miniatura|180px| 55px 70px A Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) designa sitios do Patrimonio da Humanidade de valor universal excepcional propostos polos países partes na Convención do Patrimonio Mundial, establecida en 1972. O patrimonio cultural comprende monumentos, como obras arquitectónicas, esculturas monumentais e inscricións, conxuntos de edificios e sitios, incluídos os xacementos arqueolóxicos. O patrimonio natural defínese como elementos naturais constituídos por formacións físicas e biolóxicas, formacións xeolóxicas e fisiográficas, incluídos os hábitats de especies animais e vexetais ameazadas e sitios naturais de importancia desde o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural. Sri Lanka ratificou a convención o 6 de xuño de 1980.

Os programas internacionais de patrimonio da UNESCO inclúen catro categorías principais mediante as cales se recoñecen e salvagardan diferentes formas de patrimonio:

Sitios do Patrimonio Mundial Reservas da biosfera da UNESCO Memoria do mundo Patrimonio cultural inmaterial

Actualmente, Sri Lanka conta con oito sitios do Patrimonio Mundial. Os tres primeiros sitios, a Antiga cidade de Polonnaruwa, a Antiga cidade de Sigiriya e a Cidade sagrada de Anuradhapura inscribíronse en 1982. O ben inscrito máis recentemente, as Mesetas centrais de Sri Lanka, engadiuse á lista en 2010. As Terras Altas Centrais de Sri Lanka e a Reserva forestal de Sinharaja son ​​sitios naturais, mentres que os outros seis son sitios culturais. Ademais, Sri Lanka ten seis sitios na súa Lista indicativa. Sri Lanka conta tamén con catro Reservas da biosfera, cinco inscricións no programa memoria do mundo e tres elementos inscritos nas listas do Patrimonio Cultural Inmaterial da UNESCO. O país tamén formou parte do Comité do Patrimonio Mundial entre 1983 e 1989.

A Comisión Nacional de Sri Lanka para a UNESCO é o organismo gobernamental oficial responsable de coordinar e executar as actividades relacionadas coa UNESCO en Sri Lanka. A comisión creouse en 1949 e opera ao abeiro da Lei da Comisión Nacional de Sri Lanka para a UNESCO, nº 38 de 2024.

Lugares Patrimonio da Humanidade A UNESCO cataloga os lugares segundo dez criterios, cada entrada debe cumprir polo menos un deles. Os criterios do I ao VI son culturais, e do VII ao X son naturais.

