Asperitas (асперытас, с лацінскай мовы — «шурпатасць»)- асаблівая рыса некаторых воблакаў, якая прадстаўляе сабой выяўленыя хвалістыя структуры ў ніжняй іх частцы, што ў спалучэнні з неаднароднай таўшчынёй і асвятленнем можа надаваць воблакаў незвычайны і страшэнны выгляд. У перыяд да ўключэння ў Міжнародную класіфікацыю воблакаў такія воблакі атрымалі вядомасць пад назвай undulatus asperatus.

Характарыстыка

Рыса asperitas сустракаецца параўнальна рэдка, часцей за ўсё — у слаіста-кучавых і высокакучавых воблакаў. Іх з’яўленне не абмяжоўваецца якой-небудзь канкрэтнай геаграфічнай вобласцю або часам года.

Воблакі з рысай asperitas у ніжняй сваёй частцы маюць рэзкую хаатычна-хвалістую мяжу, прычым гэтая мяжа вагаецца. Паколькі нярэдка прыводзіць да ваганняў верхняй мяжы воблаках, меркавалася, што asperitas можа фармавацца з-за няўстойлівасці на ніжняй мяжы або распаўсюджвання ваганняў верхняй мяжы да самага нізу воблака; аднак мадэляванне сітуацый, у якіх назіралася asperitas, не пацвярджае наяўнасць няўстойлівасці Кельвіна — Гельмгольца. У назіраных воблаках з рысай asperitas прысутнічалі , выяўленае расслаенне і . Верагодна, характэрныя ваганні нізу воблакаў з рысай asperitas узнікаюць дзякуючы падыходным суадносінам і велічыням слаёў воблака, якія спрыяюць каналізацыі гравітацыйных хваль, а зрух ветру ў воблаку дэфармуе гэтыя хвалі.

Гісторыя

Воблакі незвычайнага выгляду, цяпер званыя asperitas, прыцягнулі ўвагу грамадскасці і метэаролагаў дзякуючы брытанскай арганізацыі «» («Cloud Appreciation Society»), якую ўзначальвае . Першапачаткова таварыства не мела мэтаў, акрамя ўлагоджанага назірання за воблакамі. Аднак калі сярод фатаграфій незвычайных воблакаў, загружаных на сайт грамадства, з’явіліся здымкі воблакаў злавеснага выгляду з рэзкай грудкаватай ніжняй мяжой (першая з фатаграфій была зроблена ў 2006 годзе Джэйн Уігінс у , Аёва, ЗША, а ў далейшым з’явіліся фатаграфіі падобных воблакаў з многіх частак Зямлі, у тым ліку з Вялікабрытаніі, Нарвегіі, Эстоніі, Францыі, Бельгіі, Новай Зеландыі і Расіі), і да гэтых воблакаў з’явілася цікавасць з боку СМІ, Прэтар-Піні вырашыў дамагацца афіцыйнага прызнання гэтай з’явы Сусветнай метэаралагічнай арганізацыяй і ўключэння такіх воблакаў у афіцыйную класіфікацыю атласа воблакаў. Меркавалася, што гэта новы від або разнавіднасць воблакаў; Прэтар-Піні прапанаваў назву asperatus (асператус, с лацінскай — «шурпаты»). Воблака стала вядома пад гэтай назвай, а таксама як undulatus asperatus (undulatus — адна з ужо існуючых на той момант разнавіднасцяў воблакаў; адно і тое ж воблака можа належаць да некалькіх разнавіднасцяў) Перевод: .

Класіфікацыя воблакаў з атласа СМА практычна не змянялася на працягу дзясяткаў гадоў, аднак на 2010-я гады была запланавана яго рэвізія. Фатаграфіі з падрабязнымі метададзенымі, зробленыя з дапамогай мабільнага прыкладання Таварыства аматараў воблакаў, дазволілі вывучыць новае незвычайнае воблака, і гэтая акалічнасць у спалучэнні з увагай СМІ паспрыялі яго ўключэнню ў новую рэдакцыю атласа. У выніку рэдакцыя атласа воблакаў 2017 года ўключыла адзін новы від і шэраг менш значных даданняў, у тым ліку дадатковую рысу asperitas; такім чынам, таварыства дасягнула поспеху ў сваёй ініцыятыве. Назва не зусім супадае з прапанаванай, паколькі паводле стандартаў СМА, назва дадатковай рысы (у адрозненне ад назвы цэлага віду або разнавіднасці, якімі воблакі asperitas прызнаныя не былі) павінна прадстаўляць сабой лацінскі назоўнік.

Як правіла, класіфікацыя атласа воблакаў мае прыкладны метэаралагічны характар і ўключае тыя характарыстыкі, якія могуць дапамагчы прадказаць надвор’е. Asperitas у гэтым сэнсе з’яўляецца выключэннем: даданне гэтай рысы воблакаў у атлас адбылося хутчэй з-за вядомасці, якую атрымалі такія воблакі ў грамадскасці. У той жа час гісторыя апісання і пачатку навуковага вывучэння воблакаў asperitas дэманструе магчымасці грамадзянскай навукі і значную карысць, якую могуць прынесці метэаралогіі і навуцы наогул добраахвотныя непрафесійныя памочнікі з дапамогай сучасных тэхналогій.

Спасылкі

Mike Olbinski. Видео с замедленной съёмкой облаков asperitas

Катэгорыя:Воблакі