Смаржок сапраўдны, смаржок ядомы (Morchella esculenta) — від сумчатых грыбоў сямейства смаржковых. Адзін з самых вядомых і папулярных ядомых грыбоў, які з’яўляецца ранняй вясной.
Апісанне Шапка мае яйцападобную або круглявую форму, вышынёй 3—7 см і дыяметрам 3—6 см. Паверхня ячэістая, з глыбокімі круглявымі або падоўжанымі ячэйкамі, падобнымі на пчаліныя соты. Колер ад жоўта-бурага і шэрага да цёмна-карычневага, з узростам становіцца цямнейшым. Па краі шапка зрастаецца з ножкай. Унутры грыб полы.
Ножка цыліндрычная, гладкая або злёгку падоўжна-баразнаватая, пустая ўнутры. Вышыня складае 3—7 см, таўшчыня — 1—2 см. Колер ножкі белаваты або жаўтаваты, у аснове яна можа быць крыху пашыранай. Мякаць белаватая або воскападобная, вельмі тонкая, далікатная і ломкая. Мае прыемны грыбны пах і мяккі смак.
Споры гладкія, эліпсаідальныя, бясколерныя або злёгку жаўтаватыя ў масе.
Пашырэнне Сустракаецца практычна па ўсім Паўночным паўшар’і ў зонах з умераным кліматам. На тэрыторыі Беларусі расце ў светлых лісцевых, мяшаных і хваёвых лясах, на палянах, узлесках, у садах, парках, на месцах былых вогнішчаў і высечак. Пераважна выбірае ўрадлівую, багатую на вапну глебу.
Сезон плоданашэння пачынаецца ранняй вясной — з канца красавіка і працягваецца да канца мая (пры цёплым надвор’і можа з’яўляцца і раней).
Выкарыстанне
Умоўна-ядомы грыб. У ежу выкарыстоўваецца пасля абавязковага папярэдняга апрацоўвання: грыбы вараць на працягу 15—20 хвілін, пасля чаго адвар абавязкова зліваюць, а грыбы прамываюць халоднай вадой. Гэта неабходна для выдалення таксічных рэчываў (у прыватнасці, гельвелавай кіслаты і слядоў гірамітрыну). Пасля адварвання смаржкі можна смажыць, тушыць, а таксама выкарыстоўваць для прыгатавання супоў і соўсаў. Грыб таксама прыдатны для сушкі (пры гэтым таксіны разбураюцца праз 3—4 месяцы захоўвання).
Смаржок сапраўдны можна пераблытаць з іншымі прадстаўнікамі роду, напрыклад, са смаржком канічным (Morchella conica), які мае больш выцягнутую, канічную шапку і правільнае размяшчэнне ячэек. Небяспеку ўяўляе блытаніна са смяротна атрутнымі страчкамі.
Крыніцы
Катэгорыя:Смаржковыя Катэгорыя:Ядомыя грыбы