Ajna Jusić je bosanskohercegovačka psihologinja i aktivistkinja. Zagovara prava tzv. „djece rođene zbog rata“, skupine kojoj i sama pripada. Kao osnivačica i predsjednica organizacije Zaboravljena djeca rata (ZDR) stekla je mnoga priznanja.
Rani život Ajna Jusić je rođena 1993. u Zenici, u sigurnoj kući Medica Zenica.
Njena majka Sabina Jusić je bila žrtva zločina silovanja tokom rata u Bosni i Hercegovini. S petnaest godina, Ajna Jusić je saznala da je rođena kao posljedica ratnog silovanja, dok je pokušavala pronaći svog oca.
S dvadeset i pet godina, Jusić je odlučila javno govoriti o okolnostima svog rođenja, uz podršku majke i očuha.
U intervjuima Jusić je objasnila da su stigma, nasilje i diskriminacija koju su proživljavale ona i njena majka potakle njen aktivizam. U institutcijama, često je bila pitana za ime oca, što je motivisalo njeno zagovaranje promjene zakona.
Obrazovanje i karijera Ajna Jusić je završila Srednju medicinsku školu u Zavidovićima. Diplomirala je psihologiju na Univerzitetu u Sarajevu.
Kroz svoj rad bori se za žene koje su preživjele silovanje tokom rata i djecu rođenu u ratu, prava LGBT zajednice, i drugih manjina.
Aktivizam Osnovala je udruženje Zaboravljena djeca rata 2015., koje je organizovalo pozorišne predstave, izložbe i vodilo kampanje za izmjene zakonodavstva. Ovo je trenutno jedino udruženje na globalnom nivou koja se bavi konkretno društvenim i pravnim priznavanjem djece rođene uslijed rata, te je svojim radom ovo pitanje uvelo u međunarodne rasprave.
Jusić i ZDR su se izborili za usvajanje prvog zakona na svijetu koji daje posebna prava djeci rođenoj iz činova seksualnog nasilja u ratu.
Djeca rođene zbog čina ratnog silovanja prepoznata su u okviru Zakona o zaštiti civilnih žrtava rata, na nivoima Brčko Distrikta i Federacije Bosne i Hercegovine. U Brčko Distriktu omogućeno je priznanje statusa u julu 2022., Zakon u FBiH, usvojen u augustu 2023., također je uveo nove beneficije za civilne žrtve rata u FBiH, kao što je pravo na prioritet u korištenju medicinskih usluga, uključujući klimatsko-banjsko liječenje i medicinsku rehabilitaciju.
Ajna Jusić i njen rad kroz organizaciju Zaboravljena djeca rata su višestruko nagrađivani.
Djela i uspjesi Koautorica prve svjetske izložbe "Breaking Free“ (2019) o djeci rođenoj zbog rata i preživjelim ženama iz BiH. Autorica knjige "Suočavanje s nemirom i izgradnja mira iz perspektive postdejtonske žene.“ Učešće u predstavi “U ime oca” (2022) režisera Darrela Toulona. Učešće u snimanju dokumentarnog filma "Nevidljivo dijete" (2019), režisera Muhameda Ibrahima Šišmana. Obraćanje u Ujedinjenim Nacijama 2019., na događaju povodom Međunarodnog dana borbe protiv nasilja nad ženama i djevojčicama 25. novembra.
Nagrade i priznanja Međunarodna nagrada za žensku hrabrost (IWOC), 2024, dodjeljuje Ministarstvo vanjskih poslova Sjedinjenih Američkih Država."US Recognizes 'International Women of Courage'". Voice of America. 2024-03-04. Retrieved 2024-03-09. Nagrada za ljudska prava Univerziteta u Oslu, 2024, dodjeljuje Univerzitet u Oslu. Nagradu je primila ispred Udruženja ZDR, zajedno s Alenom Muhićem i Lejlom Damon. Globalne ženske liderke koje se slave, 2020, dodjeljuje britanska agencija Shape History. Peace in Progress nagrada, 2023, dodjeljuje Internacionalni katalonski institut za mir (ICIP). Nagradu su zajednički primili Udruženje ZDR i Udruženje Žena-žrtva rata Sarajevo. Nagrada “Osoba godine”, 2018, dodjeljuje Radio Kameleon. Nagrada za mir i napredak, 2019, dodjeljuje Senat Univerziteta u Sarajevu, za zalaganje za visoke civilizacijske vrijednosti i izuzetan doprinos razvoju mira i humanizma. Nagrada „Krunoslav Sukić“ za promociju mirenja, nenasilja i ljudskih prava, 2020. Nagrada “Hrabar korak”, 2020, dodjeljuje Fondacija Jelena Šantić. Francusko-njemačka nagrada za ljudska prava, 2021, zajednički dodjeljuju Francuska i Njemačka ambasada. Nagrada “Večernjakov pečat” u kategoriji Ponosi Bosne i Hercegovine – Humanost, 2022. Nominacija za nagradu “Vaclav Havel za ljudska prava”, od Škole za političke studije Vijeća Evrope u BiH koju osniva Parlamentarna skupština Vijeća Europe, Biblioteka Vaclava Havela i Fondacija Charta 77.
Ostalo Život Ajne i njene majke je bio inspiracija za nagrađivani film Grbavica (2006.), na kojem je režiserka Jasmile Žbanić sarađivala sa Sabinom Jusić. O filmu je rekla:
“Ja sam tada bila dijete. Temelj i većina priče jeste temeljena na mojoj mami, ona kafana, ekskurzija i nokti…Mama je to radila zajedno sa Jasmilom i Medicom.” Reference
Kategorija:Biografije, Zenica Kategorija:Rođeni 1993. Kategorija:Živi ljudi Kategorija:Žene u Bosni i Hercegovini Kategorija:Ljudska prava u Bosni i Hercegovini