Кралската ботаничка градина Единбург (RBGE) – научен центар за проучување на растенијата, нивната разновидност и зачувување, а воедно и популарна туристичка атракција.

Основана во 1670 година како градина за одгледување лековити растенија, денес се наоѓа на четири локации низ Шкотска. Единбург, Давик, Логан и Бенмор, секоја со своја специјализирана колекција.

Живата колекција на Кралската градина се состои од повеќе од 13.302 растителни видови (34.422 додатоци)Rae D. et al. (2012) Catalogue of Plants 2012. Royal Botanic Garden Edinburgh. , а хербариумот содржи над 3 милиони зачувани примероци.

Кралската ботаничка градина претставува извршно, јавно тело на шкотската влада, а локацијата во Единбург е главната градина и седиштето на јавното тело, кое го води региус чуварот д-р Џулија Најтс.

Историја Била основана во 1670 година во дворот „Св. Ана“, во близина на палатата Холируд, од Роберт Сибалд и Ендру Балфур и претставува втората најстара ботаничка градина во Велика Британија по онаа во Оксфорд.

Колекцијата на растенија што се користела како основа на градината била приватната колекција на Сер Патрик Мареј, втор лорд Елибанк, кој се преселил од својот дом во Ливингстон Пил во 1672 година по неговата смрт во септември 1671 година.

Оригиналната локација била „добиена од градинарот Џон Браун, од Северните Јарди во опатијата Холируд, ограда со големина од околу 30.5 м во секој правец. Со она што го набавиле од Левингстон и други градини, направиле колекција од 800 или 900 растенија годишно“.

Ова место се покажало како премало, па така во 1676 година, Балфур го изнајмил земјиштето што ѝ припаѓало на болницата „Тринити“ од Градскиот совет која била сместена веднаш источно од Нор Лох, надолу од Хај Стрит.

Во пролетта 1689 година, од одредени стратешки воени причини, Нор Лох, кој се наоѓал западно од градината, бил исушен, што резултирало со поплавување на градината (која во таа фаза целосно била преселена на локацијата на болницата Тринити), со многу кал и ѓубре кое било наталожено, до уништување на многу од растенијата.

Во 1695 година објектот бил преместен на локација Холируд делумно поради оваа причина, а делумно поради неопходното проширување.

Картата на Џон Ајнсли од 1804 година го прикажувал како „Старата градина Физик“ источно од Северниот мост, а местото подоцна било окупирано од пруги на Севернобританската железница, а плоча на перонот 11 на железничката станица Вејверли ја означува неговата локација.

Во 1763 година, колекциите на градината биле преместени подалеку од градското загадување во поголема 202343м2 , „Физик Гарден“ на западната страна од Лит Вок, покривајќи ја областа што сега се нарекува Белвју, целосно под контрола на проф. Џон Хоуп.

Ова место бил прикажано на картата на Ајнсли од 1804 година, а денес е познато како Хоуптун Кресент Гарденс и е една од колекциите на Њу Таун Гарденс.

Некое време пред смртта на Хоуп (1786), Брус од Кинаирд му донел турски семиња од рабарбара, што било првата рабарбара одгледувана во Велика Британија, a бидејќи ова се покажало како успешно, биле одгледувани над 3000 растенија, бидејќи рабарбата претходно била скап увоз која се користела како лек.

Колибата од оригиналната локација на градината останала на Лит Вок повеќе од 100 години.

Во 2008 година, зградата била преместена тула по тула на локација во рамките на сегашните градини, а проектот бил завршен во 2016 година. Градината била популарна дестинација за ботаничарите и снабдувала растенија со други градини како што е Кју.

Во 1778 година , Хоуп подигнал споменик на Карл Линеј на локацијата.

На почетокот на 1820-тите, под водство на кустосот, Вилијам Мекнаб, градината се преселила на запад кон нејзината сегашна локација (во непосредна близина на Инверлајт Роу), и локацијата Лит Вок била изградена помеѓу Хоуптун Кресент и Хадингтон Плејс. Куќата на умерени палми, која останува највисока во Шкотска, била изградена во 1858 година.

Во 1877 година, градот ја купил куќата Инверлајт од имотот на Космо Инес и ја додал на постојните градини, отворајќи го реконструираниот имот за јавноста во 1881 година.

