Główną przyczyną takiego obrotu spraw mogły być trudności związane z miejscem osiedlenia, które mogły zmusić poszczególne społeczności do nawiązywania kontaktów handlowych czy spotykania się, z innymi grupami ludzkimi, w celach zbrojnych.
Bezpośrednie kontakty różnych grup ludzkich tworzyły podstawy dostrzegania identyczności, podobieństw, ale i różnić w ich kulturze czy prawach. Od takich uwarunkowań rozpoczęły się także tworzyć granice podziałów prawnych, ale i politycznych, które były związane z aktami sojuszy, neutralności i wrogości. Akty te uwarunkowane są występującym nastrojom – identyczności i podobieństwa mogą skutkować aktami sojuszy i neutralności, zaś różnice – aktami wrogości. Rozwój komparatystyki, zwłaszcza prawniczej, zależny był na ogół od rozwoju stosunków międzygrupowych.
Starożytność Hipoteza, iż formuły komparatystyczne wykorzystywane były w myśli prawnej, społecznej i politycznej czasów starożytności, potwierdzona została dzięki odkrytym przez badaczy śladom archeologicznym. Wśród nich odnaleźć można źródła najwcześniejsze, które odnoszą się do kontaktów między starożytnymi cywilizacjami Egiptu i Mezopotamii. W ich zakres wchodzą, wszelkiego rodzaju, porównawcze opisy podobieństw i różnić, które dotyczyły praw i ustrojów politycznych.