Гета ў Калышках (лета 1941 — 18 сакавіка 1942) — яўрэйскае гета, месца прымусовага перасялення яўрэяў вёскі Калышкі Лёзненскага раёна Віцебскай вобласці і бліжэйшых населеных пунктаў у працэсе пераследу і знішчэння яўрэяў падчас акупацыі тэрыторыі Беларусі войскамі нацысцкай Германіі ў перыяд Другой сусветнай вайны.

Гісторыя Паводле перапісу 1939 года колькасць яўрэяў мястэчка Калышкі складала 67,4% ад колькасці жыхароў — самы высокі працэнт па ўсёй Віцебскай вобласці. 10 ліпеня 1941 года Калышкі былі акупаваны нямецкімі войскамі. Эвакуявацца амаль нікому не ўдалося — ніхто не меркаваў, што немцы зойдуць так далёка, да таго ж да чыгункі было вельмі далёка — 20 кіламетраў, а транспарту ніякага не было.

Рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, адразу пасля акупацыі ўсіх габрэяў сагналі ў гета, забараніўшы пакідаць яго без дазволу і абавязаўшы пад пагрозай смерці насіць на вопратцы жоўтую зорку. За дапамогу габрэям пакараннем быў расстрэл. Жыццё ў гета было невыносным — яўрэі туліліся па пяць сем’яў у адным доме, галодныя і хворыя. Тых, хто захварэў сыпным тыфам, нацысты адразу расстрэльвалі.

Паліцаі беспакарана зверствавалі, рабуючы і забіваючы яўрэяў, з садысцкім задавальненнем нагадваючы ім, што ў суседніх мястэчках Суражы, Янавічах, Дабрамыслі і Рудні яўрэяў ужо забілі, і «хутка возьмуцца і за вас». Прама на вуліцы маглі забіць.

17 сакавіка 1942 года раніцай карны атрад цалкам ачапіў мястэчка. На наступны дзень усіх габрэяў забілі ў Адаменскім рове каля Лёзна.

2 чалавекі — Пакульніцкі Іосіф і Пакульніцкая Яўгенія — за выратаванне Рашыньскай (Паташнік) Цылі былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны».

Памяць Абеліск у памяць аб ахвярах генацыду яўрэяў у калках быў усталяваны толькі ў 2003 годзе.

Таксама помнік усім габрэям вёскі (у тым ліку, і ахвярам нацыстаў) усталяваны на адноўленых габрэйскіх могілках.

Крыніцы

Літаратура

Калышкі Катэгорыя:Гісторыя Лёзненскага раёна