мини|Електрични и телекомуникациски кабли се протегаат над раскрсница на автопатот Макартур во Мариљао, Булакан, Филипини. Во позадината се забележува сложена мешавина од комерцијални рекламни натписи. Визуелно загадување е нарушување на визуелната средина предизвикано од присуството на несоодветни, претерани, неуредни или визуелно наметливи елементи кои го намалуваат квалитетот, прегледноста и естетската вредност на определен простор. Најчесто се поврзува со урбаните подрачја, но може да се појави и во приградски, рурални и природни предели.

За разлика од загадувањето на воздухот или водата, визуелното загадување во голема мера зависи од контекстот и од начинот на кој луѓето ја перципираат околината. Поради тоа, неговото мерење е посложено и во него се користат методи како анкети на населението, визуелни споредби, просторни анализи и проценка на пејзажот.

Поим

Поимот „визуелно загадување“ главно се користи за опишување на нарушувањето на визуелниот изглед и квалитетот на определена средина. Во научната литература не постои една целосно унифицирана дефиниција, бидејќи перцепцијата на визуелниот квалитет зависи од физичките карактеристики на просторот, неговата намена, културниот контекст и индивидуалната перцепција.

Визуелното загадување често претставува последица на натрупување на различни елементи во просторот, особено во густо населените градски подрачја. Таквото натрупување може да создаде визуелна неуреденост, да ги закрие архитектонските и природните елементи и да ја намали препознатливоста на просторот.

Терминот почнал поинтензивно да се употребува и проучува во текот на средината на 20 век, паралелно со зголемената урбанизација, развојот на автомобилскиот сообраќај и ширењето на надворешното рекламирање.

Причини

Најчестите извори на визуелно загадување се:

големи билборди и други форми на надворешно рекламирање; прекумерен број рекламни натписи и светлечки реклами; неусогласени или претерано големи фирми и натписи на објектите; надземни електрични и телекомуникациски кабли; несоодветно поставена улична опрема; голем број сообраќајни и информативни знаци; несоодветно поставени конструкции, киосци и рекламни објекти; графити и други неовластени натписи; отпад и неуредни јавни површини; несоодветно проектирани или одржувани објекти; визуелно неусогласени фасади и урбани структури; прекумерно осветлување и светлечки реклами; хаотично поставени различни видови урбана инфраструктура.

Надворешното рекламирање е еден од најчесто проучуваните облици на визуелно загадување. Големата концентрација на реклами може да го закрие погледот и да го промени начинот на кој се перципира улицата или пејзажот.

Во урбаните подрачја

Визуелното загадување особено е изразено во градовите каде што голем број различни елементи се концентрирани на релативно мал простор. Рекламите, сообраќајната сигнализација, електричните кабли, уличната опрема, различните фасади и другите објекти можат да создадат визуелна неуреденост.

Непланираната или несоодветна градба исто така може да влијае врз визуелниот карактер на градот. Високите објекти, несоодветното урбано ширење и лошо организираните јавни простори можат да ја нарушат визуелната поврзаност помеѓу различни делови на градот и да го намалат неговиот препознатлив карактер.

Особено внимание се посветува на историските градски јадра, каде што современите реклами и натписи можат да го нарушат изгледот на историската архитектура. Истражувањата за урбаното визуелно загадување покажуваат дека регулирањето на рекламите и натписите може да биде важно за зачувување на визуелниот идентитет на градовите.

Последици

Визуелното загадување може да има последици врз естетската перцепција, ориентацијата и доживувањето на јавниот простор. Како можни последици се наведуваат:

намалување на визуелната привлечност на просторот; визуелна преоптовареност и чувство на неуреденост; нарушување на карактерот и идентитетот на местото; намалување на прегледноста на архитектонските и природните елементи; отежнато визуелно ориентирање; одвлекување на вниманието; замор на очите и визуелен дискомфорт; намалување на задоволството од користењето на јавниот простор.

Истражувањата покажуваат дека интензивната визуелна неуреденост може да биде поврзана со промени во визуелното внимание и други физиолошки реакции, иако влијанието зависи од видот, интензитетот и контекстот на визуелните стимули.

Кај сообраќајниците, прекумерниот број реклами и други визуелни елементи може да претставува дополнителен извор на одвлекување на вниманието на возачите. Поради тоа, визуелниот изглед на сообраќајните коридори е предмет и на урбанистичко и на сообраќајно планирање.

Мерење

Проценувањето на визуелното загадување се нарекува проценка на визуелното загадување (). Бидејќи визуелното загадување не може едноставно да се изрази со една физичка мерна единица, истражувачите користат повеќе различни методи.

Меѓу нив се:

анкети и истражувања на јавното мислење; проценка на визуелниот квалитет од страна на набљудувачи; споредување на фотографии и визуелни сцени; просторна анализа на распространетоста на визуелните елементи; географски информациски системи; анализа на видливоста и закриеноста на пејзажот; комбинирани методи што ги поврзуваат физичките карактеристики на просторот со перцепцијата на населението.

Современите истражувања настојуваат да создадат пообјективни методи за проценка преку мерење на бројот, големината, густината и визуелната доминација на различни елементи во просторот.

Намалување и спречување

Визуелното загадување може да се намалува преку урбанистичко планирање, правила за изгледот на објектите и регулирање на рекламите и другата визуелна комуникација.

Мерките можат да вклучуваат:

ограничување на големината, бројот и местоположбата на билбордите; регулирање на рекламните натписи и светлечките реклами; усогласување на рекламите со архитектонскиот карактер на објектите; отстранување или уредување на непотребните кабли и инфраструктура; подобро планирање на уличната опрема; уредување и одржување на јавните површини; зачувување на историските градски јадра и значајните пејзажи; контрола на изградбата на објекти што го нарушуваат визуелниот карактер на просторот; употреба на единствени стандарди за урбана сигнализација; уредување на фасадите и рекламите според локалниот архитектонски контекст.

Еден од позначајните примери е Сао Пауло, каде што во 2006 година бил донесен законот Cidade Limpa („Чист град“), со кој биле забранети голем број форми на надворешно рекламирање, вклучувајќи билборди и реклами на јавниот превоз и фасадите.

Во САД, федералниот Highway Beautification Act од 1965 година вовел ограничувања за поставувањето билборди долж меѓудржавните и федерално финансираните патишта.

Критики и ограничувања на поимот

За разлика од физичките форми на загадување, визуелното загадување има изразена субјективна компонента. Она што едно лице го смета за визуелно неприфатливо не мора да биде оценето на ист начин од друго лице. На перцепцијата влијаат културните вредности, личните вкусови, претходното искуство и карактеристиките на конкретната средина.

Поради тоа, целта на политиките за намалување на визуелното загадување не е нужно отстранување на сите визуелни елементи, туку постигнување рамнотежа помеѓу информативната и економската функција на рекламите и натписите и зачувувањето на визуелниот квалитет на јавниот простор.

Наводи

Литература Portella, Adriana. Visual Pollution: Advertising, Signage and Environmental Quality. Routledge, 2016. Nawaz, Raheel; Wakil, Khydija. Visual Pollution: Concepts, Practices and Management Framework. Emerald Publishing, 2022. Gao, Hangyu et al. „A Systematic Literature Review and Analysis of Visual Pollution“. Land, 2024. Borowiak, Klaudia. „Urban visual pollution: comparison of two ways of evaluation—a case study from Europe“. Scientific Reports, 2024.

Поврзано Светлосно загадување Бучава Урбанистичко планирање Рекламирање Пејзажна архитектура

Категорија:Загадување