Во 1929 година ботаничката градина во Бенмор станала првата Регионална градина на Кралската градина Единбург, а по неа следеле градините во Логан и Давик во 1969 и 1978 година.

Во моментов градината создава дигитален запис од својата реномирана колекција Хербариум од над 3,000,000 зачувани растителни примероци од 157 земји, а иако историски е тешко достапна, сега се дигитализира во слики со висока резолуција што може да ги види секој со интернет конекција. Дигитализираната платформа сега прима барања од целиот свет од студенти, научници и ентузијасти за растенија.

Милионитиот примерок што бил дигитализиран бил Stereocaulon vesuvianum, вид лишај собран од Бен Невис во 2021 година.

Лихенологот на градината, д-р Ребека Јар, која го собрала примерокот за време на искачувањето на највисоката планина во Шкотска, рекла:

„Прославата на пресвртницата со овој важен примерок е возбудлива можност за нас да го истакнеме уникатниот биодиверзитет на Шкотска и да ја прошириме мисијата на RBGE за истражување и разбирање на лишаите поопшто“.

Значаен персонал и жители Чарлс Алстон (1683–1760), трет региус-чувар 1716–1760 Вилијам Артур (1680–1716), втор региус-чувар 1715 Исак Бејли Балфур (1853–1922), 9-ти региус чувар 1888–1922 Џон Хатон Балфур (1808–1884), 7-ми региус чувар 1845–1879, живеел во куќата Инверлајт Стивен Блекмор (р. 1952), 15-ти региус чувар 1999–2013 Френсис Бјукенен (1762–1829), чувар од 1814 до 1829 година Роланд Едгар Купер (1890–1962), кустос Александар Диксон (1836–1887), 8-ми региус чувар 1880–1887 Вилијам Еванс (1851–1922), роден тука (син на Вилијам Вилсон Еванс, кустос) Харолд Рој Флечер (1907–1978), 11-ти региус чувар 1956–1970 Мери Гиби (1949–2024), птеридолог и професор Роберт Грахам (1786–1845), 6-ти региус-чувар 1820–1845 Џон Хоуп (1725–1786), 4-ти Региус Чувар 1761–1786 и Чувар на локацијата Лит Вок Дејвид Стенли Инграм (р. 1941) 14-ти региус чувар 1990–1998 Космо Инес (1798–1874), првичен сопственик на куќата Инверлајт Џон Мекеј (1772–1802), го поставил местото Лит Вок Даглас Мекеј Хендерсон (1927–2007), 12-ти региус чувар 1970–1987 Вилијам Грегор Мекензи (1904–1995), кустос, Физичка градина во Челзи Џон Мекнил (р. 1933), 13-ти региус чувар 1987–1989 Сајмон Милн (р. 1959), 16-ти региус чувар 2014–2026 Метју Јанг Ор (1883–1953), ботаничар Вилијам Роксбург (1751–1815), чувар во 1814 година Даниел Радерфорд (1749–1819), 5-ти региус-чувар 1786–1819 Џејмс Сатерленд (околу 1639–1719), прв региус-чувар 1699–1715 Џорџ Тејлор (1904–1993), режисер Вилијам Рајт Смит (1875–1956), 10-ти региус чувар 1922–1956

Градината во Единбург десно|мини|Хоризонтот на Единбург гледан од „Ботаниката“ во Инверлајт мини|Кралската ботаничка градина во Единбург е исто така место за релаксација и уживање. Главната локација на Ботаничката градина во Единбург е од огромно значење во светската мрежа на институции кои се стремеле да обезбедат дека биодиверзитетот нема дополнително да еродира.

Сместена на околу 1.6км од центарот на градот, таа зафаќа 0.28км2.

Градината е активно вклучена во и координира бројни проекти за зачувување in situ и ex situ, како во Велика Британија, така и на меѓународно ниво, а трите главни теми на научната работа во градината се: шкотски биодиверзитет, растенија и климатски промени и зачувување.

Покрај научните активности, градината останува популарна дестинација и за туристите и за локалното население. Локално позната како „Ботаниката“, градината е популарно место за прошетка, особено за млади семејства.

