Кальцыні́раваная со́да, або бязводны карбана́т на́трыю, — неарганічнае злучэнне, натрыевая соль вугальнай кіслаты з формулай Na2CO3. Назва «кальцыніраваная» звязана са спосабам атрымання рэчыва награваннем, або кальцынацыяй.Сода // .
Уласцівасці Кальцыніраваная сода ўяўляе сабой белае крышталічнае гіграскапічнае рэчыва без паху. Добра раствараецца ў вадзе, прычым яе растворы маюць моцную шчолачную рэакцыю. Тэмпература плаўлення бязводнага карбанату натрыю складае каля 851 °C.
У вадзе карбанат-іон часткова ўзаемадзейнічае з малекуламі вады з утварэннем гідраксід-іонаў:
CO32− + H2O ⇄ HCO3− + OH−.
Рэчыва рэагуе з кіслотамі з вылучэннем вуглякіслага газу. Напрыклад:
Na2CO3 + 2HCl → 2NaCl + H2O + CO2↑.
Атрыманне У прамысловасці кальцыніраваную соду атрымліваюць пераважна аміячна-содавым спосабам. Праз насычаны аміякам раствор хларыду натрыю прапускаюць вуглякіслы газ, у выніку чаго выпадае маларастваральны гідракарбанат натрыю:
NaCl + CO2 + NH3 + H2O → NaHCO3↓ + NH4Cl.
Пасля аддзялення асадак награваюць:
2NaHCO3 → Na2CO3 + CO2↑ + H2O.
Аміяк і частку вуглякіслага газу ў працэсе выкарыстоўваюць паўторна. Асноўнай сыравінай служаць раствор хларыду натрыю і вапняк. Карбанат натрыю таксама здабываюць з прыродных пакладаў троны і насычаных карбанатамі расолаў.
Выкарыстанне Кальцыніраваная сода з'яўляецца важнай сыравінай для вытворчасці шкла. У складзе шкляной шыхты яна служыць крыніцай аксіду натрыю і дазваляе панізіць тэмпературу плаўлення кварцавага пяску.
Рэчыва выкарыстоўваюць таксама:
у вытворчасці мыла, сінтэтычных мыйных сродкаў і іншых хімічных злучэнняў натрыю; пры вырабе цэлюлозы і паперы; для змякчэння вады і рэгулявання яе кіслотнасці; пры ачыстцы нафтапрадуктаў; у металургіі і вытворчасці пігментаў.
Пыл і канцэнтраваныя растворы карбанату натрыю могуць моцна раздражняць вочы, таму пры працы з ім выкарыстоўваюць сродкі аховы вачэй.
Гл. таксама Гідракарбанат натрыю Працэс Сальвэ Карбанаты
Літаратура
Сода // Шымановіч І. Я., Васілеўская А. І., Красіцкі В. А., Сячко В. І. Хімія: вучэбны дапаможнік для 9-га класа ўстаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларускай мовай навучання / пад рэд. І. Я. Шымановіча; пер. з рускай К. І. Чэрнікавай. — Мінск: Народная асвета, 2019. — ISBN 978-985-03-3104-5.
Крыніцы Катэгорыя:Карбанаты Катэгорыя:Злучэнні натрыю Катэгорыя:Неарганічныя злучэнні Катэгорыя:Шчолачы