Masakr u Bjelovcu bio je ratni zločin počinjen 14. decembra 1992. u selu Bjelovac kod Bratunca tokom rata u Bosni i Hercegovini, kada su u napadu iz pravca Srebrenice ubijeni srpski civili i vojnici. Napad se u literaturi o ratu povezuje sa zimskom ofanzivom jedinica ARBiH iz srebreničke enklave prema području Bratunca i Skelana, čiji je cilj bio širenje teritorijalne kontrole i povezivanje sa enklavom Cerska. U optužnici Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju protiv Nasera Orića Bjelovac je naveden među selima napadnutim između 14. i 19. decembra 1992.
Pozadina Područje Srebrenice, Bratunca i Skelana bilo je tokom 1992. poprište uzajamnih napada, protunapada i promjena linija fronta između snaga VRS-a i jedinica ARBiH iz srebreničke enklave. Jedinice pod komandom Nasera Orića izvele su 14. i 15. decembra 1992. preliminarni napad istočno od Bratunca, pogodivši sela u području Lozničke Rijeke, među njima Bjelovac i Sikirić, te prekinuvši vodosnabdijevanje Bratunca.
U optužnici MKSJ-a navedeno je da su između 14. i 19. decembra 1992. napadnuti Bjelovac i susjedni Sikirići te da su u akciji učestvovale jedinice iz srebreničkog podpodručja, uključujući štab Združenih oružanih snaga podregije Srebrenica, više lokalnih brigada i samostalnih bataljona.
Napad i ubistva Napad na Bjelovac izveden je u zoru 14. decembra 1992. Prema podacima koji se navode u izvještajima o komemoracijama, tog dana u Bjelovcu je ubijeno 68 Srba, među njima civila, žena, starijih osoba i maloljetnika. U istim izvorima navodi se da su nakon napada kuće opljačkane i spaljene, a dio stanovništva odveden u zarobljeništvo.
Širi kontekst operacije potvrđuje i vojna literatura koja bilježi da su srpski izvori tvrdili da je u napadu na sela jugoistočno od Bratunca stradao veliki broj civila, nakon čega je ofanziva nastavljena prema komunikacijama između Bratunca i Konjević Polja.
Pravna i historiografska obrada Napad na Bjelovac bio je obuhvaćen optužnicom MKSJ-a protiv Nasera Orića u dijelu koji se odnosio na napade na sela i bezobzirno razaranje koje nije opravdano vojnom nuždom. Međutim, Žalbeno vijeće 2008. ukinulo je prvostepenu presudu i Orića oslobodilo krivice za sve preostale tačke optužnice.
U javnom sjećanju u Republici Srpskoj Bjelovac se obilježava zajedno sa susjednim selima Sikirić i Loznička Rijeka. Prema podacima koji se redovno navode na godišnjim komemoracijama, u ta tri sela tokom rata stradalo je ukupno 109 srpskih civila i vojnika, od čega 68 u Bjelovcu 14. decembra 1992.
U Bjelovcu se svake godine održava parastos i komemoracija za ubijene mještane i žrtve iz susjednih sela. Događaj je ostao jedna od centralnih tačaka kulture sjećanja na srpske civilne žrtve u bratunačkom kraju.
Reference
Kategorija:Masakri u ratu u Bosni i Hercegovini Kategorija:Rat u Bosni i Hercegovini Kategorija:1992. u Bosni i Hercegovini Kategorija:Bratunac