Квідыч

Квідыч () — выдуманая спартыўная гульня, у якую гуляюць персанажы раманаў Джоан К. Роўлінг пра Гары Потэра. У квідыч гуляюць, лётаючы на мятле. Гульня атрымала назву ў гонар балота Квірдытч, дзе і была прыдуманая.

Правілы гульні На полі змагаюцца дзве каманды па 7 чалавек у кожнай. Запасныя гульцы прадугледжаны толькі ў тым выпадку, калі гульня зацягнулася настолькі доўга, што гульцы не могуць яе працягваць. Каманды лётаюць на мётлах над авальным гульнявым полем, на канцах якога адна насупраць адной стаяць брамкі ў выглядзе трох круглых кольцаў. Кожны мяч, закінуты ў адно з кольцаў каманды-суперніцы, прыносіць 10 балаў. Мэта гульні — набраць як мага больш балаў да заканчэння гульні. Гульня заканчваецца, калі лавец адной з каманд зловіць мяч пад назвай снітч, таму можа доўжыцца неабмежаваны час. Снітч дае 150 балаў.

Правіламі квідычу прадугледжаны штрафныя ўдары.

У кнізе «Гісторыя квідычу», падоранай Герміёнай Гары, згадваецца, што ўсяго існуе 700 спосабаў парушэння правілаў гульні. Хто іх парушыць, той будзе дыскваліфікаваны.

Мячы для гульні У гульні выкарыстоўваюцца чатыры мячы: адзін квофл, два бладжэра і адзін снітч.

Квофл

Квофл () — самы буйны мяч, цёмна-чырвонага колеру, на ім ёсць некалькі выгінаў. Паляўнічыя павінны адабраць квофл у суперніка і закінуць яго ў адно з трох кольцаў, якія абараняе брамнік супернікаў. Брамнік павінен злавіць мяч і адпасаваць яго паляўнічым. Паляўнічыя маюць права перапасоўваць квофл адзін аднаму. У выпадку парушэння правілаў, зафіксаванага арбітрам, адзін з паляўнічых пацярпелай каманды мае права на штрафны кідок квофла у кольца суперніка (аналаг пенальці).

Бладжэр

Бладжэр () — цвёрды, хутка лятаючы мяч, які хаатычна перамяшчаецца па стадыёну і служыць для ўскладнення гульні паляўнічым і лаўцу. Трапленне бладжэра ў гульца, які ляціць на мятле на вялікай хуткасці, часцяком заканчваўся цяжкімі траўмамі і калецтвамі. У кожнай камандзе ёсць два загоншчыкі. Гэтыя гульцы ўзброены бітамі, якімі адбіваюць бладжэры, якія ляцяць у іх сукаманднікаў, а часам, калі пашанцуе, і накіроўваюць іх у гульцоў суперніка.

У кнізе «Гары Потэр і Патаемная зала» падчас матчу Грыфіндор — Слізэрын адзін з бладжэраў, зачараваны дамавым эльфам Добі, раптам «забыўся», што на поле ёсць і іншыя гульцы, і стаў ганяцца толькі за грыфіндорскім лаўцом Гары Потэрам. У рэшце рэшт, бладжэр зламаў Гары правую руку, але Потэр змог злавіць снітч левай.

Снітч Снітч, таксама званы Залаты снітч, — маленькі залаты шарык з серабрыстымі крыламі, лятае самастойна і адвольна над полем. Лавец, злавіўшы яго першым, прыносіць сваёй камандзе 150 балаў і заканчвае гульню. Лік, набраны камандамі да гэтага моманту, і з’яўляецца канчатковым. Снітч валодае належнай сістэмай распазнавання «гаспадара», калі ўзнікае спрэчнае рашэнне, таму нават майстар-вытворца снітча праводзіць усю працу ў пальчатках.

