мини|Џон Мардок Џон Мардок () (15 јануари 1818 – 29 јануари 1903) бил сопственик и уредник на шкотски весник и активист за земјишна реформа, кој одиграл значајна улога во кампањата за правата на земјоделците кон крајот на 19 век.

Ран живот Мердок бил роден на фарма во Лајнмор, во општината Ардклах, Нерн, каде го поминал своето детство. Бил второ дете на Џон Мердок и Мери Мекферсон, ќерка на морски капетан. Оттаму, во 1827 година, неговото семејство се преселило на островот Ислеј и Мердок живеел таму до 1838 година, кога се преселил да работи во продавница за храна во Пејсли. Кратко потоа се приклучил на даночната служба, завршувајќи ја својата обука во Единбург. Служел како даночник во Килсит, Ланкашир и Ирска.Young, J.D. (1975), John Murdoch: A Land and Labour Pioneer, in Burnett, Ray (ed.), Calgacus 2, Summer 1975, pp 14 & 15, Се пензионирал во Инвернес и од 1873 до 1881 година го водел весникот за кампањата, „Хајлендер“.

Во својата младоство Ислеј, Мердок соработувал со семејството на велепоседникот, Валтер Фредерик Кемпбел, вклучувајќи го и неговиот син, познатиот гелски фолклорист и литературен научник, Иан Ог Иле (1822–85). Одбивањето на велепоседникот да ги брка своите закупци резултирало со банкрот за време на големата глад од компирот во Шкотска, конфискација и продажба на островот Ислеј на Џејмс Морисон и почетокот на расчистувањата на островот во Шкотска. Се верува дека посветеноста на Мердок на оживувањето на гелскиот јазик и неговото нетрпеливост кон апсолутната моќ доделена до англо-шкотските земјопоседници од страна на шкотскиот закон за имот се вкоренети во неговите искуства додека живеел на Ислеј.

Кариера Во 1840-тите, Мердок поминал некое време во Арма во Алстер. Подоцна бил прелоциран во Ланкашир каде што стапил во контакт со работничкото движење и ставовите на Фергус О'Конор. Чартистите верувале дека здравото рурално население треба да поседува сопствена земја и да биде ослободено од влијанието на англо-ирските земјопоседници, земјишни агенти и индустријалци. Во Ланкашир се запознал со Мајкл Давит, кој бил избркан од неговата фарма во Мајо и се преселил во Хаслингден.

Во 1850-тите и 1860-тите, Мердок поминал неколку години живеејќи во Даблин, каде што се сретнал со ирскиот национализам и радикалната идеологија што довеле до Земјишната војна. Во тоа време пишувал статии за ирскиот националистички весник Нацијата под синонимот Финлаган. Бил близок пријател на неговиот основач, Чарлс Гаван Дафи, и одржувал пријателства со други, како што е уредникот А.М. Саливан, со кого делел заеднички литературни интереси и меѓусебно презир кон земјопоседството. Додека работел во Даблин, се вели дека имал влијание врз Александар Кармајкл, сограѓанин од Аргилшир Гел, кој исто така бил вработен како даночен слушбеник.

Како државен службеник, се посветил на подобрување на условите за работа и третманот на неговата професија. Поради ова бил многу почитуван од другите државни службеници и, и покрај тоа што постигнал големи подобрувања во третманот на државните службеници, тој продолжил да се бори за повеќе. Хантер шпекулира дека бил преместен во Шетланд како резултат на неговиот активизам.

Хајлендер Откако се преселил во Инвернес по своето пензионирање, Мердок брзо станал личност од национално значење. Тој ја зел под своја заштита поетесата Маири Мхор нан Оран, кога била изведена на суд; се вели дека тој го организирал нејзино правно застапување и можеби ја запознал со Чарлс Фрејзер-Макинтош. Кратко потоа, тој почнал да го уредува неделникот Хајлендер, кој излегувал сè додека не подлегнал на ендемски финансиски тешкотии во 1881 година. Професорот Мик пишува дека поемите на Маири Мхор го покажуваат влијанието што Хајлендер го имал и врз шкотската гелска литература и врз мислењата на обичниот народ од Шкотските Планини, иако статиите биле главно на англиски јазик.

