«Чалавек для сябе. Даследаванне псіхалогіі этыкі» (Man for Himself. An Inquiry into the Psychology of Ethics)— навукова-папулярная праца нямецкага псіхолага і псіхіятра Эрыха Фрома, выдадзеная ў 1947 годзе на англійскай мове, якая апісвае псіхалагічныя наступствы маральных выбараў чалавека і іх уплыў на яго псіхічнае здароўе.
Гэты твор складае працяг і дапаўненне праблематыкі, разгледжанай у ранейшай кнізе Фрома «Уцёкі ад свабоды» (1941).
«Чалавек для сябе» даследуе сувязь паміж псіхалагічнымі працэсамі і этычнымі нормамі, а таксама спрабуе стварыць гуманістычную этыку, заснаваную на разуменні прыроды чалавека.
Змест Фром сцвярджае, што псіхалогія можа быць асновай для аб’ектыўных і сапраўдных этычных нормаў. Ён крытыкуе разрыў паміж псіхалогіяй і этыкай, які ўтварыўся ў навуцы, і паказвае, што вялікія філосафы і этыкі мінулага былі і псіхолагамі, і філосафамі адначасова.
Кніга складаецца з пяці частак, у якіх Фром разглядае: праблему пошуку этычных нормаў, гуманістычную этыку як навуку пра мастацтва жыцця, прыроду чалавека і яго характар, асноўныя праблемы гуманістычнай этыкі і этычныя выклікі сучаснасці.
Аўтар вылучае два тыпы этыкі: аўтарытарную (калі нормы навязваюцца звонку) і гуманістычную (калі чалавек сам усталёўвае нормы, грунтуючыся на дабрабыце чалавека).
У кнізе Фром таксама тлумачыць сваю тэорыю характару — падзяляе характар на прадуктыўны (здольны да творчасці і развіцця) і непрадуктыўны (які прыводзіць да дэградацыі і праблем). Ён звязвае этычныя паняцці дабра і зла з уласцівасцямі характару чалавека.
Акрамя таго, Фром разглядае паняцці сумлення, самалюбства і эгаізму, падкрэсліваючы, што сапраўднае самалюбства непарыўна звязана з любоўю да іншых. Ён супрацьстаіць ідэі, што этычныя нормы могуць быць абсалютнымі ў рэлігійным сэнсе, але лічыць іх аб’ектыўна сапраўднымі ў кантэксце чалавечай прыроды.
Фром таксама адзначае важнасць псіхааналізу для разумення асобы чалавека і фармавання этычнай тэорыі, бо ён дазваляе вывучаць унутраныя, часта несвядомыя матывы і характарыстыкі.
Увогуле, кніга «Чалавек для сябе» — гэта спроба паказаць, што этычныя нормы можна заснаваць на чалавечай прыродзе і што сапраўдная этыка — гэта навука пра тое, як жыць добра і гарманічна з сабой і іншымі.
Літаратура Erich Fromm. Man for Himself. An Inquiry into the Psychology of Ethics Эрих Фромм. Человек для себя / Перевод с английского Л. Чернышевой
Катэгорыя:Кнігі 1947 года