Пандемијата на грип од 1918–1920 година, позната и како Голема епидемија на грип или под погрешното име шпански грип — исклучително смртоносна глобална пандемија на грип предизвикана од поттипот H1N1 на вирусот на грип А. Најраните веројатни случаи биле документирани во март 1918 г. во округот Хаскел, Канзас, САД, а дополнителни случаи се регистрирани во Франција, Германија и Обединетото Кралство во април. Две години подоцна, речиси една третина од светското население, односно околу 500 милиони луѓе, биле заразени. Проценките за смртните случаи се движеле од 17 милиони до 50 милиони, и можеби дури до 100 милиони, што ја направило една од најсмртоносните пандемии во историјата.
Пандемијата избувнала кон крајот на Првата светска војна, кога воените цензури во завојуваните земји ги потиснувале лошите вести за да го одржат моралот, но весниците слободно известувале за епидемијата во неутрална Шпанија. Ова создало погрешен впечаток дека Шпанија била епицентар и довело до тоа болеста да биде наречена шпански грип. Ограничените историски епидемиолошки податоци го направиле географското потекло на пандемијата неодредено, при што се појавиле конкурентни хипотези за нејзиното првично ширење.
Повеќето епидемии на грип непропорционално ги погодувале младите и старите, но оваа пандемија се одликувала со невообичаено висока смртност токму кај младите возрасни лица. Научниците понудиле неколку објаснувања за ваквата појава, вклучувајќи шестгодишна климатска аномалија што влијаела врз миграцијата на векторите на болести, со што се зголемила веројатноста за нивно ширење низ водните површини. Како и да е, тврдењето дека младите возрасни имале исклучително висок морталитет подоцна било оспорено. Првата светска војна дополнително ги влошила неухранетоста, пренатрупаноста во воените кампови и болниците, како и лошата хигиена, што ја поттикнало појавата на бактериски суперзарази и ги усмртило повеќето жртви по тешка и долготрајна борба со болеста.
Потекло
Северноамериканско потекло — Оваа хипотеза ја потврдува Алфред В. Кросби (САД), кој посочува дека еден од првите забележани случаи се случил во Форт Рајли, Канзас, на 11 март 1918 г.Crosby A.W. America’s Forgotten Pandemic: The Influenza of 1918. Cambridge: University Press; 1989. Како „нулта пациент“ се споменува и готвачот А. Гичел во воениот логор Фанстон во Канзас, кој се разболел на 4 март. Според ова, вирусот во Европа веројатно бил внесен од страна на американските војници, по што ги зафатил армиите на Антантата и Централните сили.
Франко-британско потекло — Британските научници откриле знаци за почеток на епидемијата на воената база Етапл во Северна Франција. Можно е првиот опис на смрт од шпанскиот грип да биде статијата на група британски воени лекари, објавена во списанието The Lancet во јули 1917 г., во која биле опишани симптомите на починатиот британски војник Хари Андердаун.
Кинеско потекло — Оваа верзија ја изнеле канадски и американски автори во 1990-тите години, поврзувајќи ја со транспортот на 90.000 кинески работници во Европа во текот на зимата 1917–1918 г. Кинеските научници, пак, тврделе дека шпанскиот грип не бил забележан во Кина пред мај 1918 г.
Научниците сè уште немаат донесено конечен заклучок за точниот момент на појава на вирусот A/H1N1 од 1918 г., но анализата на неговиот генетски материјал укажува на неговото потекло околу 1915 г.
Наводи
Категорија:Пандемии Категорија:Историја на медицината Категорија:Грип