Бітва пад Дрыгучамі 4-5 ліпеня 1920 г. — частка вялікай бітвы на Аўце. Баі паміж польскай групай падпалкоўніка Ежы Савы-Савіцкага і штурмавой групай савецкай 4-й арміі Яўгена Сяргеева падчас ліпеньскага наступлення Заходняга фронту Міхаіла Тухачэўскага падчас польска-савецкай вайны.
Пазіцыя войскаў перад бітвай
Польскі паўночна-ўсходні фронт генерала Станіслава Шаптыцкага, які складаўся з 1-й і 4-й армій, меў каля 70 000 салдат і 460 гармат.
1-я армія генерала Густава Зыгадловіча мела 34 000 салдат і 186 гармат. Яна была згрупавана наступным чынам:
На левым крыле, у перамычцы паміж ракой Дзвіна і возерам Ельня, разгарнулася група падпалкоўніка Ежы Савы-Савіцкага, якая складалася з 33-га пяхотнага палка, 3-га батальёна 155-га пяхотнага палка, эскадрону 18 палка ўланаў і 3 артылерыйскіх батарэй. Група генерала Люцыяна Жалігоўскага, якая складалася з 8-й і 10-й пяхотных дывізій, абаранялася ў цэнтры групоўкі і прыкрывала кірунак Германавічы — Вільня. Правым крылом арміі была група генерала Уладзіслава Енджэеўскага, якая складалася з 7-й рэзервовай брыгады і 9-й пяхотнай брыгады.
4-я армія генерала Станіслава Шаптыцкага займала пазіцыі на поўдзень ад чыгуначнай лініі Полацк — Маладэчна. Яе паўночнае крыло было сфарміравана групоўкай генерала Яна Рандкоўскага, якая складалася з 1-й Літоўска-Беларускай дывізіі і 11-й пяхотнай дывізіі .
Чырвоная Армія
Заходні фронт Міхаіла Тухачэўскага налічваў прыблізна 150–160 тысяч салдат і меў 772 гарматы.
План наступа Чырвонай арміі
План Міхаіла Тухачэўскага прадугледжваў двухбаковы абход 1-й польскай арміі генерала Зыгадловіча, яе акружэнне і знішчэнне ў раёне Лужкі – Глыбокае.
4-я армія Яўгена Сяргеева, якая складалася з 12-й, 18-й і 3-й стралковых дывізій, і 164-я брыгада з 3-м Гайскім кавалерыйскім корпусам, які складаўся з 10-й і 15-й кавалерыйскіх дывізій, павінны былі наступаць паміж Дзвіной і Дзіснай праз Дрыгучы — Шаркаўшчыну — Германавічы і знішчыць левае крыло 1-й польскай арміі. 3-я армія Уладзіміра Лазаравіча, якая складалася з 5-й, 6-й, 21-й і 56-й стралковых дывізій, мела задачу атакаваць з поўдня праз Докшыцы — Параф'янава і знішчыць правае крыло войскаў генерала Жыгадловіча. 15-я армія Аўгуста Корка, якая складалася з 4-й, 11-й, 15-й, 16-й, 33-й і 54-й стралковых дывізій, павінна была ажыццявіць падтрымліваючую атаку ў цэнтры, уступіць у бой з польскімі часткамі і не дапусціць перакідання рэзерваў на флангі, якія знаходзіліся пад пагрозай. 16-я армія павінна была 5-6 ліпеня пераправіцца праз раку Бярэзіну і прасунуцца ў напрамку Ігумена.
Усімі наступальнымі сіламі камандаваў камандуючы Заходнім фронтам Міхаіл Тухачэўскі.
Ход бітвы 4 ліпеня 1920 года войскі Заходняга фронту Міхаіла Тухачэўскага пачалі наступленне. 4-я армія Сяргеева, якая складала паўночны фланг, ударыла паміж Дзвіной і Дзісной. Яе галоўная ўдарная група складалася з 12-й і 53-й стралковых дывізій і 3-га кавалерыйскага корпуса Гая. Задачай групы быў прарыў польскага фронту на перамычцы паміж Дзвіной і возерам Ельня ў раёне Дрыгучоў, а затым прасоўванне праз Шаркаўшчыну ў тыл 1-й польскай арміі каля Глыбокага.
На левым флангу арміі генерала Жыгадловіча часткі групы падпалкоўніка Савы-Савіцкага абаранялі ўчастак шырынёй прыблізна 5 км ад хутара Дрыгучы на рацэ Дзвіна да балот возера Ельня. Акопы першай лініі займаў 3-і батальён 33-га пяхотнага палка на ўчастку Дрыгучы–Саўчанкі і 2 гі батальён 33-га пяхотнага палка на ўчастку Саўчанкі–Гулькі– Галінова . Рэзерв складаўся з 1/33-га пяхотнага палка, 3/155-га пяхотнага палка і батальёна 18-га палка ўланаў.
А 3-й гадзіне ночы савецкая штурмавая група атакавала пярамычкі паміж азёрамі. Артылерыйскі агонь змятаў калючы дрот, усе дроты тэлефоннай сувязі абаронцаў былі перарваныя, а акопы ў многіх месцах былі засыпаныя. Савецкая пяхота некалькімі хвалямі атакавала 3-ці батальён 33-га пяхотнага палка паміж Дрыгучамі і Саўчанкамі. Праз гадзіну боя польскі батальён адышоў да Клеміна . 2-гі батальён, які абараняў участак Галіна — Саўчанкі, таксама пачаў адыход. У гэты момант капітан Стэфан Грынявецкі, камандуючы 33-м пяхотным палком, увёў у бой рэзервовы 1-ы батальён з раёна Пераслаўка — Марозы. 1-ы батальён разам з 2-м батальёнам адбілі страчаныя акопы.
