Sultanija Emetullah Rabia GülnuşPovremeno se naziv "Mahpare/Mahpara" (mjesečev komadić) dodaje kao prvo u njenim imenima, a takođe se i ime "Emetullah" zapisuje i kao "Ümmetullah" ili "Ümmatullah".
Uluçay, M. Çağatay (2011). Padişahların kadınları ve kızları. Ötüken. str. 105. ISBN 978-9-754-37840-5. (jezik: turski) (osmanski turski: گلنوش امت الله رابعه سلطان; rođena 1642,Verlag, K.G. Saur – Çıkar, Jutta R. M. (2004). Türkischer biographischer Index. Saur. str. 417. ISBN 3-598-34296-9. Rabia Gülnus; Emetullah Rabia Gülnûş Sultan as wefl (c. 1642 (1052) - 6 November 1715) umrla 6. novembra 1715) bila je glavna supruga osmanskog sultana Mehmeda IV, haseki sultanija Osmanskog Carstva od 1664. do 1687, kao i majka osmanskih sultana, Mustafe II i Ahmeda III, te valide sultanija Osmanskog Carstva od 1695. do 1715. Bila je jedna od istaknutih ličnosti u periodu tzv. Sultanata žena, koji je trajao skoro 200 godina i koji je okončan njenom smrću 1715. U osmanskoj historiji smatra se za posljednju moćnu suprugu sultana i valide sultaniju.Ozgules, M. (2017). The Women Who Built The Ottoman World: Female Patronage and the Architectural Legacy of Gulnus Sultan, str. 6.
Rani život Gülnuş sultanija rođena je 1642. godineM. Orhan Bayrak (1998). İstanbul'da gömülü meşhur adamlar: VIII. yüzyıl-1998. Mezarlıklar Vakfı. str. 178. u gradu Rethymno na Kreti, u vrijeme kada je otok bio pod venecijanskom vlašću. Bila je kćerka grčkog pravoslavnog svećenika, a njeno rođeno ime bilo je Evmania (vjerovatno izmijenjena verzija imena Eugenia) Voria.Baker, Anthony E. (1993). The Bosphorus. Redhouse Press. str. 146. ISBN 975-413-062-0.Freely, John (1996). Istanbul: the imperial city. Viking. str. 242. ISBN 0-14-024461-1. Rabia Gulnus a Greek girl who had been captured in the Ottoman invasion of Crete. Râbi'a Gülnûş was the mother of Mehmet's first two sons, the future sultans Mustafa II and Ahmet III.Bromley, J. S. (1957). The New Cambridge Modern History. University of California: University Press. str. 554. ISBN 0-521-22128-5. the mother of Mustafa II and Ahmed III was a Cretan.Library Information and Research Service (2005). The Middle East. Library Information and Research Service. str. 91. She was the daughter of a Cretan (Greek) family and she was the mother of Mustafa II (1664–1703), and Ahmed III (1673–1736).Thys-Şenocak, Lucienne (2006). Ottoman women builders. Ashgate. str. 46. ISBN 0-7546-3310-1. The sultan appears to have been in no hurry to leave his prized concubine from the Ottoman conquest of Rethymnon, Crete – the haseki Emetullah Gulnus, and their new son Mustafa.Buturović, Amila; Schick, İrvin Cemil (2007). Women in the Ottoman Balkans: gender, culture and history. I.B.Tauris. str. 24. ISBN 1-84511-505-8. Mahpeikir [Kösem Mahpeyker] and Revia Gülnûş [Rabia Gülnûş] were Greek.Freely, John (2000). Inside the Seraglio: private lives of the sultans in Istanbul. Penguin. str. 163. Mehmet had by now set up his own harem, which he took with him in his peregrinations between Topkapi Palace and Edirne Palace. His favourite was Rabia Gülnûş Ummetüllah, a Greek girl from Rethymnon.Freely, John (2001). The lost Messiah. Viking. str. 132. ISBN 0-670-88675-0. He set up his harem there, his favourite being Rabia Giilniis Ummetiillah, a Greek girl from Rethymnon on Crete. Prema jednoj manje prihvaćenoj teoriji, Gülnuş sultanija poticala je iz mletačke porodice Verzini koja se nastanila u tom gradu.Sakaoglu, Necdet (1999). Bu Mülkün Sultanlari. Oglak. str. 303, 315. ISBN 975-329-299-6. His mother was a harem girl, Rabia Gülnuş, who was of the Venetian Verzini family, settled in the city of Resmo in Crete.
Zarobljena je od Osmanlija tokom invazije na Krit 1645.
