мини|Димитрија Деметер Димитрија Деметер (; 21 јули 1811 – 24 јуни 1872) бил хрватски писател, поет, драматург, книжевен критичар, преведувач и театарски деец со грчко потекло. Тој е една од најзначајните личности на хрватската национална преродба (Илирското движење) и има големо влијание врз развојот на современиот хрватски театар и книжевност.
Биографија Роден е на 21 јули 1811 година во Загреб, во богато трговско семејство со грчко потекло. Уште од мали нозе покажувал голем интерес за науката, јазиците и книжевноста. Основното и средното образование ги завршил во Загреб, а потоа студирал филозофија во Грац. Подоцна ги продолжил студиите по медицина во Виена и Падова, каде што во 1836 година успешно докторирал. Иако станал доктор по медицина, неговата вистинска љубов била литературата, па затоа решил да се посвети на пишувањето и културната дејност.
По враќањето во Загреб, Деметер станал еден од најактивните членови на Илирското движење. Ова движење имало за цел да го поттикне националното будење на Хрватите, да го развие хрватскиот литературен јазик и да ја зајакне националната култура. Деметер верувал дека книжевноста, уметноста и театарот се најсилните средства преку кои народот може да ја зачува својата култура и национален идентитет. Затоа не само што пишувал литературни дела, туку активно учествувал во организирањето на културниот живот и во развојот на хрватската книжевност.
Во текот на својот живот создал голем број поетски, драмски и критички дела. Најпозната е неговата историска трагедија „Теута“, инспирирана од животот на илирската кралица Теута, која се смета за едно од најзначајните дела на хрватскиот романтизам. Големо значење има и поемата „Гробничко поле“, во која ги слави храброста, слободата и љубовта кон татковината. Освен што пишувал свои дела, Деметер преведувал странски автори и пишувал книжевни критики, со што придонел за збогатување на хрватската литература.
Особено значаен бил неговиот придонес во развојот на хрватскиот театар. Работел како драматург, организатор и директор на театарски претстави и бил меѓу најзаслужните за создавањето на професионален национален театар во Загреб. Сметал дека театарот треба да биде место каде што ќе се развива националната култура и ќе се образува народот. Покрај тоа, пишувал либрета за оперите на познатиот хрватски композитор Ватрослав Лисински, со што дал значаен придонес и за развојот на хрватската музичка уметност.
Покрај книжевната и театарската работа, Деметер бил активен како уредник на списанија и весници, преку кои ги ширел идеите на Илирското движење и ги поттикнувал младите писатели да создаваат дела на хрватски јазик. Со својата работа влијаел врз развојот на националната свест и културниот живот во Хрватска. Неговите текстови се одликуваат со патриотски дух, романтичарски идеи и стремеж кон слобода и културен напредок.
Димитрија Деметер починал на 24 јуни 1872 година во Загреб, оставајќи зад себе богато книжевно и културно наследство. Денес се смета за една од најзначајните личности на хрватската национална преродба, еден од основоположниците на современата хрватска книжевност и еден од најважните творци во развојот на хрватскиот театар. Благодарение на неговото творештво и културна дејност, Деметер останува запаметен како писател, драматург и културен деец кој оставил трајна трага во хрватската историја и култура.
Категорија:Илирско движење