У наступныя гадзіны роты 33-га пяхотнага палка сямнаццаць разоў контратакавалі штыкамі. Каля 16:00 дзве савецкія брыгады 3-га кавалерыйскага корпуса адышлі ў тыл польскіх войскаў. У бой уступіў рэзервовая III/155-ы пяхотны полк. Камандзір батальёна, лейтэнант Антоні Шыфтэр, і камандзір 11-й роты, другі лейтэнант Ян Папроцкі, былі параненыя. Камандзір 12-й роты, другі лейтэнант Мячыслаў Кавальскі, быў захоплены ў палон і неўзабаве забіты. Перад пачаткам адступлення прапаршчык Станіслаў Сабкавяк падарваў свой уласны склад боепрыпасаў, адбіўшы ў салдат Чырвонай Арміі жаданне пераследваць яго. У гэтай сітуацыі падпалкоўнік Савіцкі загадаў усім падраздзяленням групы адысці на лінію Мёры — Браслаў. 33-ці полк страціў палову свайго асабістага складу, а яго 3-ці батальён — да 70% салдат. У III/155 пяхотным палку засталося ўсяго некалькі дзясяткаў салдат.
5 ліпеня 33-ці полк працягнуў адступленне, а дзеянні па затрымцы пераняла 1-я дывізія 18-га палка ўланаў пад камандаваннем лейтэнанта Тадэвуша Мінцэра. Дывізія ўтрымлівала броды на Вяце і, змагаючыся ў адзіночку, на некалькі гадзін спыніла прасоўванне савецкай 15-й кавалерыйскай дывізіі. Пасля шматлікіх спроб прарвацца з акружэння польскія ўланы былі прыціснутыя каля ракі Друя да ракі Дзвіна. Нягледзячы на ціск праціўніка, ім удалося пераправіцца з конямі, зброяй і боепрыпасамі ў Латвію. Там яны былі інтэрнаваны, але большасць з іх уцякла і вярнулася ў Польшчу перад бітвай на Вісле. У другой палове дня па загаду камандуючага фронтам генерала Шаптыцкага 1-я армія пачала адыходзіць да лініі Мільча – Будслаў – Паставы – Казяны.
Баланс баёў Сілы групы падпалкоўніка Ежы Савы-Савіцкага пацярпелі паражэнне на першай лініі абароны. Аднак іх жорсткі супраціў пад Дрыгучамі перашкодзіў хуткай рэалізацыі плана Міхаіла Тухачэўскага па абыходзе 1-й арміі генерала Зыгадловіча з поўначы. Нягледзячы на тое, што 12-я і 53-я стралковыя дывізіі пачалі свой марш на Шаркаўшчыну на другі дзень аперацыі, затрымка дазволіла 8-й польскай пяхотнай дывізіі адрэзаць ім шлях пад Пагостам. Жорсткі супраціў польскага 33 пяхотнага палка сцягнуў на сябе большую частку 8-й чырвонай дывізіі. Страты Польскага войска і Чырвонай арміі пад Дрыгучамі невядомыя.
Зноскі
Бібліяграфія Janusz Cisek, Konrad Paduszek, Tadeusz Rawski: Wojna polsko-sowiecka 1919–1921. Warszawa: Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2010. Józef Ciapka: Zarys historii wojennej 33-go pułku piechoty. Warszawa: Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920. Jerzy Dobiecki, Michał Kłopotowski: Zarys historji wojennej 18-go pułku ułanów pomorskich. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920. Otton Laskowski (red.): Encyklopedia wojskowa. T. I. Warszawa: Wydawnictwo Towarzystwa Wiedzy Wojskowej i Wojskowego Instytutu Naukowo-Wydawniczego, 1931. Janusz Odziemkowski. Bitwa nad Autą, 4–6 lipca 1920 roku. „Przegląd Historyczno-Wojskowy”. 14(65)/1 (243), s. 51–74, 2013. Warszawa: Wydawnictwo Czasopisma Wojskowe. ISSN 0043-7182. Janusz Odziemkowski: Leksykon wojny polsko-rosyjskiej 1919–1920. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2004. ISBN 83-7399-096-8. Janusz Odziemkowski: Leksykon bitew polskich 1914–1920. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1998. ISBN 83-85621-46-6. Józef Piłsudski, Michaił Tuchaczewski: „Rok 1920”. „Pochód za Wisłę”. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie, 1989. ISBN 83-218-0777-1. Bronisław Prugar-Ketling (red.): Księga chwały piechoty. Warszawa: Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937–1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona, 1992. Tadeusz Przyjemski: Zarys historji wojennej 73-go pułku piechoty. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920. Bolesław Waligóra: Dzieje 85-go pułku Strzelców Wileńskich. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1928. Wiesław Wysocki (red.): Szlakiem oręża polskiego; vademecum miejsc walk i budowli obronnych. T. 2, poza granicami współczesnej Polski. Warszawa: Wydawnictwo „Gamb”, 2005. ISBN 83-7399-050-X.
Катэгорыя:Бітвы польска-савецкай вайны Катэгорыя:Міорскі раен Катэгорыя:Гісторыя Дзісенскага павету Катэгорыя:Дзісенскі павет міжваеннай Польшчы Катэгорыя:1 Літоўска Беларуская дывізія Катэгорыя:Ліпень 1920 года