Empetrum nigrum — цветен растителен вид од семејството вресови (Ericaceae) со речиси циркумбореална распространетост на Северната хемисфера. Научното име на растението потекнува од комбинацијата на грчките зборови за „на карпа“ (en = на + petros = карпа) и латинскиот збор за црно (niger).

Опис Empetrum nigrum е мало зимзелено грмушесто растение, полегнато или исправено, кое создава големи зелени теписи. Младите гранчиња имаат ситни, едвај видливи жлездести влакненца, кои подоцна исчезнуваат и гранките остануваат голи. Листовите се многу густи, распоредени спирално или во привидни пршлени, со форма од линејно-ланцетна до елиптична, долги 3–7 мм и широки 1–2 мм, голи и сјајни. Рабовите се силно свиткани надолу и често се допираат, или се само благо свиени, при што на долната страна се формира плитка или подлабока жлебеста вдлабнатина. Во основата листот се стеснува во кратка дршка. Цветовите се поединечни, сместени во пазувите на листовите, и можат да бидат еднополни или двополни. Чашката и венчето се издолжени, долги околу 1,5 мм, со боја од зеленикаво-розова до пурпурно-црвена, најчесто составени од три делови. Ливчињата на чашката се светлозелени, обратно јајцевидни и по рабовите имаат ситни ресички. Венечните ливчиња се поставени наизменично со чашкините и се двапати подолги, достигнувајќи 2–3 мм. Има 2–3 прашници, темнопурпурни, значително подолги од чашката и венчето; антерите се отвораат со должинска пукнатина. Плодникот е надцветен, поделен на 6–9 делови, со ист број пурпурни жигови кои се назабени или насечени и поставени на масивно столпче. Плодот е црна, блескава бобинка што содржи 6–9 коскести семки. Ова растение, ползејќи, може да формира густи клонални теписи што им оневозможуваат на другите растенија да го прераснат.

Варијабилност

Empetrum nigrum subsp. asiaticum. Empetrum nigrum subsp. subholarcticum (син Empetrum subholarcticum). Empetrum nigrum subsp. nigrum - Дводомно растение. Стеблото достигнува до 20 см, лежи по земја и најчесто се вкоренува. Листовите се тесни и издолжени, 2,5–5 пати подолги од нивната ширина. Го нема во Македонија. Empetrum nigrum subsp. hermaphroditum - Цветовите се хермафродитни, а прашниците остануваат прикачени на плодот. Стеблото е разгрането, може да лежи или да биде исправено, но не образува корени. Листовите се претежно елиптични до издолжено елиптични, 2–4 пати подолги од ширината. Во Македонија се среќава на Шар Планина.

Распространетост и живеалиште Empetrum nigrum вирее во мочуришта и останати кисели почви во сенчести, влажни предели, а се среќава и во супалпинските и алпинските подрачја на Пацифичкиот Северозапад. Поднесува почви со киселост до 2,5, но не успева на базични почви.

Во Македонија исто така се среќава на киселите почви во супалпскиот и алпскиот појас на Шар Планина.

Екологија Цветовите на Empetrum nigrum најверојатно се опрашуваат со комбинација од инсекти (на пр. муви, бубачки) и со помош на ветерот.Lorion, Janick; Small, Ernest (2021-09-01). Tybirk, Knud; Nilsson, Marie-Charlotte; Michelsen, Anders; Kristensen, Hanne Lakkenborg; Shevtsova, Anna; Tune Strandberg, Morten; Johansson, Marianne; Nielsen, Knud Erik; Riis-Nielsen, Torben; Strandberg, Beate; Johnsen, Ib (March 2000). Животните што редовно се хранат со овој вид и делуваат како расејувачи на семето вклучуваат: глодари, лисици, мечки, карибу и многу видови птици. Empetrum nigrum има алелопатски својства (на пример, го попречува ртењето на семето и растот на коренот кај другите растенија), но нивниот интензитет зависи од типот на почвата. Корените на Empetrum nigrum се домаќини на ерикоидни микоризни габи (аскомицети и базидиомицети), кои го подобруваат пристапот до азот и фосфор.

Употреба Плодовите се јадат и можат да се сушат, при што можат да имаат киселкаст вкус. На тундрата во Алјаска е познат по својот сладок и благо кисел вкус. Често се меша со други бобинки во јадења како пита и пудинг.Francis-Baker, Tiffany (2021).

Видот може да се одгледува и како покривач на почвата, или како украсно растение во карпести градини, меѓу кои се истакнува сортата „Луција“ со жолти листови. Плодот е богат со пигментот антоцијанин и може да се користи за производство на природна боја.

Галерија

Наводи

Литература

Forest Service Fire Ecology

Категорија:Флора на Гренланд Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј Категорија:Растенија опишани во 1753 година Категорија:Флора на Македонија Категорија:Флора на Европа Категорија:Страници со непрегледан превод