mecze (z Argentyną 0:1 i Węgrami 1:6) i jeden zremisowała (z Anglią 0:0). Równie słabo zaprezentowała się w trzech kolejnych startach na Mundialach (1966, 1970 i 1974). Bułgarzy na pierwsze zwycięstwo na światowym czempionacie czekali do 1994.

Wcześniej jednak – w 1986 – po raz pierwszy wyszli z grupy (dzięki remisom z Włochami i Koreą Południową), ale w drugiej rundzie drużyna prowadzona przez Iwana Wucowa przegrała 0:2 z Meksykiem.

Dopiero w latach 90. Bułgaria opuściła szeregi piłkarskich średniaków. W 1991 na stanowisku selekcjonera reprezentacji zatrudniono Dimityra Penewa. Jego pięcioletnia kadencja uznawana jest za najlepszy okres w historii piłki bułgarskiej. Penew od początku postawił na młodych zawodników. Piłkarze urodzeni w latach 60. zaczęli decydować o obliczu reprezentacji, a ich piłkarskim spełnieniem okazał się Mundial 1994. Najpierw w eliminacjach do tego turnieju Bułgarzy wyeliminowali faworyzowaną Francję, a już w Stanach Zjednoczonych drużyna, w której grali: bramkarz Borisław Michajłow, obrońcy Emił Kremenliew, Trifon Iwanow, Canko Cwetanow i Petyr Chubczew, pomocnicy Jordan Leczkow, Złatko Jankow, Krasimir Bałykow i Emił Kostadinow oraz napastnicy Christo Stoiczkow (wraz z Rosjaninem Olegiem Salenką został królem strzelców) i Nasko Sirakow, zajęła czwarte miejsce, wygrywając wcześniej z Argentyną, Grecją, Meksykiem i obrońcą mistrzowskiego tytułu Niemcami. W meczu o 3. miejsce Bułgarzy ulegli 0:4 Szwecji.

Dwa lata później Bułgaria po raz pierwszy awansowała do mistrzostw Europy. Reprezentacja w niemal niezmienionym od czasu Mundialu składzie, zaprezentowała się przyzwoicie, mimo iż nie wyszła z grupy. Zremisowała z Hiszpanią i wygrała z Rumunią i tylko dzięki porażce w ostatnim meczu z Francją nie grała dalej. Po tym turnieju zwolniony został trener Penew.

Kilku piłkarzy z wybitnego pokolenia grało też na Mundialu 1998. We Francji Bułgarzy w niczym nie przypominali zespołu, który cztery lata wcześniej mógł grać w finale mistrzostw świata. W ostatnim meczu ulegli 1:6 Hiszpanii. thumb|Reprezentacja Bułgarii przed spotkaniem ze Szwajcarią w ramach eliminacji do Euro 2012, 26.03.2011

Od tego czasu reprezentacja gra nieskutecznie i nieefektownie. Porażki w kwalifikacjach do kolejnych turniejów, brak dyscypliny w zespole, kaprysy piłkarzy oraz częste zmiany selekcjonerów to – jak się zdaje – największa bolączka bułgarskiego futbolu.

Po fatalnym (trzy porażki, bramki 1:9) występie na Euro 2004 trenerem reprezentacji został Christo Stoiczkow. Wiele wskazywało na to, że Bułgaria powoli zaczyna podnosić się z kryzysu. W 2005 po dziesięcioletniej, kontrowersyjnej kadencji z funkcji prezydenta piłkarskiej federacji ustąpił Iwan Sławkow, na którym ciąży wiele zarzutów kryminalnym (m.in. próba przekupienia działaczy MKOlu). Jego następcą został kolega Stoiczkowa z reprezentacji, Borisław Michajłow. Bułgarscy piłkarze zaczęli cieszyć się zainteresowaniem w Europie: Stilijan Petrow wyrósł na lidera Aston Villi (wcześniej zyskał uznanie grając w Celticu Glasgow), Dimityr Berbatow był skutecznym napastnikiem Manchesteru United, a Waleri Bożinow po udanej (awans do Serie A) przygodzie z Juventusem trafił do Manchesteru City. Natomiast w sezonie 2006–2007 Lewski Sofia, jako pierwszy klub z Bułgarii, awansował do rundy grupowej Ligi Mistrzów.

Jednak zmiany w związku, sukcesy indywidualne piłkarzy oraz udane występy Lewskiego nie przełożyły się na wyniki reprezentacji. Drużyna narodowa przegrała eliminacje do Mundialu 2006, Euro 2008, Mundialu 2010 i Euro 2012 (tu zajęła ostatnie miejsce w grupie). Dodatkowo kryzys pogłębiany jest częstymi zmianami selekcjonerów: w ciągu czterech lat (2007–2011) funkcję trenera kadry pełniło siedmiu szkoleniowców: Christo Stoiczkow, Dimityr Penew, Płamen Markow, dwukrotnie Stanimir Stoiłow, Lothar Matthäus, Michaił Madanski i Ljubosław Penew. W tym czasie reprezentacja zanotowała także największy w historii spadek w rankingu FIFA: w kwietniu 2012 została umieszczona na 96. miejscu.

