десно|мини|300x300пкс|Рачна дупчалка на електричен погон. десно|мини|312x312пкс|Рачна дупчалка во облик на лак. десно|мини|300x300пкс|Столбна дупчалка. десно|мини|449x449пкс|Столбна дупчалка. десно|мини|300x300пкс|Различни видови на бургии. десно|мини|303x303пкс|Аголот на врвот е 118º, а аголот на спиралата е 27º за спиралните бургии. Дупчалка — алатка што вклучува алатка за сечење, во повеќето случаи бургија, која се користи за правење дупки во разни материјали. Дупчалките се користат во домаќинството и во разни индустрии и гранки на науката. Во секоја работилница (дома, работилница или голем погон) главната алатка е дупчалката. При изработка на конструкции, склопување, склопување машински делови или изработка на предмети, секогаш мора да се дупчи дупка, и само тогаш може да се вметне завртка, клин или јаже . Дупчалките се движат од наједноставни рачни дупчалки до координирани или нумеричко контролирани дупчалки. Тие можат да имаат една или повеќе брзини и различни начини на менување на брзината и насоката на ротација.

Историја Околу 35.000 година пр. н. е., Homo sapiens ги открил придобивките од користењето вртежните алатки. Ова во зачетокот се состоело од зашилен камен што се врти меѓу рацете за да се направи дупка низ друг материјал. Ова довело до рачната дупчалка, мазна прачка, понекогаш прикачена на врвот со кремен и триена меѓу дланките на рацете. Ова го користеле многу древни цивилизации низ целиот свет, вклучувајќи ги и Маите. Најраните пронајдени перфорирани артефакти, како што се коска, слонова коска, школка и рог, датираат од периодот на доцниот палеолит.

Лаковните дупчалки (ременски дупчалки) се првите механички дупчалки, бидејќи тие го претвораат движењето напред-назад во ротационо движење, а датираат од пред околу 10.000 години. Откриено е дека врзувањето на конец околу стап, а потоа прицврстувањето на краевите на конецот на краевите на стапот (лакот), му овозможува на корисникот да дупчи побрзо и поефикасно. Првенствено користени за палење оган, лаковните дупчалки нашле примена и во древната столарија, каменорезството и стоматологијата. Археолозите откриле неолитски гробишта во Мергарх во Пакистан, кои датираат од харапанскиот период, пред околу 7.500–9.000 години, кои содржат девет возрасни тела со вкупно единаесет дупчени заби. Постојат хиероглифи што прикажуваат египетски столари и изработувачи на монистра во гробница во Теба кои користат лаковни дупчалки. Најраните докази за употребата на овие алатки во Египет датираат од околу 2500 година пр. н. е. Употребата на лачни дупчалки била широко распространета во Европа, Африка, Азија и Северна Америка во древно време и сè уште се користи денес. Со текот на годините, развиени се многу мали варијации на лачни дупчалки и лентести пили за различни намени, без разлика дали се работи за материјали за дупчење или за палење оган.

Јадрената дупчалка била развиена во Стар Египет до 3000 година пр. н. е. Пумпата за дупчење била измислена во римско време. Се состои од вертикално вретено порамнето со хоризонтално парче дрво и замаец за одржување на точноста и импулсот.

Врв на шуплива бургија, првпат употребен околу 13 век, се состоел од прачка со цевчесто парче метал, како што е бакар, на крајот. Ова овозможувало да се дупчи дупка додека се бруси само надворешната страна на дупката. Ова целосно го одвојувало внатрешниот камен или дрво од остатокот, дозволувајќи дупчалката да отстрани помалку материјал за да создаде дупка со слична големина.

Додека пумпната дупчалка и лачната дупчалка се користеле во западната цивилизација за дупчење помали дупки во поголемиот дел од човечката историја, сврделот се користелаза дупчење поголеми дупки почнувајќи некаде помеѓу римскиот и средниот век. Сврделот овозможувал поголем вртежен момент за поголеми дупки. Не е сигурно кога биле измислени носачот и влошката, меѓутоа, најраната слика пронајдена до денес датира од 15 век. Тоа е вид рачна дупчалка која се состои од два дела како што е прикажано на сликата. Носачот, на горната половина, е местото каде што корисникот го држи и го врти, а долната половина се наоѓа бургијата. Бургијата може да се замени бидејќи се троши со текот на времето. Сврделот користи ротирачки спирален навој сличен на Архимедовиот навој што е вообичаен денес. Исто така, вреди да се спомене и гимлетот, бидејќи е намалена верзија на сврделот.