+ Lugares Patrimonio da Humanidade Sitio Imaxe Localización (provincia) Ano de inscrición Datos da UNESCO Descrición Cidade sacra de Anuradhapura 150px Norte Central 1982 200; II, III, VI (cultural) Anuradhapura foi a primeira capital de Sri Lanka e un centro espiritual budista. Fundouse no século IV a.C. Sufriu ataques dos tamís no século II a.C. e foi saqueada pola dinastía Pandya no século IX d.C. Aínda que os monumentos restauráronse posteriormente, a cidade acabou sendo destruída no ano 993 polo emperador Chola Rajaraja I, e a capital trasladouse a Polonnaruwa. Nos séculos seguintes, a cidade quedou cuberta pola selva. Entre os monumentos que se conservan na actualidade figuran o Abhayagiri Vihara (na imaxe) e a estupa Ruwanwelisaya, así como a Jaya Sri Maha Bodhi, unha árbore que medrou a partir dunha póla da árbore de Buda baixo a cal se di que Buda acadou a iluminación. Cidade antiga de Polonnaruwa 150px|alt=Ruínas do templo budista Norte Central 1982 201; I, III, VI (cultural) Tras a destrución de Anuradhapura pola dinastía Chola, Polonnaruwa converteuse na capital do reino homónimo baixo o mandato de Vijayabahu I. Desta época consérvanse varios templos hindús e esculturas de bronce. A cidade viviu a súa idade de ouro no século XII baixo Parakramabahu I, cando se construíron numerosos monumentos e templos budistas, incluído o Vatadage (na imaxe), un templo que albergaba a reliquia do dente de Buda. A cidade entrou en decadencia no século XIII. Cidade antiga de Sigiriya 150px|alt=Unha gran rocha de granito cara á que camiña xente. Central 1982 202; II, III, IV (cultural) Sigiriya foi a capital efémera do rei Kashyapa I, que reinou entre os anos 477 e 495 tras ordenar o asasinato do seu pai, o rei Dhatusena. A cidade eríxese sobre e arredor da "Rocha do León", unha formación de granito de orixe volcánica (un tapón volcánico) de 180 metros de altura. Trala derrota de Kashyapa a mans do seu irmán Moggallana I, o lugar devolveuse aos monxes budistas que xa habitaban anteriormente nas grutas da zona. Hoxe en día, o sitio atópase en ruínas, aínda que se conservan partes das fortificacións e das edificacións, así como frescos que representan figuras femininas. O estilo destes frescos exerceu unha notable influencia nos séculos posteriores. Cidade sagrada de Kandy 150px|alt=Un templo budista de pedra branca e unha bandeira diante. Central 1988 450; IV, VI (cultural) Kandy fundouse no século XIV e serviu como capital do reino homónimo desde 1592 ata 1815, momento en que ocupárona os británicos. Continúa a ser a capital relixiosa budista de Sri Lanka e un centro de peregrinación. Seguindo a tradición de trasladar a reliquia ao cambiar de capital, a reliquia do dente de Buda consérvase no Templo do Dente (na imaxe), cuxa estrutura actual data de mediados do século XVIII. Entre outros monumentos figuran o Pazo Real de Kandy e varios templos budistas.Reserva forestal de Sinharaja 150px|alt=Vista aérea dunha selva tropical Sabaragamuwa e Sur 1988 405; IX, X (natural) A Reserva Forestal de Sinharaja alberga algunhas das últimas selvas tropicais de Sri Lanka que permanecen relativamente intactas. A súa flora é un vestixio do antigo supercontinente de Gondwana e resulta de grande importancia para o estudo da evolución biolóxica e da deriva continental. Os vales e as zonas baixas están cubertos por especies de *Dipterocarpus*, mentres que o bosque secundario e os arbustos ocupan as áreas onde se eliminou a vexetación orixinal. A zona acolle numerosas especies endémicas de aves, mamíferos, bolboretas e anfibios. Forte Galle150px|alt=Foto aérea do forte de GalleSur 1988 451; IV (cultural) A cidade de Galle fundárona os portugueses, que construíron alí as primeiras fortificacións a finais do século XVI. A Compañía Holandesa das Indias Orientais tomou o control da fortaleza en 1640 e construíu unha muralla de pedra con bastións, o que lle deu á cidade a súa configuración actual. Galle alcanzou o seu apoxeo no século XVIII, cando acollía 500 familias e contaba con grandes edificios administrativos e almacéns. En 1796 pasou a mans dos británicos. A cidade é o exemplo mellor conservado dunha cidade fortificada de construción europea no sur e sueste asiático. A súa arquitectura reflicte unha fusión de tradicións europeas e rexionais propia dos séculos XVI ao XIX. Unha das súas características salientables é o sistema de saneamento, que empregaba auga do mar para a limpeza das canalizacións. Templo de Ouro de Dambulla 150px|alt=Estupa rodeada de Budas sentados, nunha cova con paredes pintadas. Central 1991 561; I, IV (cultural) O mosteiro rupestre é o complexo budista máis grande e mellor conservado de Sri Lanka, ademais dun importante lugar de peregrinación. Está habitado por monxes desde o século III a.C. e consta de cinco santuarios construídos en covas naturais. Os santuarios foron obxecto de diversas reformas, polo que a súa configuración actual data do século XVIII. Albergan exemplos salientables de arte relixiosa, incluíndo estatuas e pinturas murais ao estilo da escola artística de Kandy. Mesetas centrais de Sri Lanka 150px|alt=Unha montaña vista de lonxe Central e Sabaragamuwa 2010 1203; IX, X (natural) Este sitio abrangue tres zonas que conteñen os restos menos alterados das selvas tropicais submontanas e montanas de Sri Lanka: a Área Protexida de Peak Wilderness (na imaxe, o Pico de Adán), o Parque Nacional de Horton Plains e o Bosque de Conservación de Knuckles. A zona posúe unha biodiversidade extraordinaria e alberga varias especies endémicas, entre elas o langur de cara púrpura, o leopardo de Sri Lanka e numerosos moluscos, réptiles e anfibios.