Pod wodzą Ljubosława Penewa bułgarscy piłkarze rozegrali jeszcze eliminacje do mundialu w Brazylii w 2014 roku, które ostatecznie zakończyli na czwartym miejscu z dorobkiem trzynastu punktów. W grudniu 2014 roku następcą Penewa został Iwajło Petew, z którym bułgarska reprezentacja zajęła czwarte miejsce w eliminacjach do Euro 2016 we Francji z dorobkiem jedenastu punktów.

Udział w międzynarodowych turniejach Igrzyska Olimpijskie Udział w igrzyskach olimpijskich.Kwalifikacje do igrzysk olimpijskichRokRundaMiejsce 1900 Nie brała udziału 1904 1908 1912 1920 1924 II runda12/22100101 1928 Nie brała udziału 1936 1948 1952 1956 III miejsce3/163201103 211053 1960 Faza grupowa5/16321083 421143 1964 Nie zakwalifikowała się 420233 1968 II miejsce2/1663211610 4301126 1972 Nie zakwalifikowała się 63121911 1976 1980 1984 1988 1992 1996 2000 2004 2008 2012 2016 2020 102441011 2024

Mistrzostwa świata

Udział w mistrzostwach świata.Kwalifikacje do mistrzostw świataRokRundaMiejsce 1930 Nie brała udziału 1934 Nie zakwalifikowała się 3003314 1938 201117 1950 Nie brała udziału 1954 Nie zakwalifikowała się 401337 1958 4202117 1962 Faza grupowa15/16301217 540174 1966 Faza grupowa15/16300318 5401117 1970 Faza grupowa13/16301259 6411127 1974 Faza grupowa12/16302125 6420133 1978 Nie zakwalifikowała się 412156 1982 84131110 1986 1/8 finału15/24402226 8512135 1990 Nie zakwalifikowała się 611468 1994 IV miejsce4/2473121011 106221910 1998 Faza grupowa20/32301217 8602189 2002 Nie zakwalifikowała się 105231415 2006 104331717 2010 103521713 2014 10343149 2018 104151419 2022 8224614 2026

Mistrzostwa Europy Udział w mistrzostwach EuropyRokKwalifikacjeWynik 1960 Nie zakwalifikowała się 1964 1968 1972 1976 1980 1984 1988 1992 1996 Awans Faza grupowa 2000 Nie zakwalifikowała się 2004 Awans Faza grupowa 2008 Nie zakwalifikowała się 2012 2016 2020 2024

Trenerzy reprezentacji Bułgarii Lata urzędowania – liczba meczów – narodowość – nazwisko

1924 – 2 – Leopold Nich 1925 – 1 – Willibold Scheiscal 1927–1930 – 13 – Paweł Grozdanow 1930 – 1 – Carl Nemes 1931 – 6 – Otto Feist 1923–1933 – 13 – Paweł Grozdanow 1934–1935 – 8 – Karoly Foggle 1936 – 1 – Iwan Batandżijew 1936 – 1 – Geno Matejew 1937–1938 – 5 – Stanislav Toms 1938 – 1 – Konstantin Maznikow 1939 – 2 – Iwan Radojew 1940 – 2 – Franz Koler 1942 – 2 – Iwan Radojew 1943 – 1 – Iwan Batandżijew 1946 – 3 – Todor Konow 1947 – 1 – Michaił Manow 1947 – 1 – Rezső Somlai 1947 – 2 – Iwan Radojew 1948 – 3 – Lubomir Angełow 1948–1949 – 6 – Andor Haidu 1950 – 2 – Stojan Ormandżiew 1950 – 1 – Lubomir Angełow 1950 – 1 – Iwan Radojew 1952–1953 – 6 – Stojan Ormandżiew i Krum Milew 1953 – 2 – Lubomir Angełow 1953 – 2 – Stojan Ormandżiew 1954 – 1 – Krum Milew 1954–1955 – 4 – Stojan Ormandżiew i Krum Milew 1955 – 1 – Georgi Paczedżiew 1955 – 4 – Georgi Paczedżiew i Krum Milew 1956 – 1 – Stojan Ormandżiew i Krum Milew 1956 – 2 – Stojan Ormandżiew 1956–1957 – 7 – Stojan Ormandżiew i Krum Milew 1957 – 1 – Georgi Paczedżiew i Aleksander Popow 1957 – 2 – Stojan Ormandżiew 1957–1960 – 24 – Stojan Ormandżiew i Krum Milew 1960–1962 – 12 – Stojan Ormandżiew, Georgi Paczedżiew, Stefan Bożkow i Krastjo Czakarow 1962 – 4 – Georgi Paczedżiew 1963 – 2 – Georgi Paczedżiew i Bella Volentik 1963 – 4 – Bella Volentik 1964 – 2 – Rudolf Vytlačil i Lubomir Angełow 1965–1966 – 15 – Rudolf Vytlačil 1966 – 2 – Dobromir Taszkow 1967–1970 – 31 – Stefan Bożkow 1970–1972 – 17 – Wasił Spasow 1972 – 2 – Georgi Berkow 1972 – 1 – Stojan Ormandżiew 1972–1973 – 5 – Christo Mładenow 1973 – 6 – Jonczo Arsow 1973–1974 – 12 – Christo Mładenow 1974 – 3 – Jonczo Arsow, Dimityr Dojczinow i Nikola Kowaczew 1974 – 1 – Stojan Ormandżiew i Stojan Petrow 1974 – 2 – Stojan Ormandżiew