На Исток, ударните дупчалки биле измислени уште во 221 година пр. н. е. за време на династијата Чјин, способни да достигнат длабочина од 1500 метри. Ударните дупчалки во древна Кина биле направени од дрво и барале многу труд, но можеле да пробијат цврста карпа. Ударните дупчалки се појавиле во Европа во текот на 12 век. Во 1835 година, се вели дека Исак Сингер изградил дупчалка на пареа, заснована на методот што го користеле Кинезите. Исто така, вреди да се споменат различни преси за дупчење. Ова биле машински алати кои биле изведени од лачни дупчалки, но биле напојувани од ветерници или водни тркала. Дупчалките се состоеле од моторизирани дупчалки кои можеле да се подигнат или спуштат во материјалот, барајќи помала сила од корисникот.

Следниот голем напредок во технологијата на дупчење, електричниот мотор, довел до пронаоѓањето на електричната дупчалка. За ова заслужни се Артур Џејмс Арнот и Вилијам Бланч Брејн од Мелбурн, Австралија, кои ја патентирале електричната дупчалка во 1889 година. Во 1895 година, првата преносна рачна дупчалка ја создале браќата Вилхелм и Карл Фајн од Штутгарт, Германија. Во 1917 година, првата преносна дупчалка со чкрапало и рачка од пиштол ја патентирал Black & Decker. Ова бил почетокот на модерната ера на дупчалките. Во текот на дваесеттиот век, електричните дупчалки биле создадени во различни видови и големини за различни посебни намени.

Видови дупчалки Дупчалките се поделени на: рачни дупчалки, рачни дупчалки со погон и машински дупчалки (алатни машини).

Рачни дупчалки Првите рачни дупчалки во историјата се појавиле пред околу 35.000 години и биле едноставни камени шила, кои се вртеле со триење меѓу рацете. Главниот развој биле рачните дупчалки во облик на лак, кои се појавиле во долината Инд и во Стар Египет, а се користеле и за палење оган во огништата. Рачните дупчалки постојат и денес, ги користат столарите за дупчење едноставни дупки во дрво.

Рачни дупчалки со погон Рачните дупчалки со погон како погон користат електричен мотор напојуван од електрична струја од 220 V или еднонасочна струја од батерија или акумулатор (со различни напони - 12 V, 24 V). Во области каде што не смеат да се појават искри, кои се јавуваат кај електричните дупчалки, попрактично е да се користат пневматски дупчалки. Кај електричните дупчалки е потребно да се има електричен приклучок во близина. Безжичните дупчалки се самостојни, но нивното ограничување е капацитетот на батеријата. Кај пневматските дупчалки е потребно да се има компресор во близина за снабдување на дупчалката со воздух .

Поради прецизноста на дупката при дупчење, често е потребно да се користат други уреди. За прецизно спуштање и дупчење на алатот, потребни се различни држачи за дупчење, или со основа, столб од работна маса или магнетен држач. Држачите овозможуваат голема прецизност на рачните алатки (во насока на оската на вртење). При дупчење, стегањето на обработуваниот дел е задолжително, со цел да се обезбеди прецизна обработка. Може да се стегне со разни стеги, клинови, плочи... мини|312x312пкс|Безжична дупчалка-шрафилица во комплет.

Машински дупчалки Машинските дупчалки се алатни машини што користат алатки за дупчење за да направат кружни дупки. Тие се поделени на: столбни дупчалки, редни дупчалки, револверски дупчалки, повеќевретени дупчалки, радијални дупчалки, хоризонтални дупчалки, дупчалки-глодалки, координатни дупчалки, дупчалки за длабинско дупчење и дупчалки за врежување навои.

Наводи

Надворешни врски

Нефатални повреди на работното место што ги зафаќаат очите - Од Министерството за труд на САД (пристапено на 29 април 2007 година) База на податоци за звук и вибрации на електрични алатки NIOSH

Категорија:Градежништво Категорија:Машинство Категорија:Металство Категорија:Алати Категорија:CS1-одржување: датумски формат