Мердок верувал дека злобниот економски систем, вкоренет во алчноста на земјопоседниците и во злоупотребата на шкотското право за сопственост, е коренот на сите други зла во Хајлендс и островите. Тој понатаму верувал дека ова може да се промени само ако земјоделците и селаните се заложат за себе во кампања на директна акција слична на Ирската Копнена Војна. Заедно со другите активисти за реформа на шкотското право за сопственост, Мердок го повикал гелскиот културен принцип на дучас, според кој сите членови на кланот имаат неотуѓиво право да живеат на територијата на својот клан и дека земјата му припаѓа на кланот како целина и никогаш не била само личен имот на поглаварите. Мердок, исто така, тврдел дека континуираната кампања на лингвистички империјализам и присилна англикализација речиси го уништила моралот и културната самодоверба на Гелите, што исто така требало да се промени како дел од кампањата за земјишна реформа.

Во Хајлендер, Мердок понатаму ги искажува своите панкелтски верувања и се стреми кон „поништување на разликите меѓу различните членови на големото келтско семејство... по вековите и генерациите во кои тие правеле злоби едни против други по наредба на нивните заеднички политички непријатели“.

Појавата на Мардок во килт станала позната во општините каде се занимавале со земјоделство, бидејќи тој ги поттикнувал сопствениците на недвижности и закупувачите да се организираат и да се залагаат за себе. Познат како „Мурчад од килтот“, тој исто така го охрабрувал земјоделсокото население да постави многу поголема вредност на својата земја, раса, преданија и јазик.

Подоцнежен живот Џејмс Хантер му ја припишува заслугата на Мердок за зближувањето на урбаните Гели од средната класа, кои го изгубиле контактот со земјоделци и земјоделието, но го задржале чувството за својот гелски културен идентитет, и земјоделските заедници на Хајлендс и Островите Мердок веројатно бил највлијателната личност во создавањето на атмосферата и ситуацијата што резултираше со Лигата за земјиште на Хајлендс, Војната на поседите на крофтерите, сослушувањата на Комисијата Нејпиер и Законот за поседите на крофтери (Шкотска) од 1886 година, кој според Џон Лорн Кемпбел, не била ништо помалку од „Магна карта на Шкотските Гори и Островите“, и кој, според Роџер Хачинсон, „законуваше фер кирии, надомест за подобрувања на земјиштето и имотот, а пред сè за безбедност на правото на сопственост на поседите на поседите на крофтерите во Јужен Јуст, Бара и насекаде на север и запад од Шкотска. Деновите на малите закупци кои зависеа исклучиво од волјата на сопственикот беа минато. Повеќе немаше — а и не можеше да има — масовни прогони и чистки од Шкотските Гори. По 1886 година, луѓето од овој огромен регион, без разлика на нивниот јазик или религија, конечно можеа да го искористат своето право на глас на локалните и националните избори, без страв од некаква сериозна одмазда.“

Професорот Мик посочува дека Мардок извршил големо влијание и врз свештеникот Доналд Мекалум, свештеник на Воспоставената црква на Шкотска и еден од ретките протестантски свештеници кои активно им се спротиставувале на англо-шкотските земјопоседници. Кампањите на Мекалум во времето на Крофтерската војна се обидувале да ја користат Библијата како аргумент за итно реформирање на законите за сопственоста на земјиштето - редовна тема во делата на Мардок.

Додека многу од водачите на движењето за земјишна реформа биле поврзани со Либералната партија, Мердок бил социјалист. Тој неуспешно се кандидирал за Шкотската лига за обнова на земјиштето во Партик на општите избори во 1885 година и го убедил Кир Харди да настапи како независен кандидат на Лабуристите. Станал еден од претседателите на состанокот за основање на Шкотската лабуристичка партија.James Young, "Murdoch, John", in:

Личен живот Мардок се оженил со Иркиња, Елиза Џејн Тикел, во Даблин во 1856 година. Таа била четиринаесет години помлада од него. Заедно имале шест деца: Френсис, Џеси, Џон, Роналд Гордон, Александар Саливан (Чарли) и Мери. Починал на 29 јануари 1903 година во Солткоутс во Ершир, каде што се преселил со својата сопруга неколку години претходно. Погребан е на гробиштата Ардросан со неговата жена, која починала две години подоцна, во јуни 1905 година.

Наводи

Литература

Јанг, Џ.Д. (1975), Џон Мердок: Пионер во земјата и трудот, во Барнет, Реј (ур.), Калгакус 2, лето 1975, стр. 14 и 15, Избор од уредничките статии на Џон Мардок, во Калгакус 2, лето 1975, стр. 16 – 19,

Категорија:Јазично оживување Категорија:Историја на човековите права Категорија:Починати во 1903 година Категорија:Родени во 1818 година