Haseki sultanija Osmanska vojka izvršila je invaziju na otok tokom Kritskog rata, a ona je zarobljena kao djevojčica kad su Osmanlije osvojile Rethymno 1645, odvedena je kao robinja i poslana u Istanbul. Dobila je novo ime Emetullah Rabia Gülnuş i pruženo joj je osmansko obrazovanje u haremskom dijelu Topkapi palače, a ubrzo je privukla pažnju sultana Mehmeda IV, postavši njegova konkubina. On je bio poznat po svojim lovačkim ekspedicijama na Balkanu i obično je vodio nju, svoju miljenicu,Freely, John (2000). Inside the Seraglio: private lives of the sultans in Istanbul. Penguin. str. 163. Mehmet had by now set up his own harem, which he took with him in his peregrinations between Topkapi Sarayi and Edirne Sarayi. His favourite was Rabia Gülnûş Ummetüllah, a Greek girl from Rethymnon. sa sobom na te ekspedicije. Opisivana je kao zanosna žena sa oblinama, sa dugom crnom kovrdžavom kosom. Imali su najmanje šestero djece, među kojima su dvojica sinova postala sultani – Mustafa II i Ahmed II. Ahmed je rođen u Dobrudži tokom jedne od lovačkih ekspedicija svog oca Mehmeda IV. Njen rivalitet sa Gülbeyaz, odaliskom Mehmeda IV, doveo je do tragičnog raspleta.
Učešće Gülnûş sultanije u vojnim pohodima tokom njenog 27-godišnjeg haseki perioda i njeno poznavanje političkih dešavanja, njen dugi haseki period sa valide sultanijom Hatidže Turhan kao haseki sultanija Mehmeda IV i majka princa Mustafe i princa Ahmeda, kao i njena finansijska moć, praktično su je pripremili za instituciju valide sultanije. Dobila je zasluge služeći Osmanskoj dinastiji, a njen status sultanove miljenice oblikovao je njenu budućnost. Njeno učešće u aktivnostima namijenjenim za muškarce, kao što su lov i vojni pohodi, zahvaljujući naklonosti njenog muža prema njoj, dalo joj je prednosti koje su bile jedinstvene muškim članovima dinastije. U njima je uživala sve do svoje smrti; drugim riječima, njeno haremsko putovanje, koje je započela kao robinja, pokazalo se povoljnijim za nju jer je prioritet dala služenju dinastiji i preuzimanju tradicionalno muških uloga."Rabia Gülnuş Emetullah Sultan 1640-1715". lacivert (turski jezik). Original arhiviran 10. marta 2017. Pristupljeno 30. 12. 2025.
Sultan Mehmed IV bio je duboko zaljubljen u nju, ali nakon što je Gülbeyaz ušla u harem, Gülnuş sultanija pala je u drugi plan. Kao i on, bila je zaljubljena, ali je postala silno ljubomorna. Jednog dana, dok je Gülbeyaz sjedila na stijeni i posmatrala more, Gülnuş ju je blago gurnula sa litice, nakon čega se mlada odaliska utopila.Narodna biblioteka "Sv. sv. Kiril i Metodiĭ. Orientalski otdel, International Centre for Minority Studies and Intercultural Relations, Research Centre for Islamic History, Art, and Culture (2003). Inventory of Ottoman Turkish documents about Waqf preserved in the Oriental Department at the St. St. Cyril and Methodius National Library: Registers, Volume 1 of Inventory of Ottoman Turkish Documents about Waqf Preserved in the Oriental Department at the St. St. Cyril and Methodius National Library, Rumen Kovachev. Narodna biblioteka "Sv. sv. Kiril i Metodiĭ.Fatema Mernissi (2013). Nasci num Harém. Leya. ISBN 978-9-892-32324-4.Fatema Mernissi (2011). The harem and the West, New storytellers. Giunti Editore. ISBN 978-8-809-76641-9.Jennifer Harding (2009). Emotions: a cultural studies reader. Routledge. ISBN 978-0-415-46930-2. Prema drugima, naredila je da Gülbeyaz bude zadavljena u Kandilli palači. Neki pisci ističu da je bila nemilosrdna osoba, tvrdeći da je, nakon što je rodila prvog sina Mustafu, pokušala zadaviti muževu braću, Sulejmana II i Ahmeda II, ali je Mehmedova majka, sultanija Turhan, spriječila u tome.Necdet Sakaoğlu (2007). Famous Ottoman women. Avea. str. 155. rumor that Gulnus ordered the strangulation of Sultan's favorite concubine Gulbeyaz in Kandilli Palace, as a fact, in his book 'Kadmlar Saltanati'. Some writers stress the fact that Gulnus was a ruthless person claiming that she attempted to have her husband's brothers Suleyman and Ahmed strangled after she gave birth to her firstborn Mustafa, but that Mother Sultan Turhan had hindered these attempted murders.