Lista indicativa

Ademais dos sitios inscritos na Lista do Patrimonio Mundial, os estados membros poden manter unha lista de sitios indicativos que consideren para a súa candidatura. As candidaturas para a Lista do Patrimonio Mundial só se aceptan se o sitio figuraba previamente na lista indicativa. Sri Lanka conta con seis sitios na súa lista indicativa. + Sitios da lista indicativa Sitio Imaxe Localización (provincia) Ano de inclusión Criterios da UNESCO Descrición Seruwila Mangala Raja Maha Vihara Leste 2006 II, V (cultural) A estupa budista construíuse no século II a.C. baixo o mandato de Kavan Tissa —príncipe de Ruhuna e gobernante do Reino de Ruhuna— para albergar a reliquia sagrada do óso frontal de Buda. Co paso dos séculos, a estrutura quedou abandonada ata que redescubríuse en 1922 e restaurouse na década de 1920. O complexo conta con entradas restauradas, un estanque e edificios residenciais. De Seruwila a Sri Pada (Santuario da Pegada Sagrada), unha antiga ruta de peregrinación ao longo do río Mahaweli, en Sri Lanka. 150px|alt=Unha montaña cónica Varios sitios 2010 II, III, VI (cultural) Sri Pada é unha formación rochosa preto do cume do Pico de Adán (a montaña que aparece na imaxe), na tradición budista considérase a pegada de Buda, mentres que as tradicións hinduísta, islámica e cristiá atribúena a Shiva, a Adán ou a Tomé o Apóstolo, respectivamente. Este lugar de peregrinación visitárono reis e xente común durante séculos. A ruta comeza no Seruwila Mangala Raja Maha Vihara e segue o curso do río Mahaweli, pasando por lugares que albergan importantes santuarios budistas e hinduístas, como Polonnaruwa, Kandy e Gampola. Antiga Ariyakara Viharaya na reserva arqueolóxica de Rajagala 150px|alt=Ruínas dun templo con varias columnas en pé Leste 2020 I, III, IV (cultural) O mosteiro budista fundouse no século II a.C. nas ladeiras do monte Rajagala. Mantívose en activo ata finais da época de Anuradhapura, a principios do século XI, momento no que abandonouse. Podía acoller arredor de 500 monxes. Os restos do xacemento arqueolóxico inclúen estupas, templos, edificios residenciais e vivendas en covas. Consérvanse pinturas e inscricións da etapa inicial do mosteiro. Mosteiros de meditación budista da antiga Sri Lanka(Mosteiros Padhanaghara) 150px|alt=Un lugar de descanso no mosteiro de Ritigala Norte Central, Noroeste 2024 III, IV, V (cultural) Os mosteiros de meditación de Sri Lanka construídos entre os séculos V e X utilizábanse polos monxes budistas para prácticas meditativas e rituais. Estaban compostos por casas de meditación illadas e edificios de servizo conectados por unha rede de camiños, todo isto situado nunha contorna forestal. Para esta candidatura seleccionáronse os catro mosteiros de meditación máis destacados: Ritigala (na imaxe), Manakanda, Arankale e Maligatenna. Paisaxe cultural do té de Sri Lanka 150px|alt=Plantación de té (leiras de Dambatenne) a uns 1800 m sobre o nivel do mar en Haputale, na Rexión Montañosa. Central, Uva 2025 IV, V, VI (cultural) As plantacións de té de Sri Lanka establecéronse baixo o dominio británico no século XIX para a produción de té de Ceilán. A súa paisaxe, que inclúe as fábricas, santuarios, igrexas, sedes sociais e liñas ferroviarias asociadas, reflicte as interaccións sociais, económicas e políticas propias do sistema colonial de uso da terra. Reserva Natural Estrita de Ritigala center|150px|alt=Escaleiras de pedra nun bosque Provincia Norte Central, Sri Lanka 2026 VII, IX, X (Natural) A reserva é rica en biodiversidade, en parte porque se eleva sobre as chairas da zona seca e forma un ecosistema propio (un *inselberg*). Numerosas especies son endémicas e varias están ameazadas. Tamén hai restos de mosteiros budistas de entre os séculos VIII e X.

Notas

Véxase tamén

Outros artigos Patrimonio da Humanidade por país