Максім Максімавіч Літвінаў () — рэвалюцыянер, савецкі дыпламат і дзяржаўны дзеяч, Народны камісар замежных спраў СССР (1930—1939).

Член Цэнтральнага выканаўчага камітэта СССР 2-7 скліканняў, дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 1 — 2 скліканняў. Член ЦК УКП(б) (1934—1941).

Біяграфія Нарадзіўся 5 ліпеня 1876 года ў Беластоку Гродненскай губерні.

Вучыўся ў хедары, а затым — у Беластоцкім рэальным вучылішчы. Скончыўшы ў 1893 годзе вучылішча, паступіў вольнавызначальным у войска, служыў пяць гадоў у Баку ў складзе 17-га Каўказскага пяхотнага палка. Пасля дэмабілізацыі ў 1898 годзе працаваў бухгалтарам у Клінцах, затым — упраўляючым на цукровым заводзе ў Кіеве.

У 1898 годзе уступіў у РСДРП; у 1900 годзе — член Кіеўскага камітэта РСДРП. У 1901 годзе арыштаваны, у 1902 годзе — адзін з арганізатараў і ўдзельнікаў уцёкаў 11 «іскраўцаў» з Лук’янаўскай турмы Кіева. Эміграваў у Швейцарыю. Удзельнічаў у распаўсюджванні газеты «Искра» як агент, які адказвае за транспарціроўку газеты ў Расію; член адміністрацыі Замежнай лігі рускай рэвалюцыйнай сацыял-дэмакратыі. Пасля 2-га з’езда РСДРП (1903) уступіў у шэрагі бальшавікоў.

Увесну 1904 года нелегальна прыехаў у Расію, ездзіў па краіне па партыйных справах. Быў членам Рыжскага, Паўночна-заходняга камітэтаў партыі і Бюро камітэтаў большасці. Дэлегат III з’езда РСДРП (1905); удзельнічаў у арганізацыі першай легальнай бальшавіцкай газеты «Новая жизнь» ў Пецярбургу.

У час рэвалюцыі 1905—1907 гадоў займаўся закупкай і пастаўкай у Расію зброі для рэвалюцыйных арганізацый. З 1907 года жыў у эміграцыі.

Са студзеня па верасень 1918 года быў дыпламатычным прадстаўніком Савецкай Расіі ў Вялікабрытаніі (са студзеня — упаўнаважаны НКЗС, з чэрвеня — паўпрад РСФСР). 6 верасня 1918 года арыштаваны ў адказ на арышт у Расіі англійскага дыпламата Лакарта. Правёўшы 10 дзён у Брыкстанскай турме, быў вызвалены, а праз месяц краіны арганізавалі абмен гэтых дыпламатаў.

Пасля вяртання ў Расію ў лістападзе 1918 года быў уведзены ў склад калегіі Наркамата па замежных справах РСФСР.

З 10 мая 1921 па 1930 год — намеснік Наркама па замежных справах РСФСР (з 1923 года — СССР). У 1930—1939 гадах — Наркам замежных спраў СССР.

3 мая 1939 года, пасля даклада Сталіну аб падзеях, звязаных з англа-франка-савецкімі перамовамі, адхілены ад пасады. Пасля адстаўкі спыніў актыўную палітычную дзейнасць. У лютым 1941 года на XVIII партканферэнцыі выведзены са складу ЦК УКП(б).

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны вернуты на службу. На гутарцы Сталіна з Гопкінсам 31 ліпеня прысутнічаў у якасці перакладчыка.

У 1941—1946 гадах намеснік Наркама замежных спраў СССР, адначасова ў 1941—1943 гадах — пасол СССР у ЗША і ў 1942—1943 гадах — пасланнік СССР на Кубе.

З 1946 года — у адстаўцы.

У канцы 1951 года перанёс чарговы інфаркт і памёр 31 снежня. Пахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках.

Крыніцы

Спасылкі