У кнізе «Квідыч. Са старажытнасці да нашых дзён» наогул распавядаецца аб гісторыі квідычу і аб з’яўленні ў гульні снітча ў прыватнасці. У 1269 годзе квідычны матч наведаў кіраўнік Савета Ведзьмакоў (Савет Ведзьмакоў папярэднічаў Міністэрству Магіі) Барбарыс Боллтаун. Боллтаун купіў у клетцы маленечкую і спрытную птушачку, залатога сніджэта, і паведаміў прысутным, што гульцу, які зловіць птушку падчас матчу, заснаваная ўзнагарода — сто пяцьдзесят галеонаў (вялізарныя па тых часах грошы). Натуральна, каманды кінулі гульню і кінуліся лавіць сніджэта. Тады абураная гэтым спадарыня Мадэста Кролі выратавала бедную птушачку, выкарыстоўваючы заклён, але ідэя Барбарысу Болттауна змяніла квідыч назаўжды. Неўзабаве залатых сніджэтаў сталі выпускаць на ўсіх гульнях (папярэдне накладваючы такія чары, якія не дазвалялі ім пакідаць межы поля), а ў камандах з’явіўся яшчэ адзін гулец — лавец, задачай якога было злавіць птушку. На жаль, злоў сніджэта часта канчаўся ягонай смерцю, бо птушка была маленькая і далікатная, і лаўцы ў азарце гульні часцяком расціскалі яе ў руках. Са зловай сніджэта гульня спынялася, а камандзе лаўца прысуджаліся яшчэ 150 балаў (у памяць аб тых 150 галеонах). Аднак у XVI—XVII стагоддзях колькасць папуляцыі залатых сніджэтаў настолькі знізілася, што птушак прызналі ахоўным відам. Пачаліся інтэнсіўныя пошукі замены, якая дазволіла б працягваць гульні.

Пасля чараўнікі навучыліся рабіць металічныя снітчы, якія задавальнялі ўсе неабходныя патрабаванні. Маг і каваль Боўмэн Райт, які жыў тады ў Годрыкакавай Западзіне, выкаваў першы залаты снітч. Цяпер вытворчасць снітчаў яшчэ больш удасканалілі. Так, пры іх вырабе чараўнікі працуюць у спецыяльных пальчатках, якія выключаюць кантакт новага снітча з скурай, таму што мячык валодае цялеснай памяццю: ён памятае першага, хто дакранецца да яго голымі рукамі. Гэта зроблена на выпадак, калі ўзнікнуць спрэчкі аб тым, хто яго злавіў.

Склад каманд Гульня вядзецца паміж 2 камандамі па 7 гульцоў у кожнай: 3 паляўнічага, 2 загоншчыка, лавец і брамнік.

Паляўнічыя Паляўнічыя (англ. Chaser) — гэта тры гульца каманды, якія вядуць асноўную барацьбу за квофл. Яны пасуюць гэты мяч адзін аднаму і спрабуюць закінуць яго ў брамкі каманды-супраціўніцы. Брамкамі лічыцца любы з шасці кольцаў, паднятых ў процілеглых канцах поля на высокіх жэрдзях. Тры кольцы з аднаго боку поля належаць адной камандзе, тры кольцы ў процілеглым — іншай.

Звычайна да паляўнічых прад’яўляюцца наступныя патрабаванні:

магчымасць хутка лётаць на мятле, лёгка выконваючы пры гэтым рухі вышэйшага пілатажу; віртуозна сыходзіць ад праціўніка і ўхіляцца ад бладжера; дакладна пасаваць мяч; умець зрабіць «хітры» кідок брамніку суперникаў.

Загоншчыкі Загоншчыкі (англ. Beater) — абараняюць сваю каманду ад бладжэраў, адбіваючы іх бітай, пераважна ў кірунку гульцоў суперніка (гэта дазволена правіламі).

Брамнік Брамнік — (англ. Keeper) абараняе кольцы сваёй каманды ад квофла.

Лавец Лавец () — гулец, які павінен заўважыць і злавіць снітч раней, чым гэта зробіць лавец праціўнікаў. Пакуль лавец выглядвае «свой» мячык, астатнія гульцы занятыя бладжэрамі і квофлам. Але калі лавец каманды-супраціўніцы пачынае праяўляць якую-небудзь актыўнасць, перашкодзіць яму лічыць сваім абавязкам любы гулец, але ніхто, акрамя лаўцоў, дакранацца да снітча не мае права.

