Гета ў Напраснаўцы (канец ліпеня 1941 — 22 сакавіка 1942) — яўрэйскае гета, месца прымусовага перасялення яўрэяў вёскі Напраснаўка Горацкага раёна Магілёўскай вобласці і бліжэйшых населеных пунктаў у працэсе пераследу і знішчэння яўрэяў падчас акупацыі тэрыторыі Беларусі войскамі нацысцкай Германіі ў перыяд Другой сусветнай вайны.

Гісторыя Вёска Напраснаўка была захоплена нямецкімі войскамі 12 ліпеня 1941 года, і акупацыя доўжылася да 2 снежня 1943 года. У гэты час у вёсцы жылі 137 чалавек, большасць з якіх складалі яўрэі.

У канцы ліпеня 1941 года немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, арганізавалі ў вёсцы гета. Габрэям было загадана нашыць жоўтыя зоркі на сваёй вопратцы, нікуды не выходзіць за межы вёскі. Іх выкарыстоўвалі на прымусовых працах. Гета не ахоўвалася, але амаль штотыдзень з вёскі Маслакі, дзе знаходзіўся паліцэйскі атрад, гета правяралі паліцаі.

22 сакавіка 1942 года гета было ліквідаванаЛитин А., Шендерович И. Напрасновка .

Атрад айнзацкаманды 8 акружыў вёску, немцы абышлі дамы, выганяючы ўсіх яўрэяў на вуліцу. Асуджаных людзей сагналі ў два дамы і жорстка збівалі, патрабуючы водкупу золатам. Пратрымалі да абеду, затым зноў вывелі на вуліцу, пабудавалі ў калону, і пад аховай аўтаматчыкаў пагналі да лесу за 200 метраў на захад ад вёскі. Маладых і моцных габрэяў вялі, закаваўшы ў ланцугі. Некаторыя ў калоне гублялі прытомнасць ад жаху і падалі. Ля месца расстрэлу немцы загадвалі габрэям выходзіць па некалькі чалавек і станавіцца тварам да ямы. Калі ў кагосьці была добрая вопратка, яе спачатку здымалі, а затым расстрэльвалі. Дзяцей у яму кідалі жывымі. Многія падалі ў яму самі, іх дабівалі зверхуШилова Л. «Напрасновская трагедия» // газета «Ленінскі шлях», 8 мая 2000.

Калі калону гналі на расстрэл праз лес, хлопец 20-ці гадоў па прозвішчы Стамблер збег, а потым ваяваў у партызанах. Паспрабаваў уцячы і хлопчык 8 гадоў, але яго адразу застрэлілі. Удалося схавацца маладой жанчыне з двума дзецьмі ў доме пад падлогай, але яе выдаў мясцовы старастаИткин Е. «У памятника погибшим» .

Расследаваннем НДК было ўстаноўлена, што ў Напраснаўцы маюцца 8 ям, дзе закапаныя расстраляныя 22 сакавіка 1942 года 250 габрэяўГосударственный архив Могилёвской области (ГАМО), — фонд 306, опись 1, дело 10, листы 43-44. Усяго ў гета былі забітыя больш за 300 габрэяў.

Памяць У 1958 годзе з-за пракладкі новай дарогі астанкі яўрэяўперапахавалі. Таму ў 1968 годзе помнік на іх брацкай магіле быў усталяваны не на месцы расстрэлу, а непадалёк, за кіламетр на захад ад вёскі.

Крыніцы

Літаратура

Напраснаўка Катэгорыя:Гісторыя Горацкага раёна