Кралство Романија () ― државното уредување на Романија во периодот 1881-1947. Уредувањето било уставна монархија која постоело од 13 март (стар стил) / 25 март 1881 година со крунисувањето на принцот Карол од Хоенцолерн-Зигмаринген како крал Карол I (со тоа започнало романското кралско семејство ), до 1947 година со абдикација на кралот Михај I и прогласувањето на Романската Народна Република од страна на романското собрание.
Од 1859 до 1877 година, Романија еволуирала од личен сојуз на две кнежества: (Молдавија и Влашка) наречена обединување на Молдавија и Влашка, исто така позната како „Малиот сојуз“ под еден кнез до автономно кнежевство со монархија под Хоенцолерн. Земјата ја стекнала својата независност од Отоманската Империја за време на Руско-турската војна од 1877-1878 година (месно позната како Романска војна за независност), по што била принудена да го отстапи јужниот дел на Бесарабија во замена за Северна Добруџа. Територијата на кралството за време на владеењето на кралот Карол I, помеѓу 13 (стар стил) / 25 март 1881 година и 27 септември (стар стил) / 10 октомври 1914 година понекогаш е нарекувано Романско Старо Кралство, за да се разликува од „Голема Романија“, што ги вклучуваше покраините кои станале дел од државата по Првата светска војна (Бесарабија, Банат, Буковина и Трансилванија).
Со исклучок на јужните делови на Буковина и Трансилванија, овие територии биле отстапени на соседните земји во 1940 година, под притисок на Германија или на Советскиот Сојуз. По укинувањето на уставот од 1923 година од страна на кралот Карол II во 1938 година, Кралството Романија станала апсолутна монархија, само за да стане воена диктатура под Јон Антонеску во 1940 година по присилната абдикација на кралот Карол II, со неговиот наследник, кралот Михај I да се биде фигура без ефективна политичка моќ. Името на земјата било променето во Легионерска Романија.
Обединување и монархија
Искачувањето на Александру Јоан Куза во 1859 година, како кнез на Молдавија и Влашка под номиналната власт на Отоманската Империја обединила препознатлива романска држава под единствен владетел. На 24 јануари (стар стил) / 5 февруари 1862 година, двете кнежевства биле формално обединети за да го образуваат Кнежеството Романија, со Букурешт како главен град.
На 11 (стар стил) / 23 февруари 1866 година, таканаречената „монструозна коалиција“, составена од конзервативци и радикални либерали, го принудило Куза да абдицира. Германскиот принц Карл од Хоенцолерн-Зигмаринген бил назначен за кнез на Романија, со цел да се обезбеди германската поддршка за единството и идната независност. Тој веднаш го усвоил романскиот правопис на неговото име Карол, а неговите сродни потомци ќе владеат со Романија до соборувањето на монархијата во 1947 година.
По Руско-турската војна од 1877-1878 година, Романија била призната како независна држава со Берлинскиот договор од 1878 година и ја добила Добруџа, иако била принудена да ја предаде јужна Бесарабија (Буџак) на Русија. На 15 март 1881 година, како потврда за целосен суверенитет, романското собрание ја подигнала државата до статус на кралство, а Карол бил крунисан за крал на 10 мај. мини|Акт за прогласување на Кралството Романија. Новата држава, стисната помеѓу Отоманската, Австроунгарската и Руската Империја, со словенско население на нејзините југозападни, јужни и североисточни граници, Црното Море на исток и унгарските соседи на нејзините западни и северозападни граници, гледала кон Запад., особено Франција, поради нејзините културни, образовни и административни модели.
Воздржувајќи се од Почетната балканска војна против Отоманската Империја, Кралството Романија влегло во Втората балканска војна во јуни 1913 година против Царството Бугарија. 330.000 романски војници биле префрлени преку Дунав и во Бугарија. Една војска ја зазело Јужна Добруџа, а друга била преселена во северна Бугарија за да и се закани на Софија, помагајќи да се стави крај на војната. Така Романија ја доби етнички мешаната територија Јужна Добруџа, која ја посакувала со години.
Во 1916 година Романија влегла во Првата светска војна на страната на Антантата. Романија се вклучи во судир против Бугарија, но како резултат на тоа бугарските сили, по низа успешни битки, ја вратиле Добруџа, која претходно била отстапена од Бугарија со договорот од Букурешт и Берлинскиот конгрес. Иако романските сили не поминале добро на воен план, до крајот на војната австриската и руската империја ги немало; разни собранија прогласени за претставнички тела во Трансилванија, Бесарабија и Буковина одлучувале за соединување со Романија. Во 1919 година со Договорот од Сен Жермен и во 1920 година со Договорот од Трианон, повеќето од териториите кои биле барани, и биле доделени на Романија.
Старо Кралство (1881–1918)
Романското Старо Кралство ( (Векиул Регат) или само Regat; или (Алтрајх)) е разговоричен поим што се однесува на територијата опфатена од првата независна романска национална држава, која била составена од Дунавските кнежевства - Влашка и Молдавија. Тоа беше постигнато кога, под покровителство на Договорот од Париз (1856), привремените дивани на двете земји – кои во тоа време биле под османлиско сузеренство – гласале за Александру Јоан Куза за свој кнез, со што било постигнало де факто обединување. Самиот регион е дефиниран од резултатот на тој политички чин, проследен со вклучувањето на Северна Добруџа во 1878 година, прогласувањето на Кралството Романија во 1881 година и припојувањети на Јужна Добруџа во 1913 година. мини| Германска карта на Романија од 1901 година. Поимот стапил во употреба по Првата светска војна, кога Старото Кралство е различно од Голема Романија, која ги вклучувала Трансилванија, Банат, Бесарабија и Буковина. Во денешно време, поимот е главно од историска важност, а инаку е користен како заеднички поим за сите региони во Романија вклучени и во Старото Кралство и во денешните граници (имено: Влашка, Молдавија и Северна Добруџа).