На ролю лаўцоў звычайна выбіраюць лёгкіх і вёрткіх гульцоў. Хоць бываюць і выключэнні. Напрыклад, Віктар Крам адрозніваўся моцнай камплекцыяй і дужым ростам, аднак ён быў прызнаны не толькі лепшым лаўцом балгарскай зборнай, але і, мабыць, усёй Еўропы.

Каманды Хогвартса Склад каманд Хогвартса змяняюцца з цягам часу. Тут таксама запісаныя і гульцы, якія даўно скончылі Хогвартс — людзі, якія некалі гулялі ў квідыч у Хогвартсе.

Грыфіндор

Олівер Вуд — брамнік і капітан каманды да трэцяй кнігі ўключна. Гары Потэр — ад першай кнігі лавец каманды, самы малады лавец за апошнія 100 гадоў у гісторыі Хогвартса. Капітан каманды ад шостай кнігі. Фрэд Уізлі — загоншчык да пятай кнігі ўключна. Джордж Уізлі — загоншчык да пятай кнігі ўключна. Кэці Бэл — паляўнічы (у шостай кнізе яе замяняў Дын Томас). Алісія Спінет — паляўнічы. Анджэліна Джонсан — паляўнічы, выконвае функцыю капітана ў пятай кнізе. Чарлі Уізлі — лавец да першай кнігі. Джыні Уізлі — лавец падчас адсутнасці Гары ў пятай кнізе. Пасля — паляўнічы. Рональд Уізлі — брамнік ад пятай кнігі.

Слізэрын

Маркус Флінт — капітан і паляўнічы да трэцяй кнігі ўключна. Эдрыян Пьюсі — паляўнічы. Мантэгю — паляўнічы. Майлс Блетчлі — брамнік. Дэрэк — загоншчык. Боул — загоншчык. Драко Малфой — лавец ад другой кнігі. Тэрэнс Хігса — лавец да другой кнігі. Вінцэнт Крэбб — загоншчык у пятай і шосты кнігах. Грэгары Гойл — загоншчык у пятай і шосты кнігах. Вейзі — паляўнічы ў пятай і шосты кнігах. Рэгулус Блэк — лавец (згадваецца ў сёмай кнізе).

Кагтэўран

Роджэр Дэйвіс — капітан і паляўнічы. Чжоу Чанг — лавец. Філ Гоферы — паляўнічы

Пуфендуй

Седрык Дыгары — лавец і капітан да чацвёртай кнігі. Захарыя Сміт — паляўнічы. Самербі — лавец. Скоткінс — паляўнічы (згадваецца ў шостай кнізе).

Чэмпіянат свету па квідычу Чэмпіянаты свету па квідычу праводзяцца кожныя чатыры гады. Фінал чэмпіянату 1994 года — матч паміж Ірландыяй і Балгарыяй — быў апісаны ў кнізе «Гары Потэр і Кубак агню».

Суддзя — Хасан Мустафа (старшыня Міжнароднай асацыяцыі квідычу, Егіпет).

У арганізацыі ўдзельнічала каля 100 тысяч чараўнікоў. Для гасцей і заўзятараў быў складзены графік прыбыцця на чэмпіянат. Тыя, у каго танныя квіткі, прыбывалі за два тыдні, частка прыязджала маглаўскім транспартам. Некаторыя трансгрэсавалі ў спецыяльна выдзелены для гэтага лес. Але многія перамяшчаліся з дапамогай парталаў (іх стварылі каля 200).

Падчас фінальнага матчу і перад ім прадаваліся розныя талісманы і сувеніры: разеткі, якія выкрыквалі імёны гульцоў зборных, капялюшы ў ірландскім трылістніке, балгарскія шалікі, расшытыя львамі, фігуркі гульцоў і амныноклі.

У пачатку матчу праходзіць традыцыйны парад талісманаў. Талісман Балгарыі — вейлы, Ірландыі — лепрыкон.