Влезот во ботаничката градина е бесплатен, иако постои мала влезница за стаклениците, а воедно во текот на годината, градината е домаќин на многу настани, вклучувајќи настапи во живо, водени тури и изложби и е важен центар за образование, нудејќи курсеви на сите нивоа.

Во 2009 година била отворена портата „Џон Хоуп“ во чест на Џон Хоуп кој бил првиот Региус-чувар на Кралската ботаничка градина Единбург.

Жива колекција мини|Nymphaea во Кралската ботаничка градина мини|Водопад во карпестата градина Во градината во Единбург или во нејзините три помали сателитски градини (регионални градини) лоцирани во други делови на Шкотска се одгледуваат речиси 273.000Rae D. et al. (2012) Catalogue of Plants 2012. Royal Botanic Garden Edinburgh. ISBN 978-1-906129-87-3 индивидуални растенија.

Тие претставуваат околу 13.300 видови од целиот свет, или околу 4% од сите познати растителни видови.

Некои значајни колекции во ботаничката градина во Единбург вклучуваат:

Алпски растенија Кинеска ридска страна Криптогамска градина Стакленичките куќи Палмхаус Умерени палми Тропски палми Орхидеи и цикади Папрати и фосили Растенија и луѓе (вклучувајќи го и езерцето со џиновски водни лилјани) Умерени земјишта Rainforest Riches Суви земјишта Планинска тропска куќа (вклучувајќи месојадни растенија) Влажна тропска куќа Тресетни ѕидови Спомен-градината на кралицата мајка. Карпеста градина Шкотска градина на Хит Вудленд Гарден

Хербариум Градинскиот Хербариумот кој е сместен во наменски изграден објект во Единбурт се смета за водечка ботаничка колекција во светот, која содржи над 3 милиони примероци, а пред формирањето на Хербариумот, колекциите на растенија биле приватна сопственост на Региус Чуварот.

Хербариумот во неговата сегашна форма настанал со спојување на колекциите на Универзитетот во Единбург и Ботаничкото друштво во Единбург во 1839/40 година, а во 1964 година бил преселен во својот сегашен, наменски изграден дом.

Со текот на годините, додадени се голем број колекции, кои им припаѓаат на поединци како што се Р.К. Гревил и Џон Хатон Балфур, како и институции, вклучувајќи ги универзитетите во Глазгов, Сент Ендрус и Хал.

Најважната историска колекција е онаа на Џорџ Вокер Арнот, која дошла со странскиот хербариум на Универзитетот во Глазгов, депониран на трајна позајмица во 1965 година и која содржела примероци од сите главни колекционери од средината на 19 век, особено од Индија, Северна и Јужна Америка и Јужна Африка, вклучувајќи типичен материјал од видовите опишани од „Хукер и Арнот“, а од почетокот на 20 век, колекциите ги правале членови на персоналот.

Приближно една третина од хербариумот е во база на податоци што може да се пребарува, а кодот Index Herbariorum доделен на хербариумот е E и се користи при цитирање на чувани примероци.

Библиотека Библиотеката на градината претставува националната референтна збирка на Шкотска за специјализирани ботанички и хортикултурни ресурси со околу 70.000 книги и 150.000 периодични изданија, истражувачката библиотека е една од најголемите во земјата.

Таа била изградена за да ги поддржи специфичните предметни области што се истражувале и предавале, а вработените во градините и студентите биле нејзини главни корисници, заедно со истражувачите-гости, но сепак, како национална референтна збирка, Библиотеката била отворена и за членови на јавноста, лично, преку телефон или е-пошта.

Инверлајт Хаус Куќата Инверлајт е зграда од 18 век, сместена централно во модерните ботанички градина која во периодот од 1960 до 1984 година била оригиналната база на Шкотската национална галерија за модерна уметност, со изложби во куќата и во градините, пред да се пресели во поголеми простории на Белфорд Роуд.

Оттогаш, Куќата Инверлајт функционира како галерија за современа уметност, прикажувајќи програма на привремени изложби од поканети уметници, а нејзините пролетни програми вклучувале дела и примероци од историските колекции на Ботаниката, заедно со изложби од модерни и современи уметници.

Галеријата е курирана од Кралската ботаничка градина Единбург.

Регионални специјализирани градини

Бенмор мини|Поглед на Ботаничката градина Бенмор мини|Дрвени папрати во Ботаничката градина Логан