Прва светска војна
Романија го одложила влегувањето во Првата светска војна, но на крајот објавила војна на Централните сили во 1916 година. Романската воена кампања завршила во ќор-сокак кога Централните сили брзо ја задушиле романската офанзива во Трансилванија и ги зазеле Влашка и Добруџа, вклучувајќи ги Букурешт и стратешки важните нафтени полиња, до крајот на 1916 година. Во 1917 година, и покрај жестокиот романски отпор, особено во Битката кај Марашешти, поради повлекувањето на Русија од војната по Октомвриската револуција, Романија, која била речиси целосно опкружена од Централните сили, била принудена исто така да се откаже од војната, потпишувајќи го Примирјето од Фокшани и следната година, во мај 1918 година, Букурешкиот договор. Но, по успешната офанзива на Македонскиот фронт, која ја извадил Бугарија од војната, романската влада брзо ја вратила контролата и ја вратила војската на терен на 10 ноември 1918 година, еден ден пред да заврши војната во Западна Европа. По прогласувањето на обединувањето на Трансилванија со Кралството Романија на 1 декември 1918 година од страна на претставниците на трансилванските Романци собрани во Алба Јулија, Трансилванија набрзо била обединета со Кралството, како и Бесарабија порано во 1918 година, бидејќи вакуумот на власта во Русија предизвикал со граѓанската војна таму му дозволи на Земскиот совет (Sfatul Țării), или Националниот совет, да ја прогласи обединувањето на Бесарабија со Романија. Војната со Унгарската Советска Република во 1919 година резултирала со окупација на Будимпешта од страна на романските трупи и крај на болшевичкиот режим на Бела Кун.
Голема Романија
Унија со Бесарабија, Буковина и Трансилванија
На Париската мировна конференција, Романија ги добила териториите на Трансилванија, дел од Банат и други територии од Унгарија, како и Бесарабија (Источна Молдавија помеѓу реките Прут и Днестар) и Буковина. Во Договорот од Тријанон, Унгарија се откажала во корист на Романија од сите претензии на Австроунгарија над Трансилванија. Обединувањето на Романија со Буковина било ратификувано во 1919 година со Договорот од Сен Жермен, а во 1920 година некои од западните сили ја признале романската власт над Бесарабија со Парискиот договор од 1920 година. Така, Романија во 1920 година било повеќе од двојно поголема од онаа во 1914 година. Последната територијална промена во овој период била сторена во 1923 година, кога биле разменети неколку гранични населби меѓу Романија и Кралството на Србите, Хрватите и Словенците. Најзабележително романско стекнување беше градот Жимболија/Жомбољ, додека најзабележително југословенско стекнување било гратчето Јаша Томиќ.Dan Petre, Hotarele românismului în date (Ed. Litera Internațional, București, 2005), pp. 106–107Peter Jordan (1989), Atlas Ost- und Südosteuropa: aktuelle Karten zu Ökologie, Bevölkerung und Wirtschaft, Issue 2, Österreichisches Ost- und Südosteuropa-Institut, p. 27
Романија не поднела дополнителни територијални претензии; сепак, проширувањето на кралството предизвика непријателство од неколку негови соседи, вклучувајќи ги Бугарија, Советскиот Сојуз и особено Унгарија. Голема Романија сега опфаќала значително малцинско население, особено Унгарци, и се соочи со тешкотијата на асимилација. Трансилванија имала значително унгарско и германско население кои биле навикнати да бидат структура на моќ; со историски презир однос кон Романците, тие сега се плашеле од одмазда. Двете групи биле ефективно исклучени од политиката бидејќи повоениот режим донесе указ во кој се наведува дека целиот работен кадар вработен во државата морал да зборува романски. Новата држава била исто така високо централизирана, така што било малку веројатно дека унгарското или германското малцинство ќе имаат политичко влијание без лични врски во владата во Букурешт. И покрај овие политики, романската влада им дозволи на Германците и на Унгарците слободата да имаат посебни училишта, публикации и судски сослушувања на нивните соодветни јазици. Овие права не биле проширени на другите малцинства, особено на Евреите. мини| Етничка карта на Романците во рамките на Кралството Унгарија во 1890 година.
Меѓувоени години Романскиот израз România Mare (буквален превод „Голема Романија“) генерално се однесува на романската држава во меѓувоениот период, и по проширување, на територијата што ја покрива Романија во тоа време. Романија во тоа време го постигнала својот најголем територијален опсег (скоро 300,000 км2). На пописот од 1930 година, во Романија имало над 18 милиони жители.
Добиената „Голема Романија“ не ја преживеала Втората светска војна. До 1938 година, владите на Романија го задржале обликот, ако не и секогаш суштината, на либерална уставна монархија. Националлибералната партија, доминантна во годините веднаш по Првата светска војна, станувала сè поклиентелистичка и националистичка, а во 1927 година била заменета на власт од Националната селанска партија. Помеѓу 1930 и 1940 година имало над 25 одделни влади; во неколку наврати во последните неколку години пред Втората светска војна, ривалството меѓу фашистичката Железна гарда и другите политички групи се приближувало до ниво на граѓанска војна.
По смртта на кралот Фердинанд во 1927 година, неговиот син, принцот Карол, бил спречен да го наследи поради претходните брачни скандали што резултирале со негово откажување од правата на престолот. Откако живеел три години во прогонство, со неговиот брат Николае како регент и неговиот млад син Михај како крал, Карол се предомислил и со поддршка на владејачката Национална селанска партија се вратил и се прогласил за крал.