Gülnuş sultanija bila je svjesna političkih dešavanja svog vremena. Kao haseki sultanija, učestvovala je u Poljskom ratu 1672. i 1673, zajedno s Mehmedom IV i Hatidže Turhan sultanijom. Slično tome, 1682, tokom Druge opsade Beča, haseki sultanija se pridružila vojnoj pratnji tokom njihovog odlaska u Beograd. Najsretniji dani njenog života kao haseki sultanije bili su u proljeće 1675, tokom carskih svečanosti održanih na trgu Sirık u Edirnskoj palači, povodom obrezivanja njenih sinova i udaje kćerki. Djelo Zübde-i vekayiat svjedoči da su tokom ceremonijalnih dijelova vjenčanja, valide sultanija Turhan i sultanija Gülnuş predstavljene u redovima vezira. Putopisac Tavernier, strani posmatrač, ovako je prokomentarisao važnost koju je Gülnuş sultanija pridavala ovom vjenčanju:
"(Mehmedov) sin obrezan je u izuzetno veličanstvenoj ceremoniji. Majka ovog princa, vrlo lijepa žena, zatražila je da prinčeva odjeća bude ukrašena dijamantima, kako bi ceremonija bila veličanstven prizor, kako za Turke, tako i za strance. Kako bi se to postiglo, veoma vrijedni predmeti iz riznice su uništeni, a zatim je sve vraćeno na svoje mjesto."
Prema Tavernieru, haseki sultanija je obrezivanje posmatrala kao priliku za unutrašnju i vanjsku politiku. Nastojala je da ceremonija prikaže bogatstvo države i uspjela je uvjeriti sultana da prihvati njene stavove, što pokazuje da je bila inteligentna i dalekovidna dvorska figura.Necdet Sakaoğlu, Bu Mülkün Kadın Sultanları, 4. Baskı, s. 266.
Najbliži i najuticajniji saveznici sultanije u haremu bili su Jusuf-ga, dvorski aga koji je upravljao haremom od 1675, zatim Osman-aga, njen komornik, te Fejzullah-efendija, učitelj njenog sina, princa Mustafe. Godine 1682, ovom savezu pridružio se Husejin-paša Ćuprilić. Međutim, nakon neuspjeha Druge opsade Beča sljedeće godine, bio je uhapšen zbog bliskih veza sa velikim vezirom. Na intervenciju Gülnuş sultanije i nakon razgovora sa sultanom, pušten je na slobodu 1684, a potom udaljen iz prijestolnice, te postavljen za namjesnika Šehrizorskog ejaleta. Nadalje, 1686, Fejzullah-efendija naljutio je sultana Mehmeda IV, vezavši konja na livadi na konaku Bajram-paše u Üsküdaru, koji je pripadao državi. Mehmed IV je u početku namjeravao pogubiti Fejzullah-efendiju, ali su mu savjetnici objasnili da, prema običaju, učenjak ne može biti pogubljen. Zbog toga je Fejzullah-efendijino ime izbrisano iz registra uleme. Pet dana kanije, Gülnuş sultanija je intervenisala, nakon čega ga je sultan pomilovao. Ipak, smijenjen je s položaja učitelja prinčeva, a na njegovo mjesto postavljen je sultanov imam, Ibrahim-efendija. Fejzullah-efendiji potom je dodijeljena dužnost kadije Eyüba, koja se smatrala privilegovanom pozicijom."Rabia Gülnuş Emetullah Sultan 1640-1715". lacivert (turski jezik). Original arhiviran 10. marta 2017. Pristupljeno 30. 12. 2025.
Godine 1683, pridružila se sličnoj velikoj povorci koja je označavala opsadu Beča. Gülnuş je također uspostavila mreže podrške unutar carske dvorske uprave. Udružila se s Jusuf-agom, kizlar-agom carskog harema u to vrijeme. Osim toga, bila je upraviteljica vjerske fondacije koju je osnovala 1680, a koja je obezbjeđivala prihode za bolnicu i javne kuhinje u Meki. Nadalje, Gülnuşin komornik, tj. odabaša Mehter Osman-aga, bio je učenik i štićenik Jusuf-age.Gordon & Hain 2017, str. 109-10.
Ovi odnosi njegovani su i nakon katastrofalnog neuspjeha opsade Beča 1683, nakon čega je njegov uticaj na dvoru naglo opao. Godine 1672, Amacade Husejin, bratić Mehmed-paše Ćuprilića, sreo je Mehmeda i Gülnuş na početku kampanje za Poljski rat. Kasnije se pridružio njenoj pratnji, gdje je služio duže vrijeme, a 1682. postao je glavni upravnik smještaja. Ona je također imala ulogu u određivanju karijera raznih državnika, uključujući velikog vezira Kara Mustafu-pašu. Nakon neuspjeha opsade Beča 1683, on je smijenjen i pogubljen, gdje je Gülnuş sa saradnicima znatno lobirala. Također je imala uticaj tokom vezirata Fazil Ahmed-paše, koji je došao na vlast nakon pogubljenja Kara-Mustafa paše.Gordon & Hain 2017, str. 110.