Ірландыя: Куіглі, Канолі (загоншчыкі), Раян (брамнік), Трой, Малет, Моран (паляўнічыя), Эйдан Лінч (лавец). Балгарыя: Дзімітраў, Іванова, Леўскі (паляўнічыя), Зограў (брамнік), Валчанаў, Волкаў (загоншчыкі), Віктар Крам (лавец).

Матч скончыўся з лікам 160—170 на карысць Ірландыі, нягледзячы на тое, што злавіў снітч Віктар Крам.

Чэмпіянат школы па квідычу

Чэмпіянат Хогвартса праводзіўся (прынамсі, падчас апісаных у кнігах падзей) па кругавой сістэме ў адзін круг (каманды ўсіх факультэтаў гуляюць адзін з адным па аднаму разу на працягу навучальнага года), гэта значыць усяго за сезон праводзіцца 6 афіцыйных матчаў, а кожны факультэт удзельнічае ў трох гульнях.

Першы навучальны год

Лаўцом Грыфіндора становіцца Гары Потэр. Ён — самы малады лавец за апошнія 100 гадоў. Склад каманды: Паляўнічыя — Кэці Бэл, Анжаліна Джонсан, Алісія Спинет. Загоншчыкі — Фрэд Уізлі, Джордж Уізлі. Брамнік — Олівер Вуд (капітан каманды). Лавец — Гары Потэр. Гары Потэр атрымлівае ад Мінервы Макгонагал самую хуткую на той момант мятлу «Німбус-2000». У гульні Грыфіндора супраць Слізэрына мятла пачынае скідаць Гары. Пры гэтым Северус Снэйп, глядач, уважліва глядзіць на Потэра і нешта кажа сабе пад нос. Герміёна лічыць, што паводзіны мятлы — вынік яго вядзьмарства. Яна прабягае міма Снэйпа, і загаворам узгарання падпальвае яго мантыю, пры гэтым неспадзявана перакуліўшы Квірынуса Квірэла. Мятла перастае скідаць Потэра, і яму ўдаецца злавіць снітч ротам. Грыфіндор перамагае з лікам 170:60. Як высвятляецца ў канцы кнігі, зачароўваў мятлу Квиррелл, а Снэйп спрабаваў абараніць Потэра. Гульню Грыфіндора супраць Пуфендуя судзіць асабіста Снэйп. Дамблдар прысутнічае на гульні як глядач. Гары ловіць Снітч праз 5 хвілін пасля пачатку гульні. Грыфіндор перамагае. Як высвятляецца ў канцы кнігі, Квірэл не адважыўся нанесці шкоду Потэру ў прысутнасці Дамблдора, а Снэйп сам падахвоціўся судзіць матч, каб забяспечыць Потэру дадатковую абарону. Супраць Кагтэўрана Грыфіндор гуляе ў той час, калі Потэр знаходзіцца ў бальнічным крыле (пасля таго як перашкодзіў Квірэлу скрасці філасофскі камень). Выйшаўшы на поле без лаўца, Грыфіндор трывае самую вялікую за апошнія 300 гадоў паразу. Кубак Школы дастаецца іншай камандзе — Слізерыну.

Другі навучальны год

Склад каманды Грыфіндора застаецца той самы. Лаўцом Слізэрына становіцца Драко Малфой. Уся каманда Слізэрына атрымлівае ад Люцыюса Малфоя мётлы «Німбус-2001». У гульні Грыфіндора супраць Слізэрына бладжэр пераслядуе Гары і ў выніку ламае яму правую руку. Гары ловіць снітч левай рукой. Грыфіндор перамагае. Як апынулася, бладжер зачараваў Добі, спадзеючыся, што Гары з-за зламанай рукі адправяць дадому. Так Добі спрабаваў выратаваць Потэра ад васіліска з патаемнай залы. Гульню Грыфіндора супраць Пуфендуя адкладае прафесар Макгонагал з-за меркаванняў бяспекі. Прычына — неаднаразовыя напады васіліска на студэнтаў Хогвартса. У далейшым чэмпіянат школы адмяняюць. Васіліск забіты ўсяго за 3 дні перад экзаменамі«Іспыты праз тры дні, а яна не рыхтавалася!» — «Гары Потэр і Тайны пакой», стар. 392..

